bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 25-05-2013, 01:26   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Mağara oluşumu hakkında bilgi

Mağara oluşumu hakkında bilgi



Yeraltında bulunan en az bir insanın girebileceği kadar genişliğe sahip olan boşluklara mağara denir. Bunlar bir kaç metreden kilometrelerce uzunluk ve yüzlerce metre derinlik veya yüksekliğe ulaşabilirler. Mağaralar oluşum şekline göre: doğal ve yapay mağaralar olarak iki gruba ayılır. İnsanların kazdığı (kaya mezarları ile volkanik tüf veya marnlarda açılan yeraltı şehirleri kaya evleri ve tapınaklar meyve-sebze depoları... vb. ) veya hayvanların oyduğu boşluklar yapay mağaraları oluştururlar.

Mağara oluşumu hakkında bilgi


Buna karşılık ana kaya oluşurken veya oluştuktan sonraki fizik-kimyasal olaylarla oluşan mağaralara da doğal mağara adı verilir. Bu grup mağaralar oluştuğu kayaya bağlı olarak gelişim zamanına göre birincil mağaralar veya ikincil mağaralar olmak üzere iki alt gruba ayrılırlar. Ana kaya ile birlikte oluşan mağaralara birincil mağara adı verilir. Lav mağaraları buzul mağaraları travertenler boşlukları gibi. Ana kaya oluştuktan sonra gelişen mağaralara da ikincil mağaralar adı verilir. Karbonatlı (kireçtaşı dolomilik kireçtaşı dolomit karbonat çimentolu konglomera ve kumtaşı) sülfat (jips) ve klorürlü (tuz) kayaların yeraltı suları tarafından aşındırılması sonucu oluşan mağaralar bu grupta yer alırlar. Mağaraların oluşumuna ortam hazırlayan en önemli kaya kireçtaşıdır.

Derinlikleri yüzlerce metreyi bulabilen bu mağaraların araştırması son derece zor ve tehlikelidir. Buna karşılık ova göl veya nehir seviyesine yakın bölgelerde veya hemen altlarında geçirimsiz birimlerin bulunduğu kireçtaşlarında son derece uzun ve yatay mağaralar gelişmiştir. Bu mağaralara dışarıdan su girse de (düden veya subatan) çoğunlukla içinden su çıkan kaynak durumundadır. Birbirine bağlı bir kaç kattan oluşan bu mağaraların içleri yer yer göller damlataş havuzları ve her türden damlataşlar ile kaplı olabilir. Mağaralar karanlık boş galeri ve salonlardan oluşmamışlardır. İçleri yerüstü ve yeraltı suları tarafından dışarıdan getirilmiş kil mil çakıl blok ve moloz yığınları ile yerinde oluşmuş damlataşlar ile kaplıdır. Mağara çökellerinin biçim boyut ve değişik renkli olmalarında mağaranın geliştiği ana kayanın kimyasal bileşimi tabakaların duruşları çatlak veya kırık yapıları ile yeraltı sularının fiziksel ve kimyasal özellikleri belirleyicidir.

Yeraltı sularının genel özellikleri mağaraya giriş şekilleri mağaradaki hareketleri ve mağarayı oluşturan kayacın fiziksel-kimyasal yapısına göre damlataşları 5 gruba ayrılır:

1- Damlama ve sızma ile oluşan damlataşlar (sarkıt dikit sütun duvar damlataşları göğüslük sayvan soğan sarkıt fil ayağı sarkıt mantar dikit...)
2- Aykırı (erratik) şekiller (heliktik veya eksantrik mağara kalkanı. mağara çiçeği mağara iğnesi mağara karnı baharı patlamış mısır şekillileri... )
3- Suyun yüzeyde serbest akımı ile oluşanlar (örtü damlataşı damlataş köprüsü şelale damlataşları)
4- Su altında ve düzeyinde oluşanlar (damlataş havuzu mağara incisi mağara sütü)
5- Buz oluşumları

Mağaraya ulaşan suların ilk oluşturduğu şekil sarkıtlardır. Tavandaki çatlaklar veya tabaka aralarından damlayan bu sularda bir kısım CO2'in serbest hale geçmesiyle damlanın çevresinde ince yarım küre şeklinde CO3 çökelir. Dairesel çekirdeğin ortası boş olduğundan su buradan damlar. Damlayan her su bu çekirdeği silindirik olarak büyütür. Böylece zamanla içi boş genişliği her yerde eşit çubuk makarna veya tüp şeklinde saydam şekiller oluşur. Sarkıt oluşumunun başlangıç dönemini karakterize eden bu şekillere makarna sarkıt adı verilir ve damlamanın seyrinde herhangi bir değişiklik olmadığı sürece çapları 5–10 mm boyları 1–3 metreye ulaşabilir.

Mağara oluşumu hakkında bilgi


(Sarkıt-Dikit Gelişimi)

Düşey yönde büyüyen makarna sarkıtlarının içindeki kanalın tıkanması veya su akımında küçük bir değişikliğin olması durumunda sular makarnanın içinden değil dış yüzünden akarlar. Böylece düşey yönde uzama ile yanal yönde kalınlaşma birlikte olur. Dış görünümleri genel olarak havuca benzeyen sarkıtların geometrileri damlanın devamlılığına çatlak yapısına tabakaların duruşuna mağara tavanının yüksekliğine ve mağaradaki yeraltı suyunun oynama düzeyine göre: huni küre yumru veya silindir şeklinde olabilir. Dış yüzeylerinde genellikle yüzeye paralel olarak gelişen büyüme tabakalarının enine kesitleri iç içe halkalar şeklindedir.

Mağara tavanından damlarken sarkıtları oluşturan veya oluşturmayan kalsiyum bikarbonatlı sular tabanda düştükleri noktada buharlaşma ve C02 kaybı nedeniyle bir çekirdek etrafında çökelirler. Damlama sonucu sıçrayarak yayılan suların damlama noktasındaki çekirdeğin çevresindeki karbonat çökelimi üst üste devam ederek dikitleri oluşturur. Şekli ve büyüklükleri tavandan düşen suyun akış şekli ve miktarı ile içerdikleri CO3 oranına bağlı olarak değişen dikitler başlangıçta kubbe biçimindedir ve üst kesimleri damlamaya bağlı olarak çukurdur. Genel olarak kesintisiz damlayarak akan sular taban ve üst kesimlerinin kalınlıkları hemen hemen birbirine eşit dikitleri oluşturur. Buna karşılık kalınlığı az boyu büyük dikitler ise akışı az olan sızıntıların altında oluşurlar. Dikitlerin şekillerinde görülen değişiklik veya bozulmalar büyümeleri sırasında iklim koşullarındaki farklılıklar ile mağaradaki çökme ve oturmalardan ileri gelir.

Mağara oluşumu hakkında bilgi

Dikitler sarkıtlara oranla daha büyük olmalarına rağmen merkezi tüplerden yoksundurlar. Bunların merkezleri yatay tabakalardan meydana gelirken kenarlarında düşey ve ince yapraklar görülür. Ayrıca sarkıtlar gibi ışınsal büyümezler.

Sarkıt ve dikitler gelişimlerini sürdürdüklerinde belirli bir zaman sonra birleşerek sütun veya kolonları oluştururlar. Mağaranın tabanından tavanına dayanan sütunların merkezlerinin üst bölümleri sarkıt alt bölümleri ise dikit yapısındadır. Bununla birlikte birleşmeden sonra tüm yüzey tavandan sızan veya damlayan suların etkisinde kalır ve sarkıt gelişimine döner. Gelişmelerinde damlayan suların sürekli yer değiştirmelerinin etkili oldukları sütunlar zamanla büyüyerek ve birleşerek mağara boşluklarını salon veya odalar şeklinde bölerler.

Mağaralarda en çok görülen şekillerden biri de duvar damlataşlarıdır. Mağara duvarı ve duvara yakın tavandan sızan suların oluşturduğu bu şekiller perde damlataşı bayrak damlataşı org ve flama gibi adlar alırlar. Mağara tavan duvar veya tabanında yer çekimine aykırı olarak değişik yönlerde ve şekillerde gelişmiş karbonatlı ve sülfatlı çökellere aykırı şekiller adı verilir. Bu şekillerden en yaygın olanı ekzantrik (heliktittir). Mağaraların rüzgar hareketi olan alçak tavanlı dar girinti veya galerilerinde oluşan ekzantrikler değişik yönlerde (aşağı yukarı yanal) gelişmiş tüpsü veya makarna sarkıtlardan meydana gelmişlerdir.

Eğimi az mağaralardaki çalkantılı gölcükler ile belirgin bir akışı olan yeraltı derelerinin tabanında; yan duvarlarda ve su düzeyinin hemen üzerinde damlataş havuzları oluşur. İçinde su bulunan çoğu mağarada gelişebilirlerse de genellikle akış hızı az yeraltı dereleri ile arkası kesilmeyen sızıntılı su giriş önlerinde meydana gelen damlataş havuzları mağaraların karşılıklı iki duvarını set şeklinde birleştirdikleri gibi iç içe halkalar şeklinde de gelişebilirler. Genel olarak 02–5 m derinliğinde olan havuzlar suyun geldiği yöne doğru yükselerek (iç bükey) gelişirler ve üstleri kubbe şeklinde kapanabilir.


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Mağara oluşumu hakkında bilgi

Mağara oluşumu hakkında bilgi konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: yeralti sularinin oluşturduğu şekiller, mağara suları,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Ses oluşumu hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 0 22-05-2013 08:47
Rüzgar oluşumu hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 0 22-05-2013 08:00
Dağ Oluşumu Hakkında Bilgi Я Eğitim ve Öğretim 0 08-04-2013 01:51
Fiyat Oluşumu Nedir-Fiyat Oluşumu Hakkında Bilgi elif Soru Cevap 0 29-03-2013 09:48
Mağara Turizmi Hakkında Bilgi elif Eğitim ve Öğretim 0 14-06-2011 12:42

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 12:54 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats