bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 08-07-2013, 07:19   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Yazının icadının insanların gelişimine katkısı nedir?

Yazının icadının insanların gelişimine katkısı nedir?



İnsanlık tarihi yazının icadı ile başlar ve bu araç ile bilgi “toplanabilir iletilebilir saklanabilir” hale gelir. Beş bin yıl sonra matbaanın icadı ile biriken bilginin “yayılması” gerçekleşir. Bilginin “işlenmesi” için ise beş yüzyıl daha beklenecek bilgisayarın icadı gerekecektir.

Yazı ve matbaa’dan sonraki dünyalar bir öncesine hiçbir şekilde benzemez ve bu süreçte toplumdaki değer ölçüleri sosyal ve politik yapı sanat edebiyat mimarlık vb. bütün temel kurumlar geri dönülmeyecek şekilde değişir. Tıpkı bilgisayar’ın icadından sonraki dünyanın bir önceki dünyaya benzemeyeceği gibi.
Bu yazımızda yazının icadını inceleyeceğiz. Konuya bizim de kullandığımız Latin alfabesine odaklı olarak yaklaşacağız.

İnsanın evrimini inceleyen üç bilim dalı olan primatoloji paleontoloji ve paleoantropoloji araştırmaları “modern insan”ın homo erectus’tan evirilerek homo sapiens’den başlamasından bugüne yaklaşık 350-400 bin yıl geçmiş olduğunu “belirler”. Ancak bu bir “türetilmiş” bilgidir ve gerçek “kayıtlı bilgi” ise yazının icadı ile başlar.

Bilindiği gibi yazıyı Güney (Aşağı) Mezopotamya’da yaşayan Sümer’ler icat etmiştir. İlk yazı benzeri işaretler için İ.Ö. 8000 yıllarına kadar iniliyorsa da yazının icadında İ.Ö. 3500 yılları genel olarak kabul gören tezdir. Yazının icadı ile insanların belli merkezlere yerleşerek ilk “şehir-devlet” daha sonra da “krallıklar”ı kurmaları arasında eşzamanlılık bir rastlantı değildir. Arkeolog Denise Schmandt-Bessarat’ın Louvre’lu Pierre Amiet’in hipotezi üzerine geliştirdiği teorisine göre yazının ilk işlevi “muhasebe-defter tutma” 'dır.
Sümer yazısının ilk yaygın örneklerinin; zirai ürünleri temsil eden tahıl koyun dana vb. olması bu tezi güçlendirmektedir. Toprak hamurundan yapılan kil üzerine sembolize şekiller ve hatta bir nevi zarf içine koyulmuş yazıların “konşimento” “senet” “borç belgesi” benzeri ticari belgeler olduğu anlaşılmaktadır (ilk dönem bilgisayarların günlük hayata “muhasebe” işlemleri için “defter tutma” amacıyla girdiğini hatırlayalım).
Daha sonraki yıllarda gelişmelerle Sümer yazısı eşya ve insan isimlerini içeren 1200 logografik (resim benzeri) sembollü bir iletişim aracı olmuştur. Zamanla yazının logografik nitelikleri çizgisel formlar (cuneiform) kazanarak alfabe benzeri şekillere dönüşmüş ve fonolojik unsurlar içermeye başlamıştır. Heceleme sisteminin geliştirilmesi ve kelimelere takılar eklenmesi konuşma dili ile yazıyı giderek birbirine yaklaştırmış ve bütünsel bir iletişim aracı meydana gelmiştir.

İ.Ö. 3. milenyumda Sümer yazısını benimseyen Akadlar ve Akadcanın diyalektlerini kullanan Asurlular veyazının fonolojik niteliklerini arttırarak kendi “yazılı” dillerine kavuşmuşlardır. Hamurabi Kanunları olarak bildiğimiz ünlü eserler Eski Babil dili ile yazılmış bu karakterde bir yazı örneğidir (Bu dönemde Mısırlılar da Sümer-Akad çizgisinden esinlenerek “hiyeroglif” 'i geliştirmişlerdir).
Ancak bu yazı sisteminin bugünküne benzer bir netlikte olmadığının altını çizmek gerekir. Kelimeler yalnız ünsüz (sessiz) harflerle oluşturulur. Örnek olarak /k/ /t/ /b/’yi sembolize eden formlar ile değişik sesler çıkararak kelimeler yazıya aktarılmıştır. Bu sistemde “yazmak” kökünden “katab-o yazdı” “katabi-ben yazdım” “katebu-onlar yazdılar” olarak seslenmekte; fakat yazılı halinde hepsi “ktb” olarak sembolize edilmektedir.

Alfabenin evrimi ve bugün kullandığımız Latin alfabesine ulaşılması ise Semitik bir ırk olan Fenikeliler’in Sümerler’in yazı sistemi üzerine geliştirdiği sembollere dayanmaktadır. Mezopotamya’nın kuzey batısında ve

Afrika-Asya dil grubunun bir parçası olan Semitik Fenike dili ticaret rüzgarlarını arkasına alarak batıya doğru uzanmıştır. O dönemin en önemli ticaret merkezi olan Akdeniz’de Fenike alfabesi Yunan uygarlığına ulaşmıştır. Yunan Alfabesi ise belli bir süreçten geçerek İ.Ö. 1000 – 900 yıllarında son şeklini almıştır. Alfabeye Yunanlıların en önemli katkısı ünlü (sesli) harfleri de alfabenin içine almaları olmuş ve bugünkü yazı sisteminin temelini oluşturmuştur. Romalılar ise Yunan Alfabesini Yunan kültürü ile birlikte almışlardır (en fazla yaptıkları mitolojik tanrı adlarını değiştirerek Afrodit’e Venüs Zeus’a Jupiter demişlerdir). Etrüskler tarafından geliştirilen 26 karakterli sistemden bir evrimle 21 karakterli Latin alfabesi İ.O. birinci yüzyılda son şeklini almıştır. Latin alfabesi ortaçağların sonuna kadar Avrupa’nın tek ortak alfabesi olmuş ve tüm tıp hukuk fen ve güzel sanatlar Latin alfabesi ile yazılmıştır. Ancak el yazması ile çoğaltma dışında bir mekanizma olmayışı bilginin yayılmasını engellemiş ve bilim din ve saray çevresinde kalmıştır.

Ne kadar ilginçtir ki Batı kültürü için çok önemli bir temel olan Fenikeliler’in geliştirdiği alfabe Hint-Avrupa dillerine büyük katkıda bulunurken kendisi doğu kültürü içinde kaybolmuştur. Bir o kadar ilginci de Afrika-Asya ve Hint-Avrupa dil grupları ile hiçbir ilgisi bulunmayan Ural-Altay dil grubundan olan Türkçe’nin (Türk alfabesinin) seyridir. Latin karakterleri Atatürk’ün öngörüsü ile Türkiye’mizin yazı sistemi ve alfabesinin temelini oluşturmuş Batı ile bütünleşmede en önemli araç haline gelmiştir.

Prof. Dr. Eyüp İlyasoğlu


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  

Alt 27-03-2014, 08:50   #2 (permalink)
Misafir
Avatar Yok
 
Standart

Teşekkürler


 





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Yazının icadının insanların gelişimine katkısı nedir?

Yazının icadının insanların gelişimine katkısı nedir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: yazı ve alfabenin insanların yaşamındaki etkileri nelerdir, yazının ve alfabenin bulunması insan yaşamını nasıl etkilemiştir, yazının bulunması insan hayatını nasıl etkilemiştir, yazının insanlık tarihine katkısı, yazinin icati insanin hayatindaki etkisi nasil olmustur kisa yazimi, yazının kullanılması medeniyetlerin gelişimini nasıl etkilemiştir, yazının katkıları, yazi ve alfabenin insanlarin yasamindaki etkileri nelerdir, yazının insanlığa katkısı, http wwwbakimliyizcom egitim ve ogretim 126864 yazinin icadinin insanlarin gelisimine katkisi nedirhtml, yazinin icadi kim yapmis faydalari nelerdir, yazının icadı insanlığı nasıl etkiledi, yazının icadının iletişime katkıları nelerdir, yazının icadının önemi, yazının icadının insan hayatına katkıları nelerdir,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Yazının icadının insanlık tarihi için önemi nedir? ebush Eğitim ve Öğretim 0 08-07-2013 07:15
Bütün insanların ortak özelliği nedir? ebush Eğitim ve Öğretim 0 03-04-2013 08:33
İklimlerin insanların hayatı üzerindeki etkileri nedir? ebush Eğitim ve Öğretim 0 02-04-2013 02:19
Yazı Nedir?-Yazının İcadı elif Türkçe ve Edebiyat 1 28-02-2012 08:06
Yazının İcadı-Yazının Gelişimi elif Türkçe ve Edebiyat 0 24-06-2009 02:56

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 12:16 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats