bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 15-06-2011, 01:23   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Açık Hece- Kapalı Hece Nedir?

Açık Hece- Kapalı Hece Nedir?

Açık Hece Nedir?
Kapalı Hece Nedir?

I. Seslerin Birleşmesi: Türkçede sesler ünlülerin dışında yalnız olarak söylenemez ünlüler ise tek başlarına söylenebilir. Sesler yan yana gelerek anlamlı ya da görevli dil birliklerini oluşturur. Bu oluşum bir ünlü etrafında kenetlenme kaynaşma ve bütünleşme biçiminde gerçekleşir.

II. Hecelerin Yapısı: Ağzımızdan bir nefes hamlesi içinde çıkan tek sese ya da ses grubundan oluşan ses birliklerine hece denir. Bir kenetlenme bir bütünleşme birliği olan heceler kendi aralarında ayrıca aynı türden kaynaşmaya uğramaz. Heceler zinciri sözcüğü oluşturur: o-dun gü-neş öğ-ren-ci...

Ünsüzden sonra ünlü gelirse hece düzeni değişir: odun-u > o-du-nu gü-neş-i > gü-ne-şi...

Hecenin temelini ünlü oluşturur. Bir hecede bir ünlü bulunur. Tek ünlüden oluşan hece azdır; tek ünsüzden oluşmuş hece ise hiç yoktur. Ünsüzler ancak ünlülerin yardımıyla hece kurar.

Bir hecede yalnız bir ünlü bulunur; iki ünlü aynı hecede yer alamaz. Ama bir hecede birden çok ünsüz yer alabilir.

III. Hece Çeşitleri: Yukarıdaki özellikler Türkçede iki çeşit hece oluşumunu ortaya çıkarmıştır: açık hece kapalı hece.

1. Açık Hece: Tek ünlüden oluşan (V ile gösterilir) ya da ünlü ile biten (KV ile gösterilir) heceye açık hece adı verilir. Buna göre de iki alt çeşidi vardır: o+na (V+KV) (V: vokal ünlü; K: konsonant ünsüz.)

2. Kapalı Hece: Ünsüzle biten hecelere kapalı hece denir. Ünlü-ünsüz sıralanışı ve düzenine göre dört ayrı biçimde gerçekleştiği görülür (gösterilme biçimleri: VK VKK KVK KVKK): ay-nı (VK) alt-tan (VKK-KVK) kırk-ta (KVKK).

* Türkçede çift ünsüzler hece sonunda bir arada rast gele bulunmaz (KVKK). Sözgelimi /zm/ ünsüz dizimi hece sonunda yer almaz; realizm gibi sözcükler bu nedenle yabancı kökenlidir. İncelendiğinde birden çok ünsüzün hece sonunda bulunma biçimlerinin şunlar olduğu görülür:

/lç/ ölç- /lk/ ilk kalk- silk- /lp/ alp /lt/ alt /nç/ sevinç güvenç kıvanç /nk/ denk zonklamak /nt/ ant /rç/ borç sürç- /rk/ kırk ark kırk /rp/ sarp /rs/ pars sars- arslan /st/ üst ast dost /şt/ hişt /yt/ hayt

Bu ses bileşimlerine aykırı hece yapıları olan sözcükler Türkçe değildir: ekspres disk… kapitalizm Yabancı dillerden geçen alıntı sözcüklerde bu durumlarda gerekirse araya ünlü eklenir: ritm > ritim...

Çok önceleri Arapça ve Farsçadan alınmış hece sonlarındaki çift ünsüzlerin arasına ünlü eklenerek bu tür sözcükler iki heceli duruma getirilimiştir: devr > devir haps > hapis ömr > ömür hüzn > hüzün fikr > fikir ilm > ilim nutk > nutuk...

* Türkçede hece sonunda ikiz ünsüz bulunmaz. Yabancı kökenli böyle sözcükler ikiz ünsüzlerden biri düşürülerek Türkçede kullanıma girmiştir: hakk > hak hiss> his aff > af zann > zan...

* Türkçede hece dolayısıyla sözcük başında iki ünsüz bulunmaz. Türkçede uzun zamandır yer gri grup klasik klavye kravat plan program skor slayt spor step tren ekspres elektrik... sözcükleri yabancı kökenlidir.

Bu tür sözcükler halk ağzında ünsüzler arasına genellikle ünlü getirilerek söylenir: gıri kıral sipor... Önceki dönemlerde girmiş olanlarda sözcüğün okunuşu ve yazılışı Türkçeye tümüyle dönüştürülmüştür: clup > kulüp groş > kuruş stasyon > istasyon stastik > istatistik Stambol > İstanbul stavroz > istavroz sto p> istop (çocuk oyunu ve motorun durması) trompa > tulumba...

* Hecelerde duyulma gücünün en yüksek olduğu noktaya doruk adı verilir. Duyulma yüksekliği ünlü üzerinde gerçekleşir. Heceleri tek ünlüyle kurulduğu için Türkçe heceler tek dorukludur. Oysa yabancı dillerde hece başında ya da sonunda yer alan çift ünsüzler tek hecenin iki ünlü varmış gibi ses değeri taşımasına yol açar; bu durumda da çift doruk ortaya çıkar: bronz gram film kapitalizm nötr...

IV. Hece Bölümü Kuralı: Her ünlü sözcük başında değilse iki ünsüz arasında yer alır. Ayrı hecelerde bile olsalar iki ünlü sözcükte yan yana gelmez. Bu bedenle şiir şair saat vaat gibi sözcükler Türkçe kökenli değildir. Ünsüz her zaman kendinden sonra gelen ünlüye bağlanarak hece oluşturur. Bu işleyiş nedeniyle ilk hece dışında her hece ünsüzle başlar: a-çık i-ki u-ğul-tu dört-te ört-müş yıl-dız...

Yabancı dilden alınan sözcüklerde ayrı hecelerde bile olsa iki ünlü yan yana geldiğinde Türkçe hece işleyişine uydurmak için ünsüz türetildiği de olmuştur: zaif > zayıf fiat > fiyat şampion > şampiyon acaip > acayip mai > mavi tualet > tuvalet...

San'at vak'a gibi okuyuşlar sözcüğün alındığı dile göre doğru olsa bile Türkçe hece bölümü kuralına aykırıdır. Diller kendi kurallarını işletir her zaman. Ancak Müslümanların kutsal kitabının adının Kur'an biçiminde okunuşu özel durum kabul edilebilir; kaldı ki halkın büyük çoğunluğu bu özel adı da Türkçe hece düzenine göre söylemektedir.

Türkçe sözcükler eklerle genişler. Ekler de bağlandıkları sözcük ile yine Türkçenin hece bölümü kuralına göre birlik oluşturur: so-ba-yı o-du-nu gi-rin-ti bo-şalt-tı-lar...

Bu birleşme-kaynaşma şu biçimlerde olur:

a) Kapalı heceden sonra gelen ekler ünsüzle başlıyorsa hece bölümünde değişme olmaz: yol-cu > yol / cu Türk-ten >Türk / ten...

b) Kapalı heceye gelen ekler ünlü ile başlıyorsa hecenin son ünsüzüyle kendi ilk hecesini yapar: üst-ü > üs / t-ü / serp-en > /ser / p-en / yırt-ıcı > yır / t-ı / cı...

c) Açık heceye gelen ekler ünsüzle başlıyorsa değişme olmaz: ülke-nin > ül / ke / nin ordu-dan > or / du / dan dedi-ler > de / di / ler...

d) Açık heceye ünlü ile başlayan bir ek gelirse ünlü çatışması olur. Çatışmanın giderilmesi için hece düşmesi ses değişmesi ya da ses türemesi gerçekleşir: kahve-altı > kah / val / tı başla-an >baş / la / y-an...

Not: Bileşik sözcükler satır sonunda bölünürken heceleme-hece bölümü kuralına uyulur: il-kokul cumar-tesi...

V. Ulama: Türkçe heceleme kuralı sözcüklerin son hecesi ile bir sonraki sözcüğün ilk sesi arasında da işler: ekmek al >ek / me /k al yok etmek > yo / k et / mek yıkım emri > yı / kı /m em / ri...

VI. Kaynaşma: Bileşik sözcüklerde ünlü çatışması sonucu ses düşmesi olmuşsa kaynaşma gerçekleşir. Bu tür sözcükler artık tek sözcük olarak algılanır: sütlü+aş > sütlaçgüllü+aş > güllaç Cuma+ertesi > cumartesi ne+asıl > nasıl ne+için > ne için bu+ö+ile > böyle o+ile > öyle şu+o+ile > şöyle kayın+ana > kaynana kayın+ata > kaynata (ne+edeyim >nedeyim ne+olur > nolur)...

VII. Yer Değiştirme (Göçüşme): Sesletimi kolaylaştırmak için bitişik ya da komşu sesler arasında yer değiştirme olur. Ünsüz kümelenmeleri ve heceleme etkisiyle kimi yöre ağızlarında ve çocuk dilinde görülür: (Yakın göçüşme) kibrit yalnış yanlız pehriz kisme eşki torpak çülmek gölmek sorna öskürük devriş baryam arvat sorfa İmzir... (Uzak göçüşme) reçel >leçer bulgur > burgul...


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Açık Hece- Kapalı Hece Nedir?

Açık Hece- Kapalı Hece Nedir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: hece nedir, hece kaynaşması, hece kaynaşması kaynaşması nasıl olur,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Hece Düşmesi Nedir?-Hece Düşmesi Hakkında elif Türkçe ve Edebiyat 6 31-10-2016 11:13
Hece Nedir?-Hecenin Yapısı elif Türkçe ve Edebiyat 3 27-01-2014 02:53
İlmek İlmek Ölüme Hece Hece Can Vermek - Filiz ŞAHİN nimlahza Şiir 0 09-02-2011 11:35
Hece Nedir?-Hece Hakkında elif Türkçe ve Edebiyat 0 25-06-2009 02:55
Hece Kaynaşması Nedir?-Hece Kaynaşması Nasıl Olur? elif Türkçe ve Edebiyat 0 24-06-2009 02:41

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 08:18 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats