bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 01-06-2013, 05:24   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Osmanlı Devletinin yükseliş nedenleri nelerdir?

Osmanlı Devletinin yükseliş nedenleri nelerdir?-Osmanlı Devletinin yükselişi



Osmanlı Devleti’nin yükseliş sebeplerini aynı zamanda fetih politikası ve hızlı bir şekilde cihan devleti olmasının sebeplerinde aramak gerektir. Bu sebeple Osmanlı Devleti’nin fetih politikası ve küçük bir beyliği kısa zamanda cihan devleti yapan sebepler aynı zamanda yükseliş sebepleri olarak zikredilebilir. Ancak yine de konuyu ayrı olarak ele almakta yarar vardır. Osmanlı Devleti’nin yükseliş sebeplerini şöylece özetlemek mümkündür:
1) En önemli sebep manevî değerlerine ve İslâma olan bağlılıklarıdır. Bunu i’lây-ı kelimetüllah ruhu diye de ifade edebilirsiniz. Bir adamın kıymeti himmeti nisbetindedir. Kimin himmeti milleti ise o kimse tek başına bir millettir. Bir ferdin himmeti milleti olabilmesi için o ferdi milletine bağlayan kuvvetli bağlar ve şahsî hayatını milletin hayatına tercih ettiren önemli sebepler bulunmalıdır. Bu önemli sebepler ve kuvvetli bağlar manevi değerlerden başkası olamaz. O halde manevî değerleri ile ordusunu techiz etmeyen bir millet gelecekte her an tehlikelere maruz kalır ve varlığını sürdüremez. Bu mânâyı târihe bakarak daha da müşahhas hale getirebiliriz. Osmanlı Devleti’nin bir zamanlar bütün Avrupa ’nın büyük devletlerine karşı hayatını ve varlığını devam ettiren şu devletin ordusundaki Kur’ân dan alınan şu fikirdir: “Ben ölsem şehidim öldürsem gaziyim” Gerçekten Kosova meydan muharebesine çıkan Murad Hüdavendigar “Yarab beni din yolunda şehid ahirette said et” demiş ve istediği olmuştur. Bu ruh ile şahlanan şanlı ecdadımız şevk ile ve aşk ile ölümün yüzüne gülerek bakmış; daima Avrupa’yı titretmiştir. Size de soruyorum; şu dünyada basit fikirli ve saf kalpli olan genç askerlerin ruhunda öyle ulvi fedakarlığa sebebiyet verecek hangi şey gösterilebilir? Hangi duygu bu mânevî değerlerin yerlerine ikame edilebilir? Allah ve ahiret inancından başka hangi şey hayatını ve bütün dünyasını severek ona feda ettirebilir?

Tarih bize gösteriyor ki biz Müslüman Türkler ne derece mânevi değerlerimize bağlanmış isek ilerlemişiz. Ne vakit mânevî değerlerimizden uzak kalmışsak gerilemişizdir. O zaman düşmanlar bizi can damarımızdan vurmuşlardır. Bilesiniz ki düşman bizi hiç bir zaman açık savaşta yenememiştir. Daima tehlikeyi kurtuluş reçetesi olarak göstererek bizi içimizden hançerlemişdir. Bir milletin maddî bataryaları ne kadar modern silahlarla mücehhez olursa olsun ve o millet isterse imparatorluk seviyesine yükselsin mânevî bataryaları boş olduğu müddetçe yıkılmaya mahkumdur.
Vatana ihanet suçuyla 1821 yılında Patrikhanenin orta kapısı önünde asılmış bulunan İstanbul ‘daki Fener Patriki Gregorios tarafından Rus Çarı Aleksandr’a yazılan mektupta aynen şu ifadeler yer almaktadır:
“Türkleri maddeten ezmek ve yıkmak mümkün değildir. Çünkü Türkler sabırlı mukavemetli mağrur ve izzet-i nefisli insanlardır. Bu hasletleri dinlerine bağlılıklarından ve kadere rıza göstermelerinden anânelerinin kuvvetinden ve âmirlerine itaat duygusundan ileri gelmektedir. Bu sebeple Türklerde evvela itaat duygusunu kırmak ve mânevî bağları koparmak dinî metanetlerini zaafa uğratmak gerekir. Mânevîyatları sarsıldığı gün Türkleri zaferlere ***üren asıl kudretlerinden sıyıracak ve onları maddi kuvvetlerle yenmek mümkün olacaktır. Osmanlı Devleti n’i tasfiye için mücerret olarak harp meydanlarındaki zaferler kâfi değildir. Yapılacak olan Türkler’e bir şey hissettirmeden bu tahribi tamamlamaktır.”
Sultân Aziz devrinde İstanbul Rus Elçisi olan GeneraI İgnatyef bu mektubu zikrettikten sonra şunu ilave eder: “Ben vazifedeyken bu teşhisler isabetle tecelli etti”. Evet maalesef bu oyunlara gelen Tanzima t gençliği Rus elçisinin dediği gibi “millî ananelerin düşmanı ve atalarının papuçları olamayacak bir hale gelmişlerdi’. İbn-i Kemal de Osmanlı Devleti’nin Gazneliler Selçuklular ve Harzemîler gibi Müslüman devletlerle mücadele ederek ve kendi mevlâlarına isyan ederek yükselmediğini belki tamamen yukarıda anlatılan gazâ ruhuyla ve yüksek bir himmetle yükseldiğini misâller vererek açıklamaktadır. Osmanlı Tarihlerinin mukaddimelerinde zikrettikleri bazı menkıbeler de bu ruhu açıklamak için zikredilmişlerdir.
2) Osmanlı Devleti’ni yükselten sebeplerin ikincisi Osmanlı Devleti’nin özellikle yükselme dönemlerinde tam bir hukuk devleti olması yani şer’-i şerif ve kanun-ı münifin esas kabul edilmesidir. Gerçekten de içinde 763 Kanunnâmeyi neşrettiğimiz Osmanlı Kanunnâmeleri adlı eserimizi inceleyenler göreceklerdir ki Osmanlı Devleti’nin yükseliş duraklama gerileme ve yıkılışını kanunnamelere bakarak grafikle göstermek mümkündür. Osmanlı Kanunnâmeleri Fâtih ’den itibaren zirvededir. Kanuni devrine kadar kanun yapma ve kanunu uygulama görevleri ehil ellerdedir. II. Selim ’den itibaren durgunluk başlamıştır. III. Murad zamanında durmuştur. Daha sonra ise önce gerilemiş; sonra da Adâletnâmeler ’le örtülemeyecek kadar gedikler açılmıştır. 1700-1800 yılları arası Osmanlı Devleti’nin hukuk devleti olmaktan çıkma tehlikeleri yaşadığı dönemdir. Osmanlı vatandaşı yükselme döneminde Müslüman olsun gayr-i müslim olsun tam bir hukuk devleti olduğuna ve ayırım yapılmaksızın adaletin icra edildiğine inanmaktadır. İşte vatandaşı böyle bir inanca sahip devletin yükselmesi mukadderdir. “Padişah fermanıyla kira bedellerinin olduğu gibi bırakılması olmaz. Zira Padişahın emriyle nâ-meşrû‘ olan şey meşrû‘ olmaz; haram olan nesne helâl olmak yokdur. Bu hususlarda emr-i şer‘-i şerif budur. Bir türlü dahi değildir. Şer‘i hükümlere vâkıf iken onları ketmetmek Kur’ân’daki bir âyetin tehdidine maruz kalmaktır” diyen Ebüssuud ’lar; “Ve kiliseleri ellerinde ola okuyalar âyinlerince. Ammâ çan ve nâkus çalmayalar. Ve kiliselerin alub mescid etmeyem” diyen Fâtihler ve nihayet “Madem ki onlar ra‘iyyetliği kabul etmişler. Dinimiz gereği onların can mal ve ırzlarını kendi can mal ve ırzlarımız gibi korumakla mükellefiz. Bu yolda onlara cebretmek dinimize muhâlifdir” diyerek hem gayr-ı müslimlerin şahsî hak ve hürriyetlerine gösterdiğimiz hürmeti ve hem de meşru‘ sınırlar içinde kalmak şartıyla din ve vicdan hürriyetine gösterdiğimiz saygıyı anlatan Zenbilli Ali Efendiler bu izaha çalıştığımız hukuk ve adalet devletinin sacayakları olmuşlardır.
3) Devletin devam ve bekasına sebep olan para ve askerin mükemmel oluşudur. Osmanlı Devleti’nin yükselmesine sebep olan para halktan zorla toplanan para değil memleketin mamur olmasından ortaya çıkan paradır. Bu dönemde Osmanlı parasının kaynakları tamamen şer’î vergiler ve meşru gelir kaynaklarıdır; tekâlîf-i örfiyye neredeyse yok gibidir. Yıldırım Bâyezid kadıların davacı ve davalılardan aldıkları harçları rüşvet sayarak buna vesile olan kadıları idam etmeye kalkışacak kadar hassastır. Asker ise ehliyetli ve vasıflıdır. Çünkü tam bir gaza aşkıyla eğitimli askerler yetişmektedir. Kanuni devrine kadar yeniçerinin adedi en fazla 10-12 bin kadardır. Ama her yerden zafer haberleri gelmektedir. Viyana bozgununda bu sayı 50 binlere ulaşmıştır. Ancak mal toplamaktan başka kayguları yoktur. Bu dediklerimize Yeniçeri Kanunnâmesi en canlı şahittir. En önemlisi de yükselme döneminde asker siyâsetin ve idarenin içinde değildir.
4) Günümüzde bazı araştırmacıların tenkit ettiği gılmân sistemi yani kapıkulu sistemi de devletin yükseliş sebeplerinin başında gelmektedir. Zira tarihde çoğu büyük devletler kendilerine tabi olan aristokrat beylerin isyanlarıyla yıkılmışlardır. Abbasî Devleti kendi elleriyle büyüttükleri aristokrat aileler eliyle; Büyük Selçuklu Devleti mevâlî- olan Harzemiler eliyle yıkılmışlardır. Günümüzde de devletin hânedânlarla sıkıntıda olduğu ortadadır. İşte Osmanlı Devleti bu sıkıntılardan kurtulmak için ailesi ve yakın çevresi bulunmayan devşirme ve köle asıllı insanları Enderûn denilen özel mektepte bir devlet adamı gibi yetiştirerek onları devletin yükselmesinde istihdâm etmiş ve başlangıçta muvaffak da olmuştur.
5) Osmanlı Devleti’nin yükselme dönemlerinde tam manasıyla hür bir ilmin de önemli etkisi olduğunu ifade etmekte yarar vardır. Memleket ve vatan bir vücuda benzer; aklı ve ruhu ilim ve ma’rifettir; cesedi ve bedeni de siyâset ve idaredir. Bu iki unsur arasında muvâzenenin te’min edildiği dönemlerde dâima medeniyet terakki ve refah görülmüştür. Abbasî Devleti’nin ilk halifeleri Endülüs Emevilerinin başlangıçtaki idarecileri ve ilk Osmanlı Padişahları bu muvâzeneyi temin eden en müşahhas misâllerdir. Fâtih Sultân Mehmed’in vezirlik ve kazaskerlik teklifini reddeden diğer taraftan Fâtih’i tekyesine de kabul etmeyen Molla Güranî ; Fâtih sarayında ve kendisi de tekye ve medresesinde kaldığı müddetçe bu dengenin korunabileceğinin çok iyi idrâki içindedir. Bir Osmanlı Kanunnâmesinde bu önemli muvazene düsturu şu şekilde ifade edilmektedir: “Kadılar şer’î hükümler i icra edeceklerdir. Ancak memleketin nizâmı korunması ve vatandaşın idaresi ile alâkalı hususları hükkâm-ı seyf ve siyâset olan vükelâ-yı devlete havale edeceklerdir”. Bu sebebledir ki eskiler devlet adamlarına erbâb-ı seyf ilim adamlarına ise erbâb-ı kalem demişlerdir. Zikredilen bu muvâzeneyi sağlamada en önemli vazife ilim adamlarına düşmektedir. İlim adamları bilmelidirler ki dünyada en yüksek rütbe ve şeref ilmin rütbesidir.. Hakk’a ve hakikata âşık bir ilim adamı hakk’dan başkasına tâbi olmaz. Zira hakk’ı tanıyan hakk’ın hatırını hiçbir hatıra feda etmez. Hakk’ın hatırı âlidir; hiçbir hatıra feda edilmemek icabeder. Ebüssuud ’un biraz önce zikrettiğimiz şu cümleleri bunu aksettirmektedir: “El-Cevab; Olmaz. Padişah’ın emri ile nâmeşru’ olan şey meşru’ olmaz. Haram olan nesne helâl olmak yoktur”.
6) Osmanlı Devleti’ni yükselten sebeplerden birisi de vazifelerin ister ilmiyede ister seyfiyede ve isterse de kalemiyede olsun ehil olanlara verilmesidir. Medeniyetlerin kurulmasında ve yıkılmasında mahâret ile salâhatın önemi inkâr edilemez. Tarihe bakıldığında görülecektir ki bu iki vasfı kendinde birleştiren milletler nice medeniyetler kurmuşlar ve daima payidâr olmuşlardır. Yıkılan bütün medeniye t ve devletlerin altında ise aranırsa mutlaka bu iki vasıftan birinin veya ikisinin yokluğunun yattığı esefle müşahede olunur. Mahâret kişinin kendi mesleğinde ehil uzman ve kâbiliyetli olmasıdır. Salâhat ise kişinin din ve ahlâkça yüksek bir seviyeye ulaşmasıdır. Şunu önemle belirtelim ki salâhat ve mahâret birbirinden ayrıdır. Hamiyet vatanperverlik sadâkat ve adâlet gibi ulvî duygular salâhatın meyvesidir ve o bahçede yetişir. İş san’at kabiliyet ve benzeri hususlar ise mahâret bahçesinden derlenebilen meyvelerdir. Kalb ve vicdanı manevî duygularla bezenmeyen bir insandan hakikî mânâda hamiyet sadakat ve adâlet beklenilemez. Ancak san’at ve kabiliyet başka şeyler olduğu için sâlih olmayan bir adam güzel çobanlık yapabilir; ayyaş bir adam ayık olduğu zamanlarda iyi saat tamir edebilir. Yani bu noktada salâhat ayrıdır mahâret ayrı…
Elbette ki vazifelere yapılan tayinlerde hem sâlih hem de mâhir olanlar yânı hamiyetle fazileti birleştiren kalbi ve fikri münevver olanlar tercih edilecektir. Bu vasıfları beraberce bulunduran insanlar yeterli sayıda değilse bu takdirde ya mahâret ya da salâhat esas alınacaktır. İslâm ‘a göre ikisini birleştiren bir eleman yoksa san’at’ta ve işde mahâret tercih sebebidir.
Bir kısım İslâm hukukçuları ve tefsirciler tarafından özellikle idarî yetkiye sahip devlet ricaline hitâben nâzil olduğu söylenen Kur’ân’ın şu âyeti bu konuda çok mânidardır:
“Haberiniz olsun ki Allah sizlere muhakkak şunları emrediyor: Biri emânetleri ehline vermeniz biri de insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hareket etmenizdir. Allah size ne güzel öğüt veriyor. (Her halde bu emirleri tutmalısınız). Zira şüphesiz ki Allah verdiğiniz kararları işitir ve emânetler hakkında yaptıklarınızı görür”.
Hz. Rasûlullah’ın (S.A.V.) “Emaneti ehline ver ve sana hâinlik edene hıyânetle mukâbele etme” hadisi de bu mânâyı teyid etmektedir.
Osmanlı Devleti ‘nin yükselme devrini tetkik edenler neden kısa bir zamanda dünya devleti haline geldiğini ve salâha t ile mahârete ne derece riâyet ettiklerini çok iyi bilirler. Rumeli’deki Sırp Macar ve muhtelif kavimlerin kendi arzuları ile neden Osmanlı hâkimiyetini tercih ettiklerinin sebebini hakperest ve cesur padişah Yavuz kadar Zenbilli Ali Efend i’de ve Muhteşem Süleyman kadar Osmanlı hukuk âbidesi Ebûssuud’da da aramak icab eder. Devleti haricî münâsebetlerde temsil eden nişancıların diplomatik ve diplomasi ilminin mütehassısları ve kazaskerlerden titizlikle seçildiğini müşâhede edince; Kanuni’nin sadrazamının dilinden bir sadrazamın nasıl olması gerektiğini yine onun kaleme aldığı “Asâfnâm e”den ibretle okuyunca ve bakanlar kurulu demek olan Divan -ı Hüm âyun’un “hâcegân -ı divan “ olmadan toplanmadığını kanunnâmelerden öğrenince Osmanlı Padişahlarının neden ve nasıl zaferden zafere at koşturduğunu daha iyi anlıyoruz.
Osmanlı Devleti’nin duraklamasında ve gerilemesinde ehil olmayan insanların göreve getirilişinin yattığını çok iyi idrâk eden Osmanlı Padişahı vezir-i a’zamına bu hakikatı bir tayin fermanı münâsebetiyle şöyle ifade ediyor:
“Benim Vezirim Tezkirecilik görevi için ehliyetli bir kaç adayı düşünerek seçip bana arzet. Önce kendi devlet adamlarımızı terbiye etmeyip her birinde türlü türlü uygunsuz tavırlar varken başkalarını terbiye etmeye yüzümüz kalmıyor. Ben senin kimseye iltimas yapmayacağını biliyorum. Gerek bu çeşit fiillere ve gerek tamah ve rüşvete cesaret edenleri niçin tarafıma ifade etmezsin? Hep “benden olmasın” diye diye devletimiz bu hale geldi. Bundan sonra vâkıf olduğun kötü hareket her kimden zuhûr ederse tarafıma bildiresin. İşte sana tenbih ediyorum.”
7) Bütün bu sebeplerin etkisiyle yükseliş dönemindeki Osmanlı'da o zamanlar rüşvet suiistimal sefâhet israf ve gayr-i meşru masraflar vatandaşa zulüm ve benzeri kötülüklerin olmayışı Osmanlı Devleti’ni kısa zamanda yükseltmiştir
Kaynak: Osmanli Arastirmalari Vakfi


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Osmanlı Devletinin yükseliş nedenleri nelerdir?

Osmanlı Devletinin yükseliş nedenleri nelerdir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.



Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Osmanlı devletinin kısa sürede büyüyüp gelişmesinin nedenleri nelerdir? Я Tarih 56 19-04-2017 11:04
Osmanlı Devletinin Avrupadan Etkilendiği Olaylar Nelerdir elif Soru Cevap 6 02-03-2017 07:56
Osmanlı Devletinin kısa zamanda büyümesinin nedenleri nelerdir? ebush Eğitim ve Öğretim 0 14-05-2013 10:45
Osmanlı Devletinin Yaşamı Nasıldı - Osmanlı Devletinin Yaşam Tarzı Nasıldı elif Soru Cevap 0 13-02-2013 10:26
osmanlı yükseliş dönemi padişahları sırasıyla nelerdir ? Kayıtsız Üye Soru Cevap 1 16-12-2012 06:02

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 01:28 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats