bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 15-06-2011, 06:10   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?

Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?

Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?


Sodyum bileşikleri yüzyıllardan beri insanlar tarafından kullanılmıştır ve sodyum belki de bilinen maddelerin en eskisidir. Eski metinlerde söze dilen sodyum karbonat 2000 yıl önce o zamanın kimyacıları tarafından incelenmişti. İbraniler sodyum karbonatın mikrop kırıcı özelliklerini bularak yara pansumanlarında ateş “düşürmede” kullanmış ve bileşiğe İbranici “köpüren” anlamına gelen neler adını vermişlerdi.

Daha sonra Yunanlılar sodyum karbonata natrium adını verdiler. Bu terim sodyum nitratlar içinde kullanılır. Sonra da bu iki tuz arasında bir ayrım yapıldı; natrium sözcüğü nitratlara saklandı natron sözcüğü ise karbonatlara verildi. Simyacılar bu son addan elementin simgesi olan Na’ yı türettiler.

Araplar da sodyum karbonatı kullandılar ve bu tuz yönünden zengin olan kafi dedikleri deniz bitkilerinden (Salikorniya) sabun ve cam ürettiler. “Kali” adı “alkali metaller” (sodyum potasyum lityum rubidyum ve sezyumu kapsayan elementler grubu) deyiminin kökeni oldu
Ortaçağ’ da sodyum karbonata latince solida sözcüğünden türetilen “soda” adı verildi. Bu ad tuzundan elemente aktarıldı; bundan da sodyum sözcüğü çıktı.

1790’da İngiliz kimyacısı Sir Humphry Davy oksitini (Na2O) karbonla ısıtarak önce metal sodyumu elde etti. Sonra 1807’de erimiş sodyum hidroksitten elektroliz yoluyla elementi üretti.

Sodyum çok sayıda bileşikler üretmesine karşılık güçlü tepkinliği nedeniyle hiçbir zaman serbest halde bulunmaz. En iyi bilinen bileşiği sodyum klorür denizlerde ve denizden uzak göllerde büyük oranlarda bulunur.Sözgelimi Utah’daki Büyük Tuz Gölü (Great Salt Lake) çok fazla tuz kapsadığında yüzdürme yeteneği tatlı sudan çok daha yüksektir. Ticari önemi olan kaya tuzu yatakları çok eski göl ve denizlerin buharlaşması sonucu oluşmuştur.

Denizlerde bulunan tuzların yüzde 30’u sodyum tuzlarıdır. Şili kıyılarındaki nitrat yatakları ve Asya ile Afrika’daki karbonat yatakları bu önemli bileşiklerin verimli kaynaklarıdır.

En önemli sodyum mineralleri: Kriyolit (Grönland’ da zengin kaynakları olan bir sodyum–alüminyum flüorür) boraks (sodyum tetraborat ) ve sodyum sülfattır (Na2SO4).
Fizyolojik bakımdan sodyum klorür yaşam için gereklidir; çünkü insan bedenindeki elektrolit dengesinin düzgünlüğünü sağlar.

Bulunuşu
Sodyum yerkabuğunun ağırlıkça %26'sını oluşturur ve bu oranıyla en çok bulunan dördüncü element ve en çok bulunan birinci alkali metaldir.

19. yüzyılın sonlarında sodyum; sodyum karbonat ile karbonun birlikte 1100°C ye ısıtılması ile kimyasal olarak elde edilmiştir.

Na2CO3 (sıvı) + 2 C (katı kok) → 2 Na (buhar) + 3 CO (gaz).
Günümüzde sodyum ticari olarak sıvı sodyum klorürün elektrolizi yoluyla üretilmektedir. İşlem Down hücresi içinde gerçekleşir ve NaCl ergime sıcaklığının 700°C nin altına düşürülmesi için kalsiyum klorürle (CaCl2) karıştırılır. Kalsiyum sodyumdan daha elektro-pozitif olduğu için katotta kalsiyum toplanmaz. Bu metot yukarıda bahsedilen sodyum hidroksitin elektrolizi metoduna göre daha ekonomiktir.


METAL SODYUMUN HAZIRLANMASI
Sanayide elementsel sodyumun hazırlanması Davy’nin yönteminden çok farklı değildir:Erimiş sodyum hidroksitin elektirolizi. Buna benzer bir işlem erimiş sodyum klorür ile yürütülür.
Başlıca hazırlama yöntemi sodyum hidroksitin elektrolizidir. Bileşiği erime noktasını düşürmek için sodyum hidroksite sodyum flüorür ve kalsiyum klorür katılır. Bu karışımla erime 600 C ’ ta oluşur ve erimiş kütle grafit bir anot ile demir bir katotla elektrolizlenir. Erimiş sodyum erimiş kütlenin üstünde yüzdüğünden kolayca ayrılabilir.Çok katışıksız sodyum metalin vakum içinde damıtılmasıyla elde edilir.

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

Sodyum gümüşsü bir metaldir; ama havada çok çabuk yükseltgendiğinden bu haliyle çok seyrek görülür. Tepkinliği nedeniyle havayla temas etmeyecek şekilde saklanmalıdır. (söz gelimi yağ altında). Yükseltilmiş sıcaklıklarda sodyum morumsu bir gaz açığa çıkarır ve koyu sarı bir alevle yanar.
Metal sodyum su ile temas ettiği zaman çok büyük bir hızla tepkir ve suyu ayrıştırarak sodyum hidroksit ve hidrojen oluşturur:
2Na + 2Na2O ------- 2NaOH + H2
Alkolle de şiddetle tepkir ve sodyum alkolat ile hidrojen verir.
2Na + 2ROH -------- 2RONa + H2
Tüm tepkimelerde sodyum +1 değerliklidir. Bu 1A Grubu elementlerine özgü bir niteliktir.Metal sodyum yaygın bir biçimde indirgen olarak kullanılır ve bu konuda çok etkilidir. Bu yüzden tepkimenin şiddetini düşürmek için çoğunlukla civa ile malgama yapılır.Bir çok organik bireşimde de bu malgamadan yararlanılır.


Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?


SODYUM PEROKSİT

Bu güçlü yükseltgen (Na O ) sodyumun oksijen akımında ısıtılmasıyla hazırlanır.Bu bileşiğin kullanma alanlarından biri hidrojen peroksitin yapımıdır. Öte yandan yükseltgen özellikleri nedeniyle kumaşların ağartılmasında da kullanılmaya elverişlidir. Sodyum peroksit karbon dioksiti soğurduğundan havanın arıtılmasında da kullanılır. Arıtma tepkimesinin ürünlerinden biri de oksijendir:
2Na2O2 + 2CO2 ------- 2Na2CO3 + O2
Sodyum hidroksit (NaOH) sanayi açısından çok önemli bir bileşiktir. Sodyum klorür çözeltisinin elektroliziyle ya da sodyum karbonatın kalsiyum hidroksitle işlem görmesi sonucu hazırlanır.
Elektroliz tepkimesinde üstüne sodyumun bir malgama olarak toplanacağı bir civa katot gereklidir. Sonra bu malgama arı suda ayrıştırılır.Sonuçta derişme oranı yüzde 60 dolaylarında olan arı sodyum hidroksit elde edilir:
NaHg4 + nHg + H2O ------- H2 + NaOH + (n+4) Hg
Sodyum karbonat ile kalsiyum klorür arasındaki tepkime yalın bir ornatmadıır; ama elde edilen sodyum hidroksit pek katışıksız değildir:
Na2CO3 + Ca (OH)2 -------- 2NaOH + CaCO3
Daha az çözünür olan kalsiyum karbonat çökelir ve suda kostik çözeltisi süzülür.
Sodyum hidroksit beyaz telsi görünümde yarı saydam bir katıdır; arı olmayan biçiminde evlerde kullanılan kül suyu olarak bilinir.Havadaki suyu kolayca soğurarak sıvınır. Bu bileşik suda kolayca çözünerek oldukça büyük bir oranda ısı açığa çıkarır.Sodyum hidroksit çözeltileri camı kolayca etkiler ama gümüş nikel ve demir bu aşındırma özelliğine karşı koyar.İnsan derisiyle temas ettiğinde ciddi yanıklar oluşturan sodyum hidroksit bu nedenle en az sülfürik asit kadar tehlikeli olarak düşünülmelidir.
Çözümleyici kimyada kullanılmasının yanı sıra sodyum hidroksit büyük oranlarda sabun yapımı ile kâğıt kumaş ve boya yapımında da kullanılır.

SODYUM KLORÜR

Sodyum klorür (NaCI) bildiğimiz sofra tuzudur ve sodyum bileşiklerinden en iyi bilineni en yaygın kullanılanıdır.Kaya tuzu yatakları halinde bulunuyorsa öteki metallerin elde edildiği yolla çıkarılır ve doğrudan saf bileşik olarak kullanılabilir.
Deniz suyundan tuzun özütlenmesi iklime göre değişik yollarla yapılır.Soğuk ülkelerde tuz yüklü su büyük tavalarda donmaya bırakılır.Tatlı su tuzlu sudan daha yüksek ısıda donduğundan oluşan buz tabakası alınır. Geri kalan çözelti yeniden donmaya bırakılır. Böylece tuz biraz daha derişir.En sonunda derişik çözelti özel kazanlarda buharlaştırılır.
Daha sıcak iklimlerde deniz suyu güneş ısısını alan tavalarda ya da tuzlalarda buharlaşmaya bırakılır.Su buharlaştıkça tuz daha çok derişir ve sıvı daha az çözünür tuzlaların toplandığı başka havuzlara aktarılır. Sodyum klorür suda çok çözünür olduğundan en son o çözünür ve son ürün çok arı bir madde olur.
Sodyum klorürün çözünürlüğü sıcak ve soğuk suda hemen hemen aynıdır. Bu nedenle yalnız derişme ile billurlaşır. Sodyum klorür billurları kübik billur sisteminin üyesidir. Çoğunlukla saydam ile yarı saydam arası olmakla birlikte kapsamlarındaki metal katışıkları nedeniyle hafifçe renklide olabilirler.
Herhangi bir sodyum bileşiği sodyum klorürden hazırlanabilir. Bu nedenle söz konusu tuz sanayide en gerekli ham maddelerden biridir. Aynı zamanda insanların beslenmesinde de temel maddelerden biridir ve besin maddeleri ile derilerin saklanmasında sabun yapımında cam yapımında ve bir çok başka maddede kullanılır. Sırlama ve mineleme sanatlarında da sodyum klorürden yararlanılır.

Bu bileşik (Na2SO4) İspanya Sibirya ve İtalya’ daki büyük yataklarda bulunur. Sodyum sülfat laboratuarlarda iki tuz (sözgelimi magnezyum sülfat ve sodyum klorür gibi) arasında ki değiş-tokuş tepkimesi ile kolayca hazırlanır:
MgSO4 + 2NaCI --------- Na2SO4 + MgCI2
Tıptaki kullanımının yanı sıra bu bileşikten cam ve boya sanayilerinde de bir ham madde olarak yararlanılır.

Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?


SODYUM SÜLFİT VE SODYUM BİSÜLFİT

Sodyum sülfit (Na2SO3) yün ve ipekliler için zayıf bir ağartıcıdır. Fotoğrafçılıkta gümüş tuzlarını çözündürmede de kullanılır.Sodyum bisülfit (NaHSO3) boya yapımındasepicilikte ve şarabı koruma da işe yarar.

SODYUM KARBONAT

Tüm alkali metal tuzları arasında sodyum karbonat (Na2CO3) sanayi açısından kuşkusuz en önemlisidir. Bu bileşik belirli deniz bitkilerinde ve bazı kayalarda mineral halinde bulunur. Yatakları Afrika ve Asya’ dadır. Burada karbonat çoğunlukla çift tuz halinde ki bikarbonatla birlikledir:
Na2CO3 - NaHCO3 - 2H2O
Sanayi düzeyinde sodyum karbonat daha önceleri Le Blanc işlemiyle üretilirdi.Günümüzde sanayide ki tüm karbonatlar daha ucuz ve daha yalın olan Solvay işlemiyle üretilmektedir. Bu işlemde doymuş sodyum klorür çözeltisi önce amonyakla daha sonra da karbon dioksitle işlem görür:
NaCI + NH4HCO3 --------- NH4CI + NaHCO3
Bu tepkimenin ürünleri sodyumun karbonatın karbondioksitin ve suyun açığa çıkarılması için ısıtılır:
2NaHCO3 ---------- Na2CO3 + CO2 + H2O
Serbest kalan karbon dioksit yeniden işlem görür ve bu kez amonyum bikarbonat açığa çıkarılır.
Bu yolla üretilen sodyum karbonata Solvay sodası denir ve bu bileşik bir çok maddenin yapımında kullanılır; bunlar arasında sabun ve cam da sayılabilir.
Bilinen sodyum tuzlarının bir başkası da ahçının pasta mayası olan bikarbonattır. Çok arı olduğu zaman bikarbonat tıpta fazla mide asitini yansızlaştırmakta kullanılır; midenin hidroklorik asitiyle zayıf bir baz olarak tepkir:
NaHCO3 + HCI ---------- NaCI + H2O + CO2
Suyla sodyum karbonattan yapılmış bir hamur ikinci dereceden yanıkların ilk tedavisinde kullanılır. Karbonat iyonları kalsiyum ve magnezyum iyonlarını çökelttiğinden sodyum bikarbonat çoğunlukla suyu yumuşatmada da kullanılır. Sodyum karbonatlar bir çok maden suyunun bileşenlerindendir ve natron göllerinin ana tuz bileşenleri arasındadır. Aşağı Mısırİran ve Çin’de tozlaşma MeksikaKolombiya Venezüella’da trona halinde bulunur. Bazı durumlarda sülfatla ve klorürle birleşmiş büyük karbonat yatakları Kaliforniya Nevada ve Wyoming’dedir

Kullanım alanları
Sodyum alev testi. Parlak sarı bir alevle yanar (dalga boyu 588.99 ve 589.59 nanometre)Sodyum esterlerin ve organik bileşiklerin yapımında kullanılır. Bu alkali metal yaşam için gerekli olan tuzun (sodyum klorür NaCl) bileşenidir. Diğer kullanım alanları:

Yapılarını geliştirmek için bazı alaşımlarda
Yağlı asitlerle birlikte sabunlarda
Metallerin yüzeyini temizleyip düzgünleştirme amacıyla
Ergimiş tuzları saflaştırmada
Sodyum buharlı lambalarda aydınlatma amacıyla ve
Bazı nükleer reaktörlerde ısı transfer akışkanı olarak ve yüksek performasnlı içten yanmalı motorlarda içi boşluklu valflerde kullanılır.

İzotopları
Sodyumun bilinen 13 izotopu vardır. En kararlı olanı 23Na dur. İki adet radyo-izotopu vardır: 22Na (yarılanma ömrü = 2 bin 605 yıl) ve 24Na (yarılanma ömrü yaklaşık 15 saat).

Sodyum ve insan vücudu
β-galaktozidaz α-amilaz enzimlerinin aktivatörüdür. 32 mg plazmada 02 mg eritrositlerde normal halde bulunur. Günlük ihtiyaç 4-6 g kadardır. Hücredışı sıvılarında bulunur.

Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?

Sodyum metabolizması böbrek üstü bezinin korteks hormonları tarafından düzenlenir. İdrar yolu ile uzaklaştırılır.

Kronik böbrek hastalıkları
Yanık olayları terleme
İshal kusma bağırsak tıkanmasında sodyum düzeyi azalır.
Dehidratasyon böbrek üstü bezinin aşırı çalışmasında ise artış gösterir.


Toksikolojik önlemler
Sodyum toz halinde iken su içinde çok patlayıcı olup zehirlidir. Bu metal her zaman dik


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir?

Sodyum metali ve önemli bileşiklerinin özellikleri nelerdir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: sodyum elementi, sodyum, sodyum elementinin özellikleri, sodyum nedir, sodyum metali, sodyumun suyla tepkimesi, maddenin görülebilir özellikleri nelerdir, sodyumun simgesi, sodyum metal nedir, sodyum karbonat, lityum elementinin özellikleri, sodyum elementi özellikleri, sodyum hidroksitin elektrolizi, sodyum elementinin bileşikleri, sodyum metali ve önemli bilesikleri,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Sodyum Bileşikleri Ve Özellikleri Nelerdir? elif Eğitim ve Öğretim 0 15-06-2011 01:11
Ege Bölgesinin Önemli Ürünleri Nelerdir? elif İlköğretim 0 10-06-2011 03:34
Msg nedir zararları nelerdir msg’nin açılımı MONO SODYUM GLUTAMAT MSG NEDİR?… daywest Sağlığımız 0 30-04-2011 02:03
Monu Sodyum Glutamat(MSG) Nedir? - Monu Sodyum Glutamat(MSG) Hakkında elif Sağlığımız 0 13-03-2011 08:27
Önemli Nesir Yazıları Nelerdir? elif Türkçe ve Edebiyat 0 04-02-2011 04:45

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 11:14 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats