bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > İlköğretim

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 10-06-2011, 05:21   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Bitişik yazılan birleşik kelimeler nelerdir

Bitişik yazılan birleşik kelimeler nelerdir

1. Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır: kaynana (< kayın ana) kaynata (< kayın ata) nasıl (< ne asıl) niçin (< ne için) pazartesi (< pazar ertesi) sütlaç (< sütlü aş) birbiri (< biri biri).

2. Et- ve ol- yardımcı fiilleriyle birleşirken ses düşmesine veya ses türemesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır: emretmek (<emir etmek) kaybolmak (<kayıp olmak); haletmek (<hal’ etmek=tahttan indirmek) meno*lunmak (<men’ olunmak); affetmek (<af etmek) reddetmek (<ret etmek).

3. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır.

a. Bitki adları: aslanağzı civanperçemi keçiboynuzu kuşburnu turnagagası açıkağız akkuyruk (çay) alabaş altınbaş (kavun) altıparmak (palamut) beşbıyık (muşmula) acemborusu çobançantası gelinfeneri karnıkara (börülce) kuşyemi şeytanarabası venüsçarığı yılan*yastığı akşamsefası camgüzeli çadıru*şağı gecesefası ayşekadın (fasulye) hafızali (üzüm) havvaanaeli meryemanaeldiveni.

b. Hayvan adları: danaburnu (böcek) akbaş (kuş) alabacak (at) bağrıkara (kuş) beş*parmak (deniz hayvanı) beşpençe (deniz hayvanı) çakırkanat (ördek) elmabaş (tepeli dalgıç) kababurun (balık) kamçıkuyruk (koyun) kamışkulak (at) karabaş karagöz (balık) kara*fatma (böcek) kızılkanat (balık) sarıkuyruk (balık) yeşilbaş (ördek) sazkayası (balık) sırtı*kara (balık) şeytaniğnesi yalıçapkını (kuş) bozbakkal (kuş) bozyürük (yılan) karadul (örümcek) sarısabır (bitki).

c. Hastalık adları: itdirseği (arpacık) delibaş karabacak karata*ban.

ç. Alet ve eşya adları: balıkgözü (halka) deveboynu (boru) domuzayağı (çubuk) domuztır*nağı (kanca) horozayağı (burgu) kargaburnu (alet) keçitırnağı (oyma kalemi) kedigözü (lamba) leylekgagası (alet) sıçankuyruğu (törpü) baltabaş (gemi) gagaburun (gemi) kancabaş (kayık) adayavrusu (tekne).

d. Biçim adları: ayıbacağı (yelken biçimi) balıksırtı (desen) civankaşı (nakış) eşek*sırtı (çatı biçimi) kazkanadı (oyun) kırlangıçkuyruğu (işaret) koçboynuzu (işaret) köpekkuyruğu (spor) sıçandişi (dikiş) balgümeci (dikiş) beşikörtüsü (çatı biçimi) turnageçidi (fırtına).

e. Yiyecek adları: dilberdudağı (tatlı) hanımgöbeği (tatlı) hanımparmağı (tatlı) ka*dınbudu (köfte) kadıngöbeği (tatlı) kargabeyni (yemek) kedidili (bisküvi) tavukgöğsü (tatlı) vezirparmağı (tatlı) bülbülyuvası (tatlı) kuşlokumu (kurabiye) alinazik (kebap).

f. Oyun adları: beştaş dokuztaş üçtaş.

g. Gök cisimlerinin adları: Altıkardeş (yıldız kü*mesi) Arıkovanı (yıldız kümesi) Büyükayı (yıldız kümesi) Demirkazık (yıldız) Küçükayı (yıldız kü*mesi) Kervankıran (yıldız) Samanyolu (yıldız kümesi) Yedikardeş (yıldız kümesi).

ğ. Renk adları: baklaçiçeği balköpüğü camgöbeği devetüyü fildişi gülkurusu kavuniçi narçi*çeği ördekbaşı ördekgagası tavşanağzı tavşankanı turnagözü vapur*dumanı vişneçürüğü yavruağzı.

4. -a -e -i -u -ü zarf-fiil ekleriyle bilmek vermek kalmak durmak gelmek görmek ve yazmak fiilleriyle yapılan tasvirî fiiller bitişik yazılır: alabildiğine düşünebilmek yapabil*mek; uyuyakalmak; gidedurmak yazadurmak; çıkagelmek olagelmek süregelmek; düşeyazmak öleyazmak; alıvermek gelivermek gülüvermek uçuvermek; düşmeyegör ölmeyegör.

5. Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik keli*meler bitişik yazılır: alaşağı albeni ateşkes çalçene çalyaka dönbaba gelberi incitmebeni rastgele sallabaş sallasırt sıkboğaz unutmabeni; çekyat geçgeç kaçgöç kapkaç örtbas seçal veryansın yapboz yazboz tahtası.

6. -an/-en -r/-ar/-er/-ır/-ir -maz/-mez ve -mış/-miş sıfat-fiil eklerinin kalıplaşmasıyla oluşan birleşik kelimeler bitişik yazılır:

ağaçkakan alaybozan cankurtaran çöpçatan dalgakıran demirkapan etyaran filizkıran gökdelen oyunbozan saçkıran yelkovan yolgeçen;

akımtoplar altıpatlar barışsever basınçölçer betonkarar bilgisayar çoksatar dil*sever füzeatar özezer pürüzalır uçaksavar yurtsever;

baştanımaz değerbilmez etyemez hacıyatmaz kadirbilmez karıncaez-mez kuşkonmaz külyutmaz tanrıtanımaz varyemez;

çokbilmiş güngörmüş.

7. İkinci kelimesi -dı (-di / -du / -dü -tı / -ti / -tu / -tü) kalıplaşmış belirli geçmiş zaman ekleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: albastı ciğerdeldi çıtkırıldım dalbastı fırdöndü gecekondu gündöndü hünkârbeğendi imambayıldı karyağdı külbastı mirasyedi papazkaçtı serdengeçti şıpsevdi zıpçıktı.

8. Her iki kelimesi de -dı (-di / -du / -dü -tı / -ti / -tu / -tü) belirli geçmiş zaman veya -r /-ar /-er geniş zaman eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik kelimeler bitişik yazı*lır: dedikodu kaptıkaçtı oldubitti uçtuuçtu (oyun); biçerbağlar biçerdö*ver göçerkonar kazaratar konargöçer okuryazar uyurgezer yanardö*ner yüzergezer.

Aynı yapıda olan çakaralmaz kelimesi de bitişik yazılır.

9. Somut olarak yer bildirmeyen alt üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: ayakaltı bilinçaltı gözaltı (gözetim) şuuraltı; akşamüstü akşamüzeri ayaküstü ayaküzeri bayra*müstü gerçeküstü ikindiüstü olağanüstü öğleüstü öğleüzeri suçüstü yüzüstü.

10. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları soyadları ve lakaplar bitişik yazılır: Alper Aydoğdu Birol Gülnihal Gülseren Gündoğdu Şenol Varol; Abasıyanık Adıvar Atatürk Gökalp Güntekin İnönü Karaosmanoğlu Tanpınar Yurdakul; Boynueğri Mehmet Paşa Tepedelenli Ali Paşa Yirmisekiz Çelebi Mehmet Yedisekiz Hasan Paşa.

11. İki veya daha çok kelimeden oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır: Çanakkale Gümüşhane; Acıpayam Pınarbaşı Şebinkarahisar; Beşiktaş Kabataş.

Şehir kent köy mahalle dağ tepe deniz göl ırmak su vb. kelime*lerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması kalıbındaki yer adları bitişik yazılır: Akşehir Eskişehir Suşehri Yenişehir; Atakent Batıkent Konutkent Korukent Çengelköy Sarıyer Yenimahalle; Karabağ Karadağ Uludağ; Kocatepe Tınaztepe; Akdeniz Karadeniz Kızıldeniz; Acıgöl; Kızılırmak Yeşilırmak; İncesu Karasu Sarısu Akçay.

12. Kişi adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle meydan köy vb. yer ve kuruluş adlarında unvan kelimesi sonda ise gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır: Abidinpaşa Bayrampaşa Davutpaşa Ertuğrulgazi Kemalpaşa (ilçesi); Necatibey (Caddesi) Mustafabey (Caddesi).

13. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır: güneybatı güney*doğu kuzeybatı kuzeydoğu.

14. Bunlardan başka dilimizde her iki ögesi de asıl anlamını koru*duğu hâlde yaygın bir biçimde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan keli*meler de vardır:

a. Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları: başağırlık başbakan başçavuş başeser başfiyat başhekim başhemşire başkahraman başka*rakter başkent başkomutan başköşe başmüfettiş başöğretmen baş*parmak başpehlivan başrol başsavcı başşehir başyazar.

b. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları: aşçıbaşı binbaşı çarkçıbaşı çeribaşı ele*başı mehterbaşı onbaşı ustabaşı yüzbaşı.

c. Oğlu kızı sözleri: çapanoğlu eloğlu hinoğluhin elkızı.

ç. Ağa bey efendi hanım nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelime*ler: ağababa ağabey beyefendi efendibaba hanımanne hanımefendi hacıağa hıyarağalık kadınnine paşababa.

d. Biraz birkaç birkaçı birtakım birçok birçoğu hiçbir hiç*biri herhangi belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak biti*şik yazılır.

15. Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik ya*zılır: aşevi bakımevi basımevi doğumevi gözlemevi huzurevi ko*nukevi orduevi öğretmenevi polisevi yayınevi.

16. Hane name zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelime*ler bitişik yazılır: çayhane dershane kahvehane yazıhane; beyanname kanunname se*yahatname siyasetname; amcazade dayızade teyzezade.

17. Farsça kurala göre oluşturulan isim ve sıfat tamlamaları ile ka*lıplaşmış biçimler bitişik yazılır: cürmümeşhut darıdünya ehli*beyit ehvenişer erkânıharp fecrisadık gayrimenkul gayrimeşru hüsnükuruntu hüsnüniyet suikast hamdüsena hercümerç.

18. Arapça kurala göre oluşturulan tamlamalar ve kalıplaşmış biçimler bitişik yazılır: aliyyülâlâ ceffelkalem darülaceze darülfünun daüssıla fevkalade fevkalbeşer hıfzıssıhha hüvelbaki şey*hülislam tahtelbahir tahteşşuur; âlemşümul cihanşümul aleykümselam Allahualem bismillah fenafillah fisebilillah hafazanallah inşallah maşallah velhasıl velhasılıkelam.

19. Müzik makam adları bitişik yazılır: acembuselik hisarbuselik muhayyerkürdi.

Bir sıfatla oluşturulan usul adlarında sıfat ayrı yazılır: ağır aksak yürük aksak yürük semai.

20. Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır: İçişleri Dışişleri Genelkurmay Yükseköğretim.


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Bitişik yazılan birleşik kelimeler nelerdir

Bitişik yazılan birleşik kelimeler nelerdir konusu, Eğitim ve Öğretim / İlköğretim forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: bitişik yazılan birleşik kelimeler nedir, komik birleşik kelimeler, komik birlesik sozler, birleşik komik sözler, bitisik yazilan birlesik kelimeler nelerdir, birleşik kelimelernelerdir, www bakimliyizcom bitisik yazilan birlesik kelimeler, komik bitisik kelimeler, birleik kelimeler nelerdir, bitişik yazılan kelimeler, kaliplasmis birlesik sozcukler, bitişik yazılan komik sözler, komik birleşik kelime, uzun birlesik komik sozler,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Birleşik Kelimelerin Nasıl Yazılır? elif Türkçe ve Edebiyat 0 05-02-2011 04:54
Birleşik Sözcüklerin Yazımı Nasıldır? elif Türkçe ve Edebiyat 0 04-02-2011 04:08
Mezar taşlarına yazılan yazılar nimlahza Komik Yazılar 4 30-07-2009 08:31
Birleşik Arap Emirlikleri'ni Tanıyalım CooLKadin Dünyadan Tatil Yerleri ve Oteller 3 07-09-2008 10:41
M. Kemal için yazılan mevlid elif İlahiler 0 14-07-2008 01:24

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 05:35 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats