bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 14-04-2013, 02:38   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Yerşekilleri nasıl oluşmuştur?-Yeryuvarlığının tarihi gelişimi hakkında bilgi

Yerşekilleri nasıl oluşmuştur?-Yeryuvarlığının tarihi gelişimi hakkında bilgi


1) Yer Yuvarlağının yapısı :
- Yer yuvarlağının yapısı; güneş sisteminin ve evrenin oluşumu ile açıklanabilir. 15 milyar yıl önce evren çok yüksek sıcaklık ve yoğunluktaki bir yapıdan patlama sonucunda oluşmuştur.

2) Yer Kabuğunun yapısı : -Yer zamanla soğumaya başlamıştır. Ve yerin iç kısmı ise hala sıcaktır. Yer soğumaya başladıkça yeryüzü yavaş yavaş şekillenmiştir. -Yer yüzünden yerin içine doğru inildikçe her 33 metrede 1 C sıcaklık artmaktadır.

-Yer kabuğu dünyayı dıştan kuşatan bir tabakadır. Taş kürenin en üst katını oluşturur. -Yer kabuğunun alt katmanı ise bazalt birleşimindeki taşlardan oluşmuştur. Bu yapıya sima denir.

YER KABUĞUNUN MALZEMELERİ (KAYAÇLAR) :

1) Püskürük Taşlar :


a)İç püskürük taşlar
: Yer kabuğu altındaki mantonun yer kabuğunun çatlak ve kırık kısımlarından tıkanarak soğumasıyla oluşan taşlardır. (Granit)

b)Dış püskürük taşlar : Yer kabuğu altındaki mantonun yer kabuğunun çatlak ve kırık kısmından yeryüzüne çıkması ve soğuması ile oluşur. (Bazalt ve andezit)

2) Tortul taşlar : Diğer yüzüne dış güçler tarafından getirilen maddelerin tortulanmasıyla (Üst üste birikmesiyle) oluşur. İçerisinde yer yer fosiller bulunur.
a) Mekanik tortullar : Dış güçlerin etkisiyle getirilen çakıl kum kil gibi malzemelerin yeryüzünün çukur yerlerine birikmesiyle oluşur. (Kum taşı kıl taşı)
b) Kimyasal tortullar : Suda erimiş halde bulunan minerallerin suyun geçtiği yere çökelmesi veya tortulanması ile oluşurlar. (Kireç taşı alçı taşı)
c) Organik tortular : Hayvan bitki gibi canlı kalıntılarının üst üste birikip katılaşması ile oluşan taşlardır. (Tebeşir)

3) Başkalaşmış taşlar :
Tortul ve püskürük taşları yüksek sıcaklık ve basınç altında kalarak değişikliğe uğraması ile oluşur. (Mermer oluşumu)


YER YUVARLAĞININ İÇ YAPISI

-Yer yuvarlağının dış kısmını oluşturan katı tabakanın altında manto denilen bölüm yer alır. Manto yer çekirdeğinin örtüsü durumundadır. -Yer küre hacminin %80’nini manto oluşturur. -Mantodan sonra yer yuvarlağının iç kısmını çekirdek oluşturur. -Çekirdekte sıcaklık 4500 C bulur. -Mantonun katı olan üst bölümü yer kabuğu ile birlikte taş küre olarak adlandırılır. -Taş küre levha denilen büyük parçalar halindedir

JEOLOJİK DEVİRLER
-Dünyamız şimdiki biçimini alıncaya değin değişik evrelerden geçmiştir. Birbirinden farklı bu evrelerden her birine jeolojik zaman denir. -Jeolojik zamanlar dört tanedir ve yaklaşık 570 milyon yıl sürmüştür. Bu dönemde oluşan tortul taşlar o dönemde yaşayan canlıların fosillerini içerir.

İÇ ve DIŞ KUVVETLER
-Enerjisini yerin içinden alan kuvvetlere iç kuvvetler denir. (dağ oluşumu kıta oluşumu ve volkanizma dır.) -Enerjisini güneşten alan kuvvetlere ise dış kuvvetler denir. (akarsular rüzgarlar dalgalar) -İç ve dış kuvvetler birbiriyle sürekli mücadele halindedir. -İç kuvvetler yeryüzünün kabartılarını meydana getirirken; dış kuvvetler ise bunları aşındırarak ortadan kaldırmaya ve seviyesine yakın az engebeli düzlüklere (peneplen) dönüştürürler. -Dış kuvvetlerin yer yüzünün yüksek kesimlerinin aşındırmasıyla elde ettiği malzemeler yer yüzünün çukur yerlerinde (okyanus deniz) biriktirmesi ile jeoseklinaller oluşur. Bunların kalınlığı binlerce metreyi bulur.

Yer kabuğunun hareketleri : -Yer kabuğu bir bütün değildir. Çatlaklardan ve kırık boşluklardan oluşur. Yer kabuğu bir birinden ayrı parçalardan oluşur. Bu her bir parçaya levha denir. -Bu levhalar manto üzerinde yüzer haldedirler. Yaklaşık yılda 1-2 cm hareket ederler.


DAĞ OLUŞUMU ve TÜRKİYE’DE DAĞ OLUŞUMU
1) Dağ Oluşumu :
-Okyanus ve deniz diplerinde biriken kalın tortul tabakalar (jeosenklinal) kıtalarının levha birbirine yaklaşması sonucu yan basınçlara maruz kalırlar. -Bu yan basınçlar sonucunda jeosenklinal eğer esnek yapıdaysa kıvrılarak yükselir ve yer yüzünün kıvrım dağlarını oluşturur. (Toros dağı) -Jeosenklinal eğer sert yapıdaysa veya önceden yükselmiş kıvrım dağları tekrar yan basınçlara maruz kalırsa kırılma olur. Yükselen bölümlere horst alçakta kalan kısımlara ise grabent denir. Yüksekte kalan horstlar dağı oluştururken alçakta kalan kısımlar daha sonra akarsuların gelişmesiyle ovaları oluşturur. (Ege bölgesi kıyı kesimleri. Burada yer alan boz dağlar kırılma sonucu oluşan horstlardır. Bu dağlar arasında bulun ve üzerinde aynı isimli akarsıların geçtiği bakırçay b.menderes ovalarında birer çöküntü (grabent) alanlarıdır.)

2) Kıta Oluşumu : -Yer kabuğunun geniş tabanlı alçalma ve yükselme hareketleridir. Bu alçalma ve yükselme hareketleri çeşitli biçimlerde olabilir. -Kıtaların yükselmesi sonucunda su seviyesi geri çekilir. Bu olaya denizlerin çekilmesi yani reogresyon denir. Tam tersi durumuna da transregsiyon denir.

3) Volkanizma :
-Yer kabuğu altındaki kızgın mağmanın yer kabuğunun çatlak ve kırık yerlerinden yeryüzüne çıkmasına denir. -Bu sırada yeryüzüne katı gaz ve akıcı maddeler çıkarır. (karbondioksit taş kaya) -Lavların üst üste birikmesiyle zamanlar volkanik dağlar meydana gelir. (K.Ağrı Tendirek Nemrut vb.) -Volkan küllerinin yıllık birikmesiyle tüf tabakaları oluşur.

4) Deprem :
-Yerkabuğunu oluşturan katmanların yerlerinden oynamalarıyla hissedilen sarsıntılardır. -Oluşumlarına göre yerel depremler ve tektonik depremler olarak ikiye ayrılır. -Yerel depremler kısa sürede ve dar alanda etkili olan yıkıcı etkileri az olan sarsıntılardır. -Tektonik depremler daha şiddetli etkili alanı daha fazla dolayısıyla tahrip gücü daha fazla olandır.

TÜRKİYE’DE OVALAR VE PLATOLAR
Ova ve Türkiye’de Ovalar :Ova akarsuların derince yer etmediği eğik olmaya varsa da az olan çevresine göre alçakta olan düz yerlere ova denir.

1) Oluşumlarına Göre Ovalar :

a) Aşıntı Ovalar : Dış güçler tarafından aşırı dereceden aşındırıp düzleştirilmesi sonucu oluşur. Bu ovalara Türkiye’de rastlanmaz. Doğu Avrupa bu konuya en belirgin örnek olarak bilinmektedir.

b) Çöküntü Ovalar : Yeryüzündeki çöküntü hendeklerin dış güçlerin taşıyıp getirdiği taklarla dolması sonucu oluşur. (Iğdır ovası)

c) Birikinti Ovası : İç kesimlerdeki ya da kıyılarda ki çukur alanların dış güçlerin taşıyıp getirdiği tortulların dolması sonucu oluşur. (Konya ve Malatya ovaları)

d) Karstik Ovalar : Çökebilir taşların uzandığı alanlarda suyun taşları çözümlemesi sonucunda oluşan ovalardır. Bu çanakların tabanının tortullarla dolup düzleşmesi ile karstik ovalar oluşur. (Teke ve Taşeli platoları)

2) Bulunduklarına göre ovalar : -Ovalar kıyıya yakın ya da uzak olma durumlarına göre kıyı ovalar ve iç ovalar diye ikiye ayrılır. -Kıyı ovalar; Bafra Finike vb. -İç ovalar; Eskişehir Muş vb.

3) Yükseltilerine göre ovalar : -Bazı ovalar deniz seviyesine yakın iken bazı ovalarda denizden 1000-2000 metre yüksektir. Bunlar grubuna göre ikiye ayrılır. -Alçak ova; Çukurova Çarşamba vb. -Yüksek ova; Konya Malatya vb

PLATOLAR

a)Aşıntı Platoları : Dış güçler tarafından yüzeyi aşındırılmış akarsuların derin vadiler kazdığı düzlüklerdir.

b) Kırılma (Tektonik) Platolar : Dikey yönlü basınçların etkili olduğu alanlarda eski kütlelerin kırılması ile oluşur.(İç Batı Anadolu platoları)

c) Volkanik Platolar : Geniş alanlara yayılan tüf ve akışkan lavların düzleştirdiği alanların akarsularla yarılması sonucu oluşur.

d) Karstik Ovalar : Kireç taşı gibi çözünebilen taşların bulunduğu alanlarda oluşmuş platolardır. (Obruk Taşeli platoları)


YERYÜZÜNÜN BİÇİMLENMESİ (DIŞ KUVVETLER)
1) Mekanik (Fiziksel) Çözünme : -Günlük sıcaklık farkının fazla olduğu yerlerde görülür. -Günlük sıcaklığa bağlı olarak taşların ısınıp sonra soğuması sonucu oluşur. (Çöllerde görülebilir)

2) Kimyasal Çözünme : -Suyun taşları eritmesi aşındırması ve çürütmesi sonucu oluşur. -Sıcaklığın etkisiyle bu çözünme daha da artar. -Nemli bölgelerde daha da yaygındır.

3) Biyolojik Çözünme : Bitki köklerinin kayalarının çatlaklarına girerek zamanla büyümesi ve bunun sonucu genişleyerek kayaların çatlamasına denir.

TOPRAK OLUŞUMU ve TOPRAK TÜRLERİ -Toprağın oluşması için önce kayaların çözünmesi gerekir. -Canlı kalıntılarıyla oluşabilir. -Toprağın oluşumuna etki eden faktörler; iklim bitki örtüsü yer şekilleri taşların özelliğidir.

a) Taşınmış Topraklar : -Dış kuvvetlerin taşıyıp getirdiği malzemelerin birikmesiyle oluşur. -Üç çeşittir.Alüvyonlar : Kum ve çakıl gibi maddelerin oluşumuyla oluşan topraklardır.Morenler (Buzul Taşlar) : Buzulların taşıyıp biriktirdikleri üzerleri çoğu kez parıltılı yada çizikli taşlardan oluşur.Lösler : Rüzgarların kurak bölgelerden az çok yağışlı bölgelere taşıyıp yığdıkları katmanlaşmış ince ögelerden oluşan toprak.

b) Yerli Topraklar : -Bu topraklar kayaların çözüldüğü yerde oluşan topraklardır. -İki gruba ayrılır.Nemli Bölge Toprakları : Bu topraklar nemin gür olduğu yerlerde gür bitki örtüsüyle kaplıdır. Kurak ve yarı kurak bölge toprakları : Kestane ve kahverengi bozkır topraklarıdır yani çöl toprakları.
YER GÖÇMELERİ ve KAYMALAR
Yer göçmeleri ve yer kaymalarını oluşturan etmenler :

Yer göçmesi : Kayaların taş parçalarının toprağın büyük kütleli tabakaların birbirine kayarak yer değiştirme olayıdır

Yer Kayması : Üstteki geçirimli tabakaların alttaki geçirimsiz ve kaygan tabakalar üzerinde eğim doğrultusunda kaynamasıdır. -Yer kaymasının yaygın adı heyelandır. -Yer göçmeleri eğimin çokluğu şiddetli yağış sebeplerinden olur. Heyelan oluşumunu etkileyen unsurlardan biride; toprakların yapısal özelliğidir.Heyelan olaylarının en çok görüldüğü mevsim; ilkbahar sonrası kar erime zamanıdır.
EROZYON ve KORUNMA YOLLARI
Toprak Erozyonu : Toprak erozyonun oluşturan etmenler;
-Toprağın sular tarafından aşındırılması
-Rüzgarlar
- Bitki örtüsü
-Buzullar
- Sel
- Eğim
- Yangın

Korunma yolları : -Ağaçlandırma Bitki örtüsü Baraj gölleri yapma -Tarlalar eğime yatay sürülmeli -Ağaç kesimlerine karşı tedbirler


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Yerşekilleri nasıl oluşmuştur?-Yeryuvarlığının tarihi gelişimi hakkında bilgi

Yerşekilleri nasıl oluşmuştur?-Yeryuvarlığının tarihi gelişimi hakkında bilgi konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.



Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Televizyonun tarihsel gelişimi hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 4 10-03-2016 04:07
Zaman ölçme araçlarının tarihi gelişimi hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 2 31-05-2015 04:10
Sayıların tarihsel gelişimi-Sayılar hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 0 02-04-2013 02:53
Postanın Tarihi Hakkında Bilgi-Postacılık Nasıl Başladı? ebush Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 27-03-2013 11:23
Savaş Toplarının İcadı ve Gelişimi Hakkında Detaylı Bilgi Я Soru Cevap 0 25-02-2013 08:57

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 11:26 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats