bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Felsefe Bilimi

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 01-04-2009, 09:31   #1 (permalink)
 
ada44 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Nıetzsche

NIETZSCHE:


13 Ekim 1844’de küçük bir Alman kasabası olan Röcken’de doğdu.Nietzsche’nin çocukluğundan itibaren müzikten hoşlanan bir ruha sahip olduğu söylenir.1858’den itibaren altı yıl Pforta Kolejinde parasız yatılı olarak okuyan filozof o zamanlar en çok İncil okumaktan hoşlanıyordu. 1864’te papaz olmaya karar veren Nietzsche aynı yıl Bonn üniversitesinde klasik filoloji okumaya 1865-66 yıllarında ise Leipzig üniversitesinde çalışmaya başlar. Nietzsche’nin dine olan inancında Nıetzsche dönemlerde bir körelme söz konusu olmuştur. Schopenhauer’u onun “İstenç ve Tasarım Olarak Dünya” adlı eseri vasıtasıyla tanıması da yine bu dönemlere rastlar.1867’den 1868’e kadar bir yıl Prusya ordusunda askerlik yapan Nietzscheyine aynı dönemde eski ozanlardan görev yapan Nietzsche hem miyop olduğu ve hem de bir seferinde attan düşüp yaralandığı için askerlikten çıkarılmış Nıetzsche sıralarda ahlakçı olduğu kadar aristokrat bir düşünceye sahip olan Yunan ozanı Tegnis’i incelemiştir.Nietzsche 1868-69 yıllarında ilk kez Richard Wagner ve Liszt’in kızı Cosima ile tanışır.Aynı yıl İsviçre’deki Basel üniversitesine klasik filoloji bölümünün boşalması nedeniyle hocası Ritchl’in de tavsiyesiyle doktoraya bile gerek duyulmaksızın aynı üniversitede filoloji profesörü olarak göreve başlar.Aslında amacı bir arkadaşı ile kimya çalışmak olan Nietzsche’nin niyetinde filoloji üzerine çalışmak yoktur.Fakat hocasının ısrarı üzerine görevi kabul eder.İsviçre vatandaşlığına geçerek 1869’daki Fransız- Alman savaşında Prusya askerlerine hastabakıcılık yapmak için savaşa katılır. Dizanteri ve difteriye yakalanan Nietzsche bir yıl sonra askerlikten bir kez daha ayrılmak ve savaştan dönmek zorunda kalır.Sağlık durumundaki bu bozukluk Nietzsche’nin iklim değişikliklerine paralel olarak seyahat yapmasına sebep olmuştur.Hatta bazı Nietzsche yorumcuları özellikle de psikoloji ile ilgili olanlar Nietzsche’nin sağlık durumunun kötü olması ve onun her zaman güce ihtiyaç duymasıyla felsefesi arasında çok yakın bir ilişki bulunduğu kanaatindedirler. Özellikle güç isteme doktrini bu çeşit psikolojik tahlillere tabi tutulmaktadır.1879’da hastalığı artan Nietzsche kürsüsünü terk etmek zorunda kalır.Malulen emekli edilen filozof bundan sonraki yaşantısı oldukça sıkıntılı bir şekilde ve çoğunlukla da seyahat ederek geçirmiştir.1889’da delirmiş ve nihayet 1900’de Weimar’da annesi ve kız kardeşinin yanında ölmüştür.
ESERLERİ: Nietzsche çağı itibariyle 19. yüzyılın sonlarında yaşamış olsa da etkileri itibariyle çağdaş bir filozof olarak düşünülebilir. O yirmi beş yıllık bilinçli yaşamında arkasında düşüncenin kendinden sonraki seyrini derinden etkileyen bir çok eser bırakmıştır. Onun eserleri de tıpkı yaşamı gibi oldukça karmaşık ve çetrefillidir.İlgi alanlarının çeşitliliği şiir ve aforizmalarla konuşması sistem karşıtı bir felsefe anlayışına sahip olması oldukça sıkıntılı ve hastalık içinde bir yaşam sürmesi vb. hususlar eserlerine de yansımış ve yorumcuları birbirinden oldukça farklı düşüncelere sevk etmiştir. Yorumcular Nietzsche’nin felsefesini ve eserlerini onun hayatının belli periyotları ile ilişkilendirip üç döneme ayırarak ele alırlar. Birinci dönem Nietzsche’nin ilk yazılarını da kapsayan ve onun Schopenhauer ve Wagner’in etkisinde kaldığı dönemdir.Bu dönemi [Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musık ]( Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu) adlı eseri temsil eder.Bu eserde Nietzsche Sokrates öncesi Grekler’in yaşamın olanca acımasızlığına karşı onunla başa çıkma doğrultusunda ortaya koymuş oldukları tragedyalara dikkat çeker.Tragedyalar Nietzsche’ye göre: oluşun dayanılmaz ağırlığı altındaki Grekler’in sanat vasıtasıyla hayatı çekilir hale getirdikleri eserlerdi. Nietzsche’nin filozof kariyerinin ikinci dönemi 1876-1882 yılları arasındaki döneme tekabül eder.Nietzsche’nin bu döneme geçişiyle Wagner ile arasının açılması arasında yakın ilişki vardır.Wagner’in aşırı milliyetçi ve antisemitik tutumları ile Nietzsche’nin ulus kaynaklı geleneksel değerlere karşı olan tavrı arasındaki gerilim.
Nietzsche’nin ikinci dönemi ise onun 1878’de kaleme aldığı ve üç bölüm halinde yayınlanan Menschliches Allzumenschliches (İnsanca Pek İnsanca) adlı eseri temsil eder.Bu dönemde Nietzsche’nin ilk dönemdeki Sokrates karşıtı tavrı adeta tersine dönmüş Sokrates artık yüceltilmeye başlanmıştır.Bu dönem Nietzsche’nin bilimi şiire yeğlediği kabul edilmiş tüm inançları sorguladığı ve adeta Fransız Aydınlanmasının akılcı bir filozofu rolüne girdiği dönemdir.Bu dönemde Nietzsche’nin felsefesi pozitivist bir karaktere bürünmüştür. O ciddi bir metafizik eleştirisine girişir ve insan bilgisinin ve deneyiminin metafiziği gerekli kılan özelliklerinin materyalist bir perspektifle açıklanabileceği doğrultusunda fikirler ortaya koyar. Nietzsche bu dönemde iyi ve kötü ayırımını topluma yararlılık – zararlılık ölçütü ile temellendirir.Yine bu dönemde Nietzsche Greklerdeki “arkhe” anlayışına benzer bir şekilde arkhesi “ana-bir” olan panteistik bir felsefi düşünce geliştirir. Nietzsche yine bu dönemde Sils – Maria’dayken Ebedi Dönüş öğretisini geliştirmiştir.Buna göre evrende herşeyin bir ebedi döngüsü söz konusudur. Eğer evren hem ileriye hem de geriye doğru sonsuzsa ve evreni oluşturan unsurlar da sınırlı ise evrende oluşa gelen olaylar bu sonsuz zaman içerisinde tıpkı geçmişte defalarca tekrarlandığı gibi ileride de tekrar edecektir. Nietzsche adeta biriçe doğma ile elde ettiği bu düşüncelerini daha sonra Pers bilgesi Zerdüşt’ün diliyle aktaracaktır. Nietzsche’nin üçüncü dönemine bir geçiş niteliği olan bu sürecin diğer bir kitabı da 1882’de yazdığı ve beşinci bölümünü ise ancak 1882’de ekleyebildiği Die Fröhliche Wissenschaff (Şen Bilim) adlı eseridir. Bu kitapla Nietzsche Tanrı’nın ölüm haberini vererek özgür ruhlara yeni ufuklar açmayı dener.Bu aynı zamanda 2500 yıllık Batı metafizik geleneğinin sebep olduğu nihilizm'in de ilanıdır. Nietzsche’nin üçüncü ve son dönemi Sils- Maria ‘da içine doğup Zerdüşt’ün diliyle aktarmayı tasarladığı projesi olan Also Sprach Zarathrustra (Böyle Buyurdu Zerdüşt) adlı eseriyle başlar. Bu kitabın ana teması “Üstün İnsan” ve “değerlerin yeniden değerlenmesi”dir. Bu dönem aynı zamanda Nietzsche’nin düşüncelerinin kemale erdiğinin bir göstergesidir. Nietzsche bu dönemde üstinsan kavramını nihilizmi aşma projesinin önemli bir kavramı olarak sunmaktadır. Söz konusu insan nihilizme sebep olmuş olan Batı metafizik geleneğinin ve bu geleneğin Platoncu bir formu olan Hristiyanlığın değerlerini yeniden değerleyecek ve oluş felsefesini hayata geçirmek suretiyle nihilizmin ötesine geçecek olan insandır. Nietzsche üstün insanın ahlaki bakımdan konumlandırılmasını da 1886’da yayınlanan Jenseits Von Gut und Böse (İyinin ve Kötünün Ötesinde) adlı eseriyle yapmayı dener. Buna göre üstün insanın ahlak anlayışı geleneksel iyi- kötü ayrımına dayanan moral temelli anlayışın ötesinde temellendirilecektir. Nietzsche yine bu dönemde nihilizmi anlama doğrultusundaki herhangi bir çabanın yalnızca onun septomlarından hareket etmesinin bu anlama çabasını eksik kılacağı fikrinden hareketle kendinden sonraki felsefeye de bir yöntem olarak büyük bir etkiye sahip olacak olan “jeneoloji” metodunu geliştirir ve bu yöntemi ahlakın kökenlerinin bir şeceresini çıkarmakta kullanır. Bu doğrultuda olmak üzere 1887’de Nietzsche Zur Genealogie der Moral (Ahlakın Soykütüğü) adlı eseri kaleme alır. Nietzsche nihilizmin kökenlerine yönelik jenekolojik araştırması sonucunda onun kökenlerinin Batı metafizik geleneğinin dualist karekterinde ve geleneksel moral temelli ahlak anlayışında bulunduğu sonucuna varır.Yine aynı eserde Nietzsche efendi ve köle ahlakı olmak üzere iki çeşit ahlak anlayışının ve değerleme tarzının varlığına dikkat çeker. Buna göre nihilizmin kaynağında tepkisel güçlerle donanımlı olan kölelerin (köle ahlakı) aktif güç sahibi efendilere (efendi ahlakı) galebe çalıp efendice değerleme tarzını bertaraf etmeleri bulunmaktadır. Sürüce değerlemeler oluşu yaşamı içgüdüleri karşılarına alıp kurtuluşu da bir öte fikrinde aramalarından dolayı nihayetinde insanlığı anlamanın ve değerin kaybolduğu nihilizme taşımıştır. Nietzsche’nin bu eseriyle yapmak istediği şey ise tarihi seyir içerisinde çeşitli formlara bürünen nihilistik yaklaşımların (Platonculuk Hristiyanlık Schopenhauer ‘un irade felsefesi vb.) bir serimini yapmak ve bu suretle de üstün insanın değerleri yeni baştan değerleyip nihilizmin ötesine geçmesini sağlamaktır. Nietzsche projesini tamamlamak amacıyla 1884’ten beri kaleme aldığı ve ismini de Der Wille zur Macht – Versuch einer Ummertung Aller Werte (Güç İstemi- Tüm Değerlerin Tersyüz Edilişi Üstüne)koymayı planladığı eserini tamamlayamadan 1889’da çıldırmıştır.Bu dönemde o ancak küçük çapta birkaç eser kaleme alabilmiştir.

FELSEFESİ:

Perspektivizm: Analizleri onun kendi analizleriyle birçok bakımdan benzerlik gösteren Hume gibi Nietzsche de “sağduyunun şeylere dair görüşü” diye adlandırılan genel görüşe karşı kuraldışı bir tavır takındı.Öte yandan da sağduyunun dünya görüşünü tam tamına bir masal anlatan bir şey yalın bir kurgu olarak gördü zira o dünyaya dair belirsiz sayıdaki mümkün “yorum” dan sadece biriydi ve Nietzsche hiçbir yorum doğru veya yanlış olmadığı için doğru bir yorum fikrine hiçbir anlam yüklenilemeyeceğini savunuyordu. İşte bundan dolayı o sözde doğru olan bir gerçeklik görüşüyle karşı karşıya getirilemez. Ama filozoflar sık sık böyle bir karşıtlığa dikkat çekerek sağduyunun görüşlerinin eksik ve hatalı olduğunu savunmuş ve gerçekliğin nasıl olması veya neye benzemesi gerektiği konusunda oldukça aykırı görüşler benimsemişlerdir. Nietzsche sağduyunun görüşünü desteklemek ister çünkü bu görüş uzun bir zaman dilimi boyunca işlenerek geliştirilmiş olup insanlar pratik bir biçimde ona bağlı yaşayabilmektedirler: O – ondan daha az kurgusal olmayan- felsefi teorilerin olamadıkları kadar yararlı bir masaldır: Gözle görünen dünya yegane dünyadır: “Gerçek dünya” ise sadece bir yalan. “Gerçek” ile o tam tamına filozofların gerçekliğin olduğunu söyledikleri şeyi yani sabit birlikli ve ezeli- ebedi olanı değişenin çokluğun ve zamansallığın temelinde bulunmakla birlikte değişenden çokluktan ve zamansal olandan ayrılmaz olanı anlar. Nietzsche duyuların yalan söylemediği konusunda ısrarlıdır.
Felsefi Psikoloji: Nietzsche kendisini öncü bir psikolog olarak görüyor insan zihni denen Büyük ve bakir ormanın İlk kaşifi olduğunu düşünüyordu. Nietzsche’nin ilk ve en büyük hedefi ego kavramı olup temel iddiası da benlik diye bir kendiliğin var olduğunu kabul etmenin ontolojik bakımdan gereksiz metafiziksel bakımdan da tehlikeli olduğudur. Akıl genel olarak iradelerin nedenler olduklarına inanır. O egonun bir varlık bir töz olduğuna inanır ve ego-tözüne beslenen inancı şeylere yansıtır. Neden olarak kurulan varlık şeylerin arasına dahil edilir onların altına sokulur: “Varlık” kavramı “ego” kavramından çıkar benlik kavramından türetilir. Başlangıçta bir hatanın iradenin etki eden bir şey olduğu iradenin bir güç olduğu yanlışının büyük uğursuzluğu bulunmaktadır....Biz bu gün onun bir hatadan başka bir şey olmadığını biliyoruz. Onun teşhisi kabaca şöyledir: Bir şey olup bittiği zaman onun bir fail tarafından yapıldığını bir failin etkisiyle vuku bulduğunu zımnen kabul ederek düşünmenin vuku bulması onun bir eylem olması olgusundan şu halde onu gerçekleştirecek bir failin bulunması gerektiği sonucunu çıkartırız. İşte bu benliktir. Ego demek ki ilkel bir veri olmayıp çıkarsanan bir kendiliktir ve onun iradenin etkisiyle eylemde bulunduğunu kabul etmek bütün bir nedensellik anlayışımızı değiştirerek olduğundan başka gösterir.
NIETZCHE'NIN TARIH ANLAYISI
Tarih bir basarilar akisi yaratmalar dizisidir Nietzche'ye göre. Onun yasadigi caga degin olaylari anlatma olup bitenleri bir öykü niteliginde baskalarina bildirmektir tarih. Tarihin ne oldugunu nereden gelip nereye gittigini arastirmak onun gercek görevini özünü ortaya koymak caginin disina cikan yasadigi ortamin sinirlarini asan bir görüs bir düsünceydi. Nitekim Nietzche "... ben kendim icin bile simdiki zamanin bir cocugu olarak zamana uymayan denemelere girisiyorum" diyor. Insan belli bir yere saplanan yalniz kendisine verilenle yetinen sinirlandirilmis cevresinin kosullari altinda tek dogrultulu bir zaman icinde kendini sürdüren bir varlik degildir ona göre. Böyle bir varlik "hayvan" olur ancak. "Iste böyle tarih disi yasiyor hayvan. Boyuna bir sayi gibi simdinin icindedir. Geride ilgiye deger bir iz birakmaz. Nesnelerin yerini degistirmeyi bilmez. Bir gözacimlik... yasantida ne ise öyle görünür." Onun icin "animsmadan mutlu yasamak olasidir unutmadan yasamak elde degildir." Oysa insan bir tarih varligidir. O üc boyutlu bir zaman icindedir. Gecmisin derinliginde kökleri vardir. Bunlar onun tarihidir. insan gecmis caglarin akisi icinden bir tarih varligi olarak süzülür akar gelir. "Bir insanin icvarligi ne denli güclü kökler tasirsa gecmis onu o ölcüde tutar ... iter baskiya alir." Ancak bu tarih kuru öyküleri art arda gelen kolay masallari olaylari siralayan tarih degildir. Bu tarih insani yaraticiliga iten onu basariya ulastiracak nitelikteki özü aciklamaya anlatmaya iten tarihtir.
Insan tarihi bir olaylar bütünü bir olaylar yigini olarak sirtinda tasiyamaz. Böyle bir eylem insani belli bir yerde durdurur. Bu yüzden tarih akisi icinde öz olmayani yaratici yapici gelistirici nitelikten yoksun bulunani salt yiginlari ilgilendireni unutmak gerekir.. Insanin böyle yiginlasmalari ilgilendiren olaylarla tarih anlayislari karsisinda tarih disi kalmasi tarihe gözü kapalica baglanmamasi gerekir. Unutmak burada yaratici bir eyleme atilmak icin yükten insani engelleyen onun gelisim dogrultusu üzerindeki hizini kesen agirliklardan siyrilmasidir. Kendi disina cikmasi kendi özüne yabancilasmasi degildir. Cünkü insan "kendi gercekliklerinin cok ince örgülü agindan cikip yeniden yabancil bir istege kati bir tutkuya kapilamaz. Buna karsilik büsbütün tarihdisi olan hayvanin yer degistirme gereksinimi duymadan yasadigini görüyoruz." Burada insanin tarihdisi kalmasi kendini hayvana yarasan bilincsiz eylemlerden doganin cizdigi yolda yürümeyi gerektiren sinirlamalardan bilincli olarak kopmasi eylemlerini bilincle aydinlatmasi demektir. Hayvan oldugu yerde kaldigi cevresini cevre kosullarini degistiremedigi icin tarihdisidir. Insan kendini bilinc verileriyle tarihdisi kilarak hayvandan ayirdigi icin tarih varligidir tarihi olan bir canlidir. Hayvan tek zamanli bir akis icinde oldugu icin tarihdisidir. Insan üc boyutlu bir zaman düzeyinde yasadigi bunu bildigi icin tarih varligidir tarihliliginin bilincine varmistir. Tarih gelistirmeli ilerletmeli insani. Bilgi alaninda ona büyük yarar saglamali onun yetismesine aydinlanmasina gelecege dogru güclü atilimlar yapmasina yardimci olmali. Kiyida duran insana uzaktan bakan bir bilgiler yigini olmamali tarih.


ada44 isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Nıetzsche

Nıetzsche konusu, Eğitim ve Öğretim / Felsefe Bilimi forumunda tartışılıyor.



Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 02:33 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats