bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Genel Kültür Paylaşımlarınız

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 26-03-2013, 12:50   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Gölge Oyunu Tekerleme Örnekleri-Karagöz Gölge Oyunundan Örnekeler

Gölge Oyunu Tekerleme Örnekleri-Karagöz Gölge Oyunundan Örnekeler

KARAGÖZ'ÜN BÖLÜMLERİ

A3-a ) MUKADDİME :

Oyunun mukaddime bölümünde de çeşitli kesimler bulunmaktadır İlk önce müzikle boş perdede göstermelik (veya gösterme denilen ve çoğu kez oyunun konusuyla ilintisi olmayan bir görüntü konulur: Bir dalyan bir saksıda limon ağacı vakvak ağacı yaşam ağacı gemi denizkızı çalgıcılar kediler Burak Zaloğlu Rüstem'in dev ile savaşı vb ) Kimi kez konuyla ilintili de olabilir; örneğin "Tahmis" oyununda göstermelik kahve dövücüleri gösterir Göstermeliklerin görevi henüz oyunu seyretmeye hazırlanmamış seyirciyi oyunun gerçeğine hazırlamak onu oyunun yanılsama havasına sokmak onda geciktirim ve merak uyandırmaktır Göstermelik bir ucuna gerilmiş sigara kağıdı bağlanan nareke adında bir kamış düdüğünün cırlak sesiyle ladırılır Bundan sonra tefin tartımına uygun hareketlerle seyirciye göre perdenin solundan Hacivat gelir bi semai okur Bunu kimi kez bir ara semaisinin izlediği olur Bu semailer Dügah Ferahnak İsfahan Buselik Yegah RastNihavend BeytiSegah gibi makamlarda olur Burada Hacivat müziğin tarumına hareketlerini uydurarark başını hafifçe sallar Semai bitince Hacivat" Offhay Hak!" diyerek perde gazeline başlarMukaddime bölümünün önemli bir öğesi Hacivat'ın söylediği perde gazelidir Perde gazellerinde Karagöz oyununun bir öğrenek yeri olduğu felsefi ve tasavvufi anlamı kurucusunun Şeyh Küşteri olduğu belirtilmektedir Ayrıca teknik bilgi de buluruz; örneğin "on iki bend ile bağlı" " on iki tir ile bağlı" deyimleri birer Bektaşi simgesi olabileceği bir yana ayrıca eski Karagöz perdesinde ayna denilen beyaz kesimin çerçeveye dikilmeyip on iki ilik düğme ile tutturulduğunu belirtir

Perde gazellerinde padişaha yakarış da yer alır; çağın padişahını anmanın yanı sıra kimi kez yurt yönetiminin biçimi bile belirtilir Örneğin Meşrutiyet için şöyle denmiştir: Çok zamandır hükm-i İstibdadda olmuştuk esir Geçti ol zulm ü cefalar nail-i hürriyetteyiz Cumhuriyet yıllarının bir perde gazelinde de şöyle bir beyite rastlıyoruz: Hüda elbet müzahirdir erken-ı Cumhuriyet'e Mülkü ma'mür eyle yarap şan-ı kudretle Daha sonra bir beyit okur Bu beyitin çoklukla Hafız'dan Ziya Paşa'nın Terkibibend'inden Fuzuli Nedim divanlarından alındığı bilinir Bundan sonra aşağıdaki satırlarda görüleceği gibi kendine kafa dengi bir arkadaş arar bu arkadaşta istediği özellikleri sayar : Efendim! Demem o demek değil! Bu bendenize bu hakir duacınıza eli yüzü yunmuş elfazı düzgün sözü sohbeti tatlı bir fasih-ül-lisan yar-i vefa-şiar olsa geliverse şu meydan-ı pür-safaya Arabi bilse Farisi bilse bir az fenn-i şiir ü musikiye aşina olsa o söylese bendeniz dinlese bendeniz söylesem o dinlese oturan zevkperveran-ı kiram da sefayab olsa! Diyelim: Bu gece işimizi mevlam rasgetire! Yar bana bir eğlence aman bana bir eğlence! Yar bana bir eğlence! Kimi kez gene bir beyit okuduktan sonra Karagöz karşı yandan yani seyirciye göre sağdan gelir buna "Karagöz'ü inidrmek" denir İkisi döğüşürler Döğüşte Hacivat kaçar Karagöz yere boylu boyunca uzanır secili bir deyişle Hacivat'a veriştirir bir tekerleme söyler (Metin And Geleneksel Türk Tiyatrosu İstanbul 1985 )

Karagöz'de iki çeşit tekerleme vardır Birincisi masal başında söylenen basmakalıp sözler olduğu gibi masalın ortasında ve sonunda da söylenen dinleyiciyi masalın gerçek dışı havasına sokmak için yapılan söz oyunlarıdır İkincisi ise Ortaoyunu ve kimi Karagöz muhaverelerinde olduğu gibi masalcının kendi başından geçmiş gibi anlattıkları ya da üçüncü kişi ağzı ile anlatılan olağan dışı maceralardır Bu türden tekerleme Ortaoyunu ve Karagöz'de bir düşün gerçekmiş gibi anlatılasına ve sonunda düş olduğunun anlaşılmasına dayanır Karagöz'de birinci türden tekerleme mukaddimede Karagöz ile hacivat arasındaki döğüşmeden sonra Hacivat kaçınca boylu boyunca yerde uzanmış yatan Karagöz'ün Hacivat'a veriştirişidir Burda çoğu kez Karagöz ipe sapa gelmez sözlerle ve Arapça Farsça sözcüklerle konuşur Bu tekerlemede Karagöz'den beklemeyeceğimiz Arapça Farsça sözler bulunuşundan bunun bir ironie olduğu da söylenebilir( Pertev Naili Boratav Zaman Zaman İçinde İstanbul 1958)

A3-b ) MUHAVERE :


Genel olarak muhavere Karagöz oyununun iki baş kişisi olan karagöz ile Hacivat arasında geçer Bazı durumlarda- ara muhaveresinde- iki kişiden daha çok kişiler bulunmaktadır Muhavere ile fasıl arasındaki başlıca ayrım birincinin salt söze dayanışı olaylar dizisinden sıyrılmış soyutlaştırılmış olmasıdır Bunların görevi Karagöz ve Hacivat gibi iki baş kişinin kişiliklerini özelliklerini gerek ses gerek yaradılışl ve yetişme bakımından birbirine karşıt düşen özlüklerini tanıtmaktır Bu bakımdan ortaoyununda Pişakar ve Kavuklu arasındaki tekerleme ile eş görevdedir Karagöz üzerine kitap yazmış olan Selim Nüzhet Gerçek muhaverelerin belli bazılarının adlarını vermiş ama konularını açıklamamıştırSelim Nüzhet Gerçek şu adları vermiştir: Akıl Babam Öldü BekçiBilmece Çamaşır İpi Çevre Gel Geç Hasta Hayır Hiç İftar İsim Değiştirme Kul Külbastı Masana Mektep Nasihat Nazire Rüya Seyahat Turşu Yazma Zurna

Muhavereleri konuları ve biçimleri bakımından çeşitli ayrımlarda inceleyebiliriz Bunlardan başlıcası< fasıl" ile ilintisi olmayan muhavereler > ve < fasılla ilintisi olan muhavereler > diye iki ana bölüme ayrılabilir Muhavereler çoğnlukla fasıldan yani oyunun kendisinden bağımsızdırAncak bir iki muhavere ile fasıl arasında konu birliği bulunabilirÖrneğin Hayali Memduh'un Karagöz Evlenmesi yahut Üç Sevdalılar adlı oyunundaki muhaverede Hacivat Karagöz'e kaçan karısının yerine bir başkası ile evlenmesini öğütler ve böylece muhaver ile fasılın konuları birbirine bağlanır Bunun gibi birkaç örnek dışında muhavereler ve ara muhavereleri fasılın konusundan ayrı ve bağımsızdır

Bilinegelen en alışılmış muhaverelerin dışında bir takım başka muhavere türleri de buluruz Bunların kendine göre bir biçimi tartımı vardır Örneğin gel-geç muhaveresi karagöz ile Hacivat arasında geçmekle birlikte öteki muhaverelerden değişik bir yolda gelişir Bunun iki örneğini Kanlı Nigar ve Sünnet muhaverelerinde bulabiliriz Burda Hacivat bir dize söyler gider Karagöz bu dizeye ölçü tartım ve uyak bakımından benzeyen fakat saçma bir mısra söyler gider muhavere bu yolda Hacivat ve Karagöz'ün gidip-gelmeleriyle uzar gider Bu arada bir başaka muahaver de çifte Karagöz'lü muhaveredir Bunda iki Karagöz karşılaşır ikisi de Karagöz olduğunu ileri sürerek birbirlerinin sözlerini tekrar ederler araya Hacivat girer sonunda ikinci Karagöz kovulur ve Karagöz ile Hacivat muhaverelerine başlarlar

Gene böyle değişik biçimde bir muhavere türünde her sözün sonunda Karagöz ile Hacivat birbirlerine vururler Örneğin "Salıncak" oyununun başındaki muhaverede Karagöz ile Hacivat birbirlerine sürekli kötüleyici sövücü sözler söylerken bir yandan da birbirlerine vururlar Bir de ara muhaveresi vardır Bu fasıla başlanmadan evvel muhavereyi uzatmak maksadıyla kullanılan bir ek muhaveredir Konu bakımından bu da fasıldan bağımsızdırBununla birlikte muhavereye üç-dört kişinin katıldığı olur

Bir muhavere konusu da tıpkı Ortaoyunu tekerlemelerinde olduğu gibi önce olmayacak bir olayın gerçekmiş gibi anlatılmasıdır sonra bunun düş olduğu anlaşılır Hayali Küçük Ali'nin "Karagöz Dans Salonunda" adıyla yayınladığı oyununda Karagöz Hacivat'a bir kahveye gittiğiniiçtiklerini ödeyecek parası olmadığını kahve kutusuna saklandığını oradan cezvede pişirildiğini ve kahve olup kendisini bir tiryakinin içtiğini onun midesine gittiğini ve kusunca dışarı çıktığını anlattıktan sonra hepsinin bir düş olduğunu açıklar Bütün muhaverelerde ortak nokta muhaverelerin yanlış anlamalarla gelişmesidir Bir muhavere türünde Hacivat bilgisini ortaya döker bir konu çevresinde bir takım kelimeleri terimleri sayar döker Karagöz de bunlara yanlış anlamlar verir Muhavereden fasıla geçerken önce Hacivat gider Karagöz de: "Sen gidersin de beni pamuk ipliğiyle mi bağlarlar?Ben de gideyim idgaha dolaba dilber seyrine!Bakalım ayine-yi devran ne suret gösterir!" dedikten sonra perdeden ayrılır fasıl başlar

A3-c ) FASIL :

Fasıl oyunun kendisidir Burada Hacivat ve Karagöz'den başka oyunun çeşitli kişileri bir konu ve olaylar dizisinde gözükür oyuna katılırlar XVI yüzyılda belirli bir konudan çok hayvanlarla gemilerle daha çok kopuk sahneler gösterilirken XVII yüzyıldan başlayarak fasıl konuları belli olyalar dizisine uymaya başlamıştır (Metin And Geleneksel Türk Tiyatrosu İstanbul 1985 )

Klasik fasıl listesine dahil olan oyunlar şunlardır: Yalova Sefası Mandıra Hamam Kanlı Nigar Kayık Civan Nigar Orman Yazıcı Çeşme Tımarhane Bahçe Kanlı Kavak Ağalık Büyük Evlenme Ters Evlenme Aptal Bekçi Terzi Mahalle Baskını Dilsizler Berber ve Kale Hoppa Devrani-Çelebiler Üç Eşkıya Çelebiler Hacı Ayvad Dilenci-Arap-Arnavut Bekri Mustafa ile Kör Arap Meyhane Karagöz sanatkarlarına nazaranklasik repertuar bu 28 oyundan meydana gelir Bu sayı ibadetle geçen Kadir Gecesi hariç tam bir Ramazana tekabül eder Ramazan'In ilk gecesinde "Mandıra" son gecesinde " Meyhane" faslını icra etmek adet ve anane olmuştur
Son devirde tertip edilmiş olan modern fasıl isimleri ise şunlardır: Vasıfın- İki Kıskanç Kadın Karagöz Salıncakta Karagöz'ün yalaova Sefası Karagöz Güvey Karagöz'ün Deli Oluşu Karagöz Aşçı İsmail Hakkı Baltacıoğlu'nun- Karagöz Ankara'da Karagöz'ün Muhtarlığı Köy Evlenmesi Hayali Küçük Ali'nin- Hayal Perdesi Tayyare Sefası İyilik Eden İyilik Bulur Selim Nüzhet'in- Salıncak Sefası Mekki Sait'in- Karagöz Gazeteci Ercüment Ekrem Talu'nun - Karagöz Holivut'ta Doktor Duda'nın- Faslı Ferhad (Dürrüşehvar Duyuran Karagöz Topkapı Sarayındaki Tasvirleriyle İstanbul 2000)

Ayrıca Selim Nüzhet şu fasılları saymaktadır: Bahçe Sefası Balıkçılar Baskın Bursalı Leyla Büyük Evlenme Cazular Canbazlar Eczahane Sahte Esirci Ferhad ile Şirin Hain Kahya Kağıthane Safası Kırgınlar Kütahya Leyla ile Mecnun Mal Çıkarma Ortaklar Pehlivanlar Sahte Esirci Salıncak Sünnet Şairler Tahir ile Zühre Tahmis Tımarhane Yangın Kimi fasılların konuları benzer olmakla birlikte adları değişmektedir Örneğin Yorgi'nin Mecmua-i Hayal dizisinde çıkan Karagöz fasılları arasında "Kanlı Nigar" oyunu 5 Nolu cüzde Karagöz'ün Soyulup Dayak Yemesi iken aynı oyunun 6 Cüzdeki ikinci yarısının adı Karagöz'ün Karaman Koyunu Olması'dır Fasıl sona erdikten sonra çok kısa bitiş bölümü gelir

A3-d ) BİTİŞ :

Bitiş bölümü çoğu kez çok kısadır Karagöz oyunun bittiğini haber veriri kusurlar için özür diler gelecek oyunu duyururKaragöz ile Hacivat oyun sırasında kılık değiştirmişlerse eski kılıklarında perdeye dönerler aralarında kısa bir söyleşme geçer bu söyleşmede oyundan çıkarılacak öğrenek de belirtilir
Kimi kez de Karagözcü bu bitişe sanki eski şiirlerdeki mahlas beyti gibi kendini de karıştırır ve oyun sona erer (Metin And Geleneksel Türk Tiyatrosu İstanbul 1985 )

OKAN METİN
MÜJDAT GEZEN SANAT MERKEZİ
"GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU"
YÜKSEK LİSANS BİTİRME TEZİ
DANIŞMAN: MÜJDAT GEZEN


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Gölge Oyunu Tekerleme Örnekleri-Karagöz Gölge Oyunundan Örnekeler

Gölge Oyunu Tekerleme Örnekleri-Karagöz Gölge Oyunundan Örnekeler konusu, GENEL KÜLTÜR / Genel Kültür Paylaşımlarınız forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: tekerleme örnekleri, gölge oyunu örnekleri kısa, karagöz ve hacivat tekerlemeleri, hacivat ve karagöz tekerlemeleri, gölge oyunu ornekleri, hacivat ve karagözün tekerlemeleri, kısa karagöz oyunu örneği, hacivat karagöz tekerlemeleri, karagöz ve hacivat başlangıç tekerlemesi, karagöz oyunun rnekleri, karagöz ve hacivat örnekleri kısa, golge oyunlari ornegi kisa, gölge oyunu örnekleri, karagöz ve hacivat oyunu, gölge oyunu örneği,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Karagöz ile Hacivat Gölge Oyunu Sözleri elif Soru Cevap 1 30-10-2015 03:43
Gölge Oyunu Nedir-Gölge Oyunu Hakkında elif Soru Cevap 0 25-03-2013 12:05
Çocuk Oyunu Gölge Kovalamaca elif Çocuk Oyunları 2 24-06-2012 09:14
Photoshopta gölge tarifi Photoshopta gölge nasıl yapılır SÜKÛT Grafik ve Photoshop 0 09-04-2011 10:14
Gül Gölge Biyografi-Gül Gölge Kimdir? elif Türkiye'den Biyografiler 0 11-07-2008 01:53

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 06:20 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats