bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > FORUM GENEL > Evcil Hayvanlar ve Hayvanlar Alemi > Hayvanlar Alemi Genel

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 27-01-2012, 07:56   #1 (permalink)
 
`»HicЯet GeLini«´ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Türk Kültüründe Horoz

Türk Kültüründe Horoz

Denizli Horozu

Tavuğun erkeği olan horoz kelimesi yerine tarihsel Türkçe’de ‘erkek takugu aygır tavuk’ gibi sözcükler de kullanılmıştır.

Türk kültüründe horozun ilk özelliği sabahın olduğunu duyurmasıdır. Mevsim değisikliklerinden kaynaklanan gece uzunluklarının degişimine rağmen ötüsünü ayarlayabilmesi onun en dikkate sayan özelliklerindendir. Yurdumuzun ötüsüyle tanınan en gözde horozu Denizli horozudur.

Kazılarda çıkarılan Hun devrine ait eserler arasında lahitler üzerine oyulmuş ya da elbiselerde yer alan horoz-tavuk figürleri bu kusların büyük olasılıkla kötü ruhları kovan (Çoruhlu 2002: 148) ve bir çeşit koruyucu ruh/sembol oldugunu gösterir.

Horozun en yaygın anlamı ‘onun ötüsünün tan ağarmasını haber vermesiyle’ ilgilidir. Bu nedenle de özellikle beyaz horoz kutsal ve asil bir hayvan sayılmıstır.

Ortaçag Türk-İslam dünyası için de söz konusuydu. Türklerde özellikle beyaz horoz önemliydi . Tarikatlarda horozun ayrı bir yeri vardır.Özellikle bulundugu yere uğur getirdigine inanılan beyaz horozun arslanları kaçırdıgı ve evleri korudugu da belirtilmektedir .

Peygamberimizin hadislerine göre Allah arşı altına bir horoz daha dogrusu kanatları zümrüt ve inci ile müzeyyen beyaz bir horoz veyahut horoz seklinde bir melek koymustur; bu horoz gece sona erdigi vakit kanatlarını çırpar ve Allah’a hamd eder. Dünyadaki bütün horozlar da bunu işitir onlar da kanat çırparak ve öterek cevap verirler (MEB_A 1950: C 5 562-563).

Miraçname’de bu konuyla ilgili minyatürlere rastlanmaktadır (Çoruhlu 2002: 149). Öte yandan gerçekle pek ilgisinin olmadığı anlasılan rivayetlerde horozun yasadıgı eve seytanın giremeyecegi Peygamberin bir beyaz horozu dost edindigi camide ve evinde bir beyaz horoz bulundugu namaz vakitlerini bildirdigi için bir yere giderken bir beyaz horozu yanında götürdügü anlatılmaktadır .

Horozun cesaret savasçılık dürüstlük nezaket seytanı def etme gibi vasıfları onun bu kavramların simgesi gibi algılanmasına yol açmıştır.



Halk inanç kültürünün ulu zat literatüründe hayvan isimleri ile anılan birçok kimse vardır. Koyun Baba Horoz Baba kurt Baba Geyik Baba bunlardan bazılarıdır.

Horoz’un Türk Halk İnançlarındaki yeri çok önemlidir. Sema’da horozların piri olduğuna inanılır. Horozun zamansız ötmesi iyi sayılmaz. Ayrıca horozun yumurtlaması ile ilgili inançlar da var. Depremi erken haber alan hayvanlar arasında horozunda varlığına inanılır. Dünya Kızıl Öküzün veya Kızıl Horozun üstündedir. Yezidi inançlı Kürtlerde ise horozun mitolojik anlamı daha derindir.

Kızlar ile ilgili türbeler daha ziyade kısmet açılması ve çocuk talebi ile ilgilidir. Anadolu Türbe ziyaretinde horoz kesme geleneği çok yaygındır. (2)



Selçuklu İmparatorluğu’nun politik açıdan 1308 yılında yıkılmasından sonra ortaya çıkan Beylikler döneminde de halı ve düz dokuma yaygılar dokunmaya devam etmiştir: Türk Halı Sanatı Tarihinde Beylikler Dönemi Halıları veya XIV-XV. Yüzyıl Anadolu Türk Halıları diye adlandırılan bu halılar genellikle hayvan figürleriyle süslüdür. Bu nedenle Hayvan Figürlü Anadolu Halıları diye de bilinir. Bu halılar başlangıçta Rönesans dönemi ressamlarının tablolarına bakılarak tayin edilmiş daha sonra Anadolu’da yeni örneklerinin bulunmasıyla Beylikler Devri halıları hakkında bilgiler çoğalmış ve daha önce Selçuklu dönemine ait olduğu sanılan pek çok halının da XIV-XV.yy.’dan kaldığı ortaya çıkmıştır. Ünlü örnekleri arasında bugün Konya Etnoğrafya Müzesi’nde bulunan horozlu halı diye tanınan halı İsveç’in Marby Köyü’ndeki kiliseden bulunan ve halıcılar arasında Marby Halısı diye tanınan örnekle Ming Halısı sayılabilir.

Türk Kültüründe Horoz

XV. yy. Anadolu “Horozlu” yün halı Konya Mevlana Müzesi

Türk Kültüründe Horoz

İsveç Marby Köyü Kilisesindeki Selçuklu Halısı

İslâmiyet öncesinde horoz yer gök ve atalara sunulan kurban hayvanı sayılmaktaydı Ayrıca ayin ve sulh sembolü kabul edilmekteydi. Yakutlarda ve Dolganlar’da üzerinde kuş figürleri bulunan ve kurbanı göğe götüren yolu temsil eden (evrensel eksen-hayat ağacı) kazıklar kullanılmaktaydı. Günümüzde Başkurtlar cenazeyi mezara koyan kişilere gör sadakası olarak

canlı horaz (horoz) vermektedir. İslâm inancında koyun veya koç kurban hayvanı olarak gösterilmesine rağmen Anadolu’da horoz adak-kurban hayvanı kabul olarak edilir. Karşılaşılan bir kötülükten kurtulmak için veya kurtulduktan sonra horoz kesilir. Özellikle Bektaşî ve Alevî zümreler arasında yapılan merasimlerde horoz tören hayvanı olarak kabul edilir. İslâmiyette ise horoz çeşitli hadislerde adı geçtiği için kutsal sayılmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemi maden sanatında horoz şekilli kap-kacaklar ve ıbrıklar yapılmıştır. Hat fresk ahşap taş ve halı sanatında da çeşitli örnekleri vardır. Ayrıca pekçok kültürde horoz “güneş gurur aydınlık sembolü kabul edilir; horozun ötüşüyle güneşin doğuşu arasında bir ilişki kurulur.

Yeniden doğuşun ve ölümden sonraki yaşamın sembolü sayılır Horoz 12 hayvanlı Türk takviminde yıl simgelerinden birisidir: “Horozun cesaret savaşçılık dürüstlük nezaket şeytanı def etme vasıfları mevcuttur. Bu nedenle de söz konusu edilen özellikleri onun bu vasıfların simgesi olmasına yol açmıştır. Sahih olmayan bir hadiste “Allah’ın arşın altına kanatları zümrüt ve inciyle donatılmış horoz biçimli bir melek koyduğu bu horozun gece bittiğinde diğer canlı horozların ötmesi için kanatlarını açtığı” belirilmektedir. Miraçnamelerde de bu konuyla ilgili minyatürler mevcuttur”

Denizli’nin Buldan ilçesine bağlı Yenicekent beldesinde bulunan Tripolis Antik Kenti’nde Ege Üniversitesi tarafından yürütülen kazı çalışmalarında horoz figürlü kandil bulundu. Denizli horozunun ününün antik çağlara dayandığı iddiaları henüz netlik kazanmazken daha önceLaodikya’da bulunan horoz figürlerine bu kez Tripolis’te de rastlanması heyecan yarattı. Tripolis Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Yard. Doç. Dr. Aytekin Erdoğan 2 bin yıllık horoz figürlü kandilin lahit ve kaya mezarlarında yapılan çalışma sırasında ele geçirildiğini bildirdi.

Türk Kültüründe Horoz

Yenicekent Horozu

Türk Kültüründe Horoz

Denizli Laodikeia Horozu

Türk Kültüründe Horoz

Denizli Laodikeia Horozu

Galip Horoz

Fransız arkeolog Felix Sartiaux 1913 yılında Foça ve çevresinde yaptığı araştırmalarda bir horoz kabartmasından bahseder. Bu kabartma daha önce 1879 yılında Papadopulos Kerameus tarafından yayınlanmıştı. 1899 yılında Marsilya’nın kuruluşunun 25.yy kutlamaları için kente giden Foça delegasyonu tarafından horoz kabartmasının bir kopyası Marsilya kentine hediye edilmişti. Horoz kabartmasının orijinali 1922 Büyük İzmir yangınında kaybolmuştur.

Bu ünlü kabartma 77 cm yüksekliğinde 55 cm genişliğinde ve 10 cm kalınlığında mermer bir plaka olup arkasında defne dalı ve uçuşan bir kurdele bulunan galip bir horozu tasvir eder.
1973 yılında W. Radt yönetiminde Bergama’da yapılan kazılarda diğer bu arkeolojik bulgunun yanında bir de Heron (kült salonu) bulundu. Bu salon olasılıkla Bergamalı Dodoros Parparos’a M.Ö. 70 yıllarında ithaf edilmiş olup M.S. 17′de restore edilmişti. Salon savaş silahları savaş giysileri ve benzeri kabartmalarla süslenmiştir. Orijinalinde 9′lu iki sıra halinde yüzyüze dizilmiş oldukları anlaşılmaktadır. Aralarında da “Galip Horoz” kabartmaları göze çarpar. Bu Galip Horoz kabartmalarından biri şaşılacak derecede Yeni Foça’da bulunan kabartmaya benzemektedir. Foça horozu sola doğru Bergama horozu da sağa doğru dönüktür. Bu benzerlik Foça Galip Horozunun Bergama Galip Horozunun ikizi olduğunu düşündürmektedir.

Türk Kültüründe Horoz

Horoz ile ilgili atasözleri;

Arif olan anlar horoz olan banlar

Tavuk eşindiğini yapar deli düşündüğünü

Tavuk var kazdan güzel gelin var kızdan güzel

Her horoz kendi çöplüğünde öter

Horoz ölmiş güzi çöplükte kalmış

Tavuk bile su içerken göğe bakar




`»HicЯet GeLini«´ isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Türk Kültüründe Horoz

Türk Kültüründe Horoz konusu, Evcil Hayvanlar ve Hayvanlar Alemi / Hayvanlar Alemi Genel forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: horozun özellikleri, horoz isimleri, horozların özellikleri, türk mitolojisinde horoz, horoz un özellikleri, beyaz horozun özellikleri, bakimli erkek horoz, horoz hayvanının özellikleri, horoz yaşadığı yer, horozun özelliği, mitoloji horoz, horoz lakapları, horoz özellikleri, horozbeyaz, horoz resımlerı ve ozellıklerı,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Rus Kültüründe Semaver elif Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 02-12-2011 05:38
Turk kulturunde renkler mormavi Genel Kültür Paylaşımlarınız 2 04-03-2011 04:01
Horoz! nimlahza Fıkralar 2 18-08-2010 10:43
Mısır Ekmekli Horoz Tarifi - Mısır Ekmekli Horoz Yapılışı gizem Tavuk Yemekleri 0 27-09-2009 02:50
Horoz resimleri-Horoz fotoğrafları gizem Hayvan Resimleri 0 21-06-2009 02:43

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 12:58 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats