bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Kadın ve Hukuk

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 30-04-2008, 07:14   #1 (permalink)
 
CooLKadin - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Türk Hukuk Sistemi

Türk Hukuk Sistemimiz ile ilgili ana prensipler 1982 Anayasamızın YARGI başlıklı Üçüncü Bölümü’nde 138 ve 160 ıncı maddeler arasındaki 23 ayrı maddede yer almaktadır.

Mahkemelerin bağımsızlığı başlıklı 138 inci maddede;hakimlerin görevlerinde bağımsız olacaklarıAnayasayakanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vereceklerihiçbir organmerci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremeyeceğigenelge gönderemeyeceğitavsiye ve telkinde bulunamayacağıyasama ve yürütme organları ile idareninmahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmış olup

Hakimlik ve savcılık teminatı başlıklı 139 uncu maddede hakimler ve savcıların azledilemeyeceklerikendileri istemedikçe belirli yaştan önce emekliye ayrılamayacaklarıözlük haklarından yoksun kılınamayacakları belirtilmiştir.

Hakimlik ve savcılık mesleği başlıklı 140 ıncı maddenin 2 nci fıkrasında hakimlerin bağımsızlıklarının ve teminatlarının bulunduğu tekrar vurgulanmış

Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması başlıklı 141 inci maddede;mahkemelerde duruşmaların herkese açık olmasıküçüklerin yargılanması hakkında kanunla özel hükümler konulmasımahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli yazılmasıdavaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması gereğine işaret edilmiştir.

Mahkemelerin kuruluşu başlıklı 142 nci maddede mahkemelerin kuruluşgörev ve yetkilerininişleyiş ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği

Hakim ve savcıların denetimi başlıklı 144 üncü maddede ise hakim ve savcılarıngörevlerini yasaya uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma yapmanın Adalet Bakanlığının izni ile adalet müfettişlerine veya kıdemli hakim veya savcılara ait olduğu bildirilmiştir.

Anayasanın 159 uncu maddesi ile kurulması öngörülen Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu;adli ve idari yargı hakim ve savcılarını mesleğe kabul etmeatama ve nakletmegeçici yetki vermeyükseltme ve birinci sınıfa ayırmakadro dağıtmadisiplin cezası vermemeslekte kalmaları uygun görülmeyenleri uzaklaştırma görevlerini yürütmektedir.Kurul’un başkanı Adalet Bakanı olupBakanlık Müsteşarı Kurul’un tabii üyesidir.Kurul’un üç asil ve üç yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulu’ncaiki asil ve iki yedek üyesi Danıştay Genel Kurulu’nca kendi mensupları arasından her üyelik için gösterilecek üçer aday içinden Cumhurbaşkanınca dört yıl için seçilir.

Kurul kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz ve dolayısı ile Kurul’un verdiği kararlar kesindir.

Siyasi kimliği olan Adalet Bakanı’nın ve O’nun atadığı Bakanlık Müsteşarının Kurul’da görev almasıKurul kararlarına karşı bu kararlardan etkilenen hakim ve savcıların yargı yoluna başvuramamalarıYargıtay ve Danıştay Genel Kurulları’nca seçilen adaylar içerisinden Cumhurbaşkanınca ayrıca tercih yapılarak Kurul’a üye atanması eleştiri konusu olup Kurul’un bütün üyelerinin meslekten olmasıKurul kararlarının yargı denetimine açık olmasıCumhurbaşkanınca adaylar içerisinden tercih yapılması sistemine son verilmesi görüşleri sık sık çeşitli zaman ve mekanlarda özellikle yargı mensupları tarafından dile getirilmektedir.


Bu genel bilgilerden sonra Türk Hukuk Sistemini; Anayasa yargısıAdli Yargıİdari YargıAskeri Yargı başlıkları altında dört ana bölüm halinde incelemek uygun olacaktır :

A-ANAYASA YARGISI

Türk Hukuk Sisteminde Anayasa YargısıAnayasa Mahkemesi eli ile yürütülür.

1982 Anayasası’nın 146 ila 153 üncü maddeleri arasında düzenlenen Anayasa MahkemesiTürk Hukuk sistemine ilk defa bundan önceki 1961 Anayasası ile girmiştir.

On bir asıl ve dört üyeden kurulu olan bu yüksek mahkemenin üyeleri bu asli görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.Cumhurbaşkanıiki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtayiki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştaybirer asıl üyeyi Askeri YargıtayAskeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içindenbir asıl üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan Yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasındanüç asıl ve bir yedek üyeyi ise üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçer.Anayasa Mahkemesiasıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve bir Başkan vekili seçersüresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkileri beş ana başlık altında toplanabilir:

Bunlardan ilkikanunlarınkanun hükmünde kararnamelerinTürkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün şekil ve esas bakımlarından ve Anayasa değişikliklerinin de sadece şekil yönünden Anayasa’ya uygunluğunu denetlemekikincisi Anayasa’nın 148 maddesinin 3 üncü fıkrasında gösterilen kişileri;yaniCumhurbaşkanınıBakanlar Kurulu üyeleriniAnayasa MahkemesiYargıtayDanıştayAskeri YargıtayAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyeleriniBaşsavcılarınıCumhuriyet Başsavcı vekiliniHakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamaktır.Yüksek Mahkemenin Yüce Divan sıfatıyla vermiş olduğu kararlar kesin olup Mahkemenin teşekkül tarzı itibariyle üyeleri arasında hukukçu ve özellikle ceza hukukçusu olmayanların da bulunabilir olması sebebi ile bir ceza mahkemesi gibi kesin mahkumiyet kararları verebilmesi eleştiri konusu olmaktabu görevin Yargıtay’ın Ceza Dairesi Başkanlarından oluşturulacak bir heyete verilmesinin daha uygun olacağı görüşleri ileriye sürülmektedir.Bu yüksek mahkeme ayrıca siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davaları sonuçlandırırsiyasi partilerin mali denetimini yaparmilletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verilmesi hallerinde ilgililerin iptal istemlerini karara bağlarUyuşmazlık Mahkemesine başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçer.

Mahkemenin ilk görevi ile ilgili olarak iptal davası açmak yetkisi Cumhurbaşkanınaiktidar ve ana muhalefet partisi Meclis gruplarınaTürkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir.Dava açma süresi ise iptali istenen mevzuatın Resmi Gazetede yayınlanmasından başla***** altmış gündür.Mahkemeler de uygulamaları gereken kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmeleri veya taraflardan birinin ileri sürdüğü Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulmaları durumunda yüksek Mahkemeye başvurabilirler.Mahkemenin verdiği iptal kararları kesin olup gerekçesi yazıldıktan sonra açıklanır ve Resmi Gazetede yayınlandıktan sonra yürürlüğe girerolayın özelliğine göre yüksek Mahkeme iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilirböyle durumlarda Türkiye Büyük Millet Meclisi iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlariptal kararları geriye yürümez.Resmi Gazetede hemen yayınlanması gereken iptal kararlarıyasamayürütme ve yargı organlarınıidare makamlarınıgerçek ve tüzel kişileri bağlar.


B-ADLİ YARGI

Anayasa’nın 154 üncü maddesi ile 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’na göre kurulan Yargıtayadli yargı alanındaki en üst mahkeme olupadliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.Bu görevinin dışında kanunlarla belirlenen bazı davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakmakla yükümlüdür.Yargıtay üyeleribirinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet Savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca üye tam sayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilirler.

Yargıtay Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde Padişah Abdülaziz tarafından 6 Mart 1868 tarihinde DİVANI AHKAMI ADLİYE adı ile kurulmuş18 Haziran 1879 tarihinde MAHKEME-İ TEMYİZ adını almışİmparatorluğun yıkılmasından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetince Sivas ilinde MUVAKKAT TEMYİZ HEYETİ adı ile oluşturulmuş daha sonra Eskişehir’e TEMYİZ MAHKEMESİ adı ile nakledilmiş 10 Ocak 1945 tarih ve 4695 sayılı Yasa ile bugünkü adını almıştır.Yargıtay 1935 yılı Eylül ayında Eskişehir’den başkent Ankara’ya taşınmış olup iş yükünün artması sonucu yeni Daire’ler ilavesi ve dolayısıyla yeni üyelere gereksinim olması sebebi ile bugün üye kadrosu bakımından dünyada eşi olmayan bir hüviyete bürünmüştür.

Yargıtaymahalli mahkemelerden tetkik edilmek üzere kendisine gelen dosyalardaki ihtilafların cins ve niteliklerine göre hukuk ve ceza daireleri olarak ikiye bölünmüş durumdadırbu dairelerin sayısı artan iş hacmine göre artırılmakta ve birden başlamak üzere her daire teselsül eden sayılar almaktadır.Yargıtay’da yirmi bir hukukon bir ceza dairesi ve her dairede bir daire başkanı ile yeteri kadar üye bulunur.Şüphesiz ki bu daireler arasında Yargıtay Yasasında öngörülen bir işbölümü bulunmaktadır.Yargıtay hukuk daireleri başkan ve üyelerinden oluşan Hukuk Genel Kurulu ve keza ceza daireleri başkan ve üyelerinden oluşan Ceza Genel Kurulu mevcut olup bu yüksek kurullar da Yasada kendilerine verilen görevleri yerine getirmektedirler.Bunların dışında Yargıtay birinci başkanıbirinci Başkan vekilleridaire başkanlarıüyelerYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilinden oluşan Yargıtay Büyük Genel KuruluYargıtay birinci başkanı ile birinci başkan vekillerinden ve daire başkanlarından oluşan Başkanlar KuruluBirinci Başkanlık KuruluYüksek Disiplin Kurulu ve Yönetim Kurulu gibi diğer yapılanmalar da mevcuttur.

Yargıtay bünyesi içerisinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı adı ile oluşturulan teşkilatYargıtay Cumhuriyet BaşsavcısıBaşsavcı Vekili Başsavcı Başyardımcısı ile yeteri kadar Cumhuriyet Başsavcı yardımcılarından teşekkül etmiş olup Yargıtay Yasası’nın 27 ve 28 inci maddelerinde sayılan görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.

Adli yargı teşkilatını öncelikle hukuk ve ceza mahkemeleri olarak ikiye daha sonra her ikisini de genel ve ihtisas mahkemeleri olarak yine ikiye ayırmak uygun olur.


HUKUK MAHKEMELERİ

a-Genel mahkemeler:

aa-Sulh Hukuk Mahkemeleri:

Tek hakimli olan bu mahkemelerin görevi Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 8 inci maddesinde belirtilmiş olan istisnai davalara bakmaktır.İşi çok olan yerlerde bu mahkemeler birden ziyade olabilirher il ve ilçe merkezindeişi çok olan bucaklarda sulh mahkemesi kurulur.

bb-Asliye Hukuk Mahkemeleri:

Her ilçede ve il merkezinde kurulu bulunan asliye hukuk mahkemeleri genel görevli mahkemeler olup Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevi dışında kalan bütün davalara ve işlere bakmakla görevlidirler.Bu mahkemeler de işin çokluğuna göre birden ziyade olabilirtek hakimli mahkemelerdir.Ayrı bir ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde o yer asliye hukuk mahkemesi aynı zamanda ticaret mahkemesi sayılır ve ticari davalara da bakar.

b-İhtisas Mahkemeleri:

aa-İş Mahkemeleri:

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1.maddesinde öngörülen iş davalarına bakan tek hakimli mahkemeler olup bu tür davaların ve ihtilafların yoğun olduğu yerlerde görülen lüzum üzerine kurulurlar.


bb-Ticaret Mahkemeleri:

Ankaraİstanbulİzmir gibi ticari nitelikte davaların yoğun olduğu merkezlerde kurulu olan bir başkan ve iki üyeden müteşekkil toplu mahkemeler olup o yerlerdeki asliye hukuk mahkemelerinin birer dairesi durumundadırlar.İşin yoğunluğuna göre birden ziyade ticaret mahkemesi kurulabilir.Görevleri 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4.maddesinde zikredilen ticari davalara bakmaktır.

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname’nin 146 ncı554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname’nin 58 inci555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkındaki Kanun Hükmündeki Kararname’nin 30 uncu556 sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kararname’nin 71 inci maddelerine göre 25.12.2000 tarihi itibari ile İstanbul ilinde üç hakimli toplu mahkeme şeklinde çalışacak Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ile 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dan doğan uyuşmazlıklara bakmak üzere İstanbulAnkara ve İzmir illerinde tek hakimle çalışacak Tüketici Mahkemeleri kurulmuştur.

5846 sayılı Yasanın 76 ıncı maddesinde 4630 sayılı Yasa ile yapılan değişikliğin bir sonucu olarak 26.3.2001 tarih ve 335 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu kararı ile İstanbul ilindeki Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi5846 sayılı Yasa ile ilgili ihtilaflara da bakmakla görevlendirilmişİstanbul dışındaki yerlerde ise Komisyonların bulunduğu ağır ceza merkezlerinde olmak üzere;hukuk davalarına asliye hukuk mahkemelerininikiden fazla hukuk mahkemesi varsa 3 nolu asliye hukuk mahkemesininiki asliye hukuk mahkemesi varsa 1 nolu asliye hukuk mahkemesinin bakması uygun görülmüştür.

cc-Tapulama (Kadastro) Mahkemeleri:

766 sayılı Tapulama Kanunu’na göre kurulan ve tek hakimli olan bu mahkemeler3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 48.maddesi ile 766 sayılı Yasanın iptal edilmesi sonucu 3402 sayılı Yasanın geçici 1.maddesine göre kadastro mahkemesi adını almıştırgörevlerini 3402 sayılı Yasa hükümlerine göre yürütürler.

çç-İcra Tetkik Mercileri:

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre kurulan ve tek hakimli olan bu mahkemelerkendilerine bağlı olan İcra ve İflas Dairelerinin muameleleri ile ilgili itirazları ve bu dairelerin görevlileriyle alakalı şikayetleri değerlendirerek bir sonuca bağlarlarayrıca İcra İflas Kanunu’nun 331 ve devamı maddelerinde düzenlenen icra ve iflas suçlarına ilişkin tahkikatları yürüterek sorumluları hakkında Yasada öngörülen cezaları tertip ederler.


CEZA MAHKEMELERİ

a-Genel Mahkemeler:

aa-Sulh Ceza Mahkemeleri:

Tek hakimli mahkemeler olupözel yasalarda ve tüzüklerde sulh ceza mahkemelerinin göreceği belirtilen kabahat cinsinden davalaraTürk Ceza Kanunu’nun 11.maddesinde tanımı yapılan kabahatlere mahsus cezaları gerektiren fiillerle ilgili davalarayukarı sınırı bir seneyi geçmeyen hapis cezasını gerektiren fiillerle ilgili davalaraidari mercilerce verilmiş olan ve Sulh Ceza Mahkemelerine itiraz edilebileceği belirtilen kararlarla ilgili davalara bakmakla görevlidirler.Duruşmalarında Cumhuriyet Savcısının hazır bulunması söz konusu değildir.Sulh Ceza Mahkemesinin kurulu bulunduğu mahallin iş durumuna göre birden ziyade olabilir ve yine iş durumuna göre bunlardan birisi Trafik Mahkemesi olarak görevlendirilebilir.

bb-Asliye Ceza Mahkemeleri:

Sulh Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinin görevleri dışında kalanözel yasasında asliye ceza mahkemesince görülüp karara bağlanacağı açıklanan veya özel yasasında hangi mahkemede görülüp karara bağlanacağı açıklanmamış olmakla birlikte sulh ve ağır ceza mahkemesinin görevi içinde bulunmayan bütün ceza davalarına bakmakla görevlitek hakimli mahkemelerdir.Her asliye ceza mahkemesi nezdinde bir Cumhuriyet Savcısı bulunur ve duruşmalarına iştirak eder.Bu mahkemeler de iş yoğunluğuna göre birden başlamak üzere teselsül eden numaralar alarak adlandırılırlar ve bunlardan 1 numaralı olan kaçakçılık davalarına2 numaralı olan basın yolu ile işlenen suçlarla ilgili davalara bakarlar.Bölgenin özelliği gerektiriyorsa bu mahkemelerden bir tanesi kambiyo suçlarına bakmakla görevlendirilir.

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname556 sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda zikredilen ceza davalarına bakmak üzere İstanbul ilinde tek hakimli Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi;Kararnamelere muhalefet yönünden 25.12.20005846 sayılı Yasaya muhalefet yönünden 26.3.2001 tarihi itibari ile görevlendirilmiştir.İstanbul dışındaki yerlerde ise Komisyonların bulunduğu ağır ceza merkezlerinde olmak üzere asliye ceza mahkemesininikiden fazla asliye ceza mahkemesi varsa 3 nolu asliye ceza mahkemesininiki asliye ceza mahkemesi varsa 1 nolu asliye ceza mahkemesinin görevlendirilmesine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nca karar verilmiştir.

cc-Ağır Ceza Mahkemeleri:

Bir başkan ve iki üyeden teşekkül eden bu mahkemelerCeza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 421 inci maddesinde sayılan ölümağır hapis ve on seneden fazla hapis cezalarını gerektiren cürümlerle ilgili davalara bakarlarbu mahkemelerin duruşmalarında da Cumhuriyet Savcısı hazır bulunmaktadır.Ağır Ceza Mahkemeleri de kurulu bulundukları bölgenin iş durumuna göre birden ziyade olabilirAsliye Ceza Mahkemelerinde olduğu gibi 1 numaralı olanlar kaçakçılık2 numaralı olanlar basın davalarına bakmakla yükümlüdürler.Bunların dışında kalmakla birlikte suçluların görevsıfat ve memuriyetleri sebebi ile ağır ceza mahkemelerinde görülmesi kararlaştırılan davalara da bakarlar.

b-İhtisas Mahkemeleri:

aa-Devlet Güvenlik Mahkemeleri:

Bu mahkemeler 1983 yılında kabul edilen 2845 sayılı Yasa ile kurulmuşlardır.Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğühür demokratik düzenCumhuriyet aleyhine işlenen ve doğrudan doğruya Devletin iç ve dış güvenliğini ilgilendiren suçlara ilişkin davalara bakmak üzere sekiz ayrı ilde halen faaliyetlerini sürdürmektedirler.Her mahkemede bir başkan ve iki asıl üye ile ayrıca iki de yedek üye vardır.Son değişikliğe kadar asıl ve yedek üyelerden birer tanesi askeri hakim statüsünde iken şu anda bütün hakimleri sivil yargıçlardan oluşmaktadır.Keza evvelce Savcılık teşkilatı içerisinde askeri savcılar da yer almakta iken bu uygulamada dahi ortadan kalkmış durumdadır.Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görevi 2845 sayılı Yasanın 9 uncu maddesi ile 1991 yılında yürürlüğe giren 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nda sayılan suçlarla ilgili davalara bakmaktır.Bu mahkemelerde de asıl olarak Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu tatbik edilmekle birlikte bir iki noktada farklı muhakeme usullerinin tatbik edilmesi görevlerinin özelliğinden kaynaklanmaktaancak bu husus tenkit konusu olmaktan kurtulamamaktadır.




bb-Çocuk Mahkemeleri:

1979 yılında kabul edilen 2253 sayılı Yasa ile kurulan bu mahkemeler bir başkan ve iki üyeden oluşan toplu mahkemelerdir.15 yaşını bitirmeyen küçükler tarafından işlenen ve genel mahkemelerin görevine giren suçlara ilişkin davalara bakmakla yükümlüdürler.Yasanın 30.maddesine göre Adalet Bakanlığınca her çocuk mahkemesine yeteri kadar sosyal hizmet uzmanıpedagogpsikolog ve psikiyatr atanır.

C-İDARİ YARGI

Anayasa’nın 155 inci maddesi gereğince kurulan Danıştayidari yargının en üst sırasında yer alan yüksek idare mahkemesidanışma ve inceleme merciidir.Yönetimi ve temsili Danıştay Başkanına ait olup Hükümet’le olan ilişkilerini Başbakanlık aracılığıyla yürütür.Danıştay’da karar organları; DairelerDanıştay Genel Kuruluİdari İşler Kuruluİdari Dava Daireleri Genel KuruluVergi Dava Daireleri Genel Kuruluİçtihatları Birleştirme KuruluBaşkanlık KuruluYüksek Disiplin KuruluDisiplin Kurulu gibi bölümlerden oluşmaktadır. 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 23 üncü maddesinde sayılan görevleri arasında;idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinden verilen kararlarlailk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülen davalarla ilgili kararlara karşı temyiz istemlerini incelemek ve karara bağlamakkanun tasarı ve teklifleri hakkında görüş bildirmektüzük tasarılarını ve imtiyaz sözleşmelerini incelemekCumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık tarafından gönderilen işler hakkında kanaat belirtmek gibi hususlar vardır.

İdari Yargı bölümünde Danıştay’dan sonra söz edilmesi gereken mahkemeler sırası ile Bölge idare mahkemeleriİdare mahkemeleri ve Vergi mahkemeleridir.Bu mahkemelerin görevlerikuruluş ve işleyişleri 1982 yılında kabul edilip yürürlüğe giren 2576 sayılı Yasa ile düzenlenmiştir.Her üç mahkeme de birer başkan ve ikişer üyeden oluşan toplu mahkemelerdir.

a-Bölge idare mahkemeleri :

Yargı çevresindeki idare ve vergi mahkemelerinde tek hakim tarafından 7 inci madde hükümleri uyarınca verilen kararları itiraz üzerine inceleyerek karara bağlaridare ve vergi mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözümler.

b-İdare mahkemeleri :

İdarenin yaptığı tasarruflar ve uygulamalarla ilgili iptal davalarınıgenel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları sonuca bağlar.

c-Vergi mahkemeleri :

Genel bütçeyeil özel idareleribelediye ve köylere ait vergiresim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunlara ilişkin zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun’un uygulanmasına ilişkin davaları halleder.


D-ASKERİ YARGI

Askeri yargının üst dereceli mahkemesi olan Askeri Yargıtay Anayasa’nın 156 ıncı maddesi ile düzenlenmiş olupaskeri mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.Bu görevinin dışında asker kişilerin kanunla gösterilen belli davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.Askeri Yargıtay üyeleri birinci sınıf askeri hakimler arasından Askeri Yargıtay Genel Kurulu’nun her boş yer için göstereceği üçer aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir.

a-Askeri Mahkemeler :

353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’na göre kolorduordukuvvet komutanlıkları ve Genelkurmay Başkanlığı nezdinde Milli Savunma Bakanlığınca kurulaniki askeri hakim ve bir subay üyeden müteşekkil mahkemelerdir.Genelkurmay nezdindeki askeri mahkemegeneral ve amiralleri yargıladığı zaman üç askeri hakim ile iki general veya amiralden teşekkül eder.200 veya daha fazla sanıklı davalarda askeri mahkemelerde dört hakim ve bir subay üye bulunur.Askeri mahkemeler 353 sayılı Yasanın 9 uncu maddesinde zikredilenasker kişilerin askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.Aynı Yasanın 11 inci maddesinde zikredilen suçları işlemeleri durumunda asker olmayan kişilerin de askeri mahkemelerde yargılanmaları mümkündür.

b-Disiplin Mahkemeleri:

477 sayılı Yasa ile kurulmaları öngörülen disiplin mahkemeleribiri başkanikisi üye olmak üzere üç subaydan müteşekkil olupalaytümenkolorduorduJandarma Genel KomutanlığıKuvvet KomutanlıklarıMilli Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı ve Genelkurmay Başkanlığı nezdinde kurulurasker kişilerin 477 sayılı Yasada zikredilen disiplin suçlarına ait davalara bakarlar.Bu mahkemelerin vereceği kararlara bir üst disiplin mahkemesine üç gün içerisinde itirazda bulunulabilir.İtiraz üzerine verilen kararlar kesin olupverilen hükümlerde kanuna aykırılık bulunduğunun tespit edilmesi durumunda Genelkurmay BaşkanıAskeri Yargıtay’a başvurması için Askeri Yargıtay Başsavcısına yazılı emir verilmesi hususunda Milli Savunma Bakanından istemde bulunabilir.

c-Sıkıyönetim Mahkemeleri:

Anayasa’nın 122 inci maddesindeki şartların tahakkuku halinde ilan edilen sıkıyönetim ilanı kararı üzerine 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu’nun 12 ila 23 üncü maddelerinde düzenlenen sıkıyönetim mahkemelerinin görevleri 15 ve 16 ıncı maddelerdeuygulanacak usul hükümleri 18 inci maddede detaylı olarak sayılmış olup arızi mahkemelerdirbölgesinde sıkıyönetim ilan edilen komutanlık nezdindeki askeri mahkemelersıkıyönetim ilanı ile birlikte sıkıyönetim askeri mahkemesi sıfatını kazanırlar.Bu mahkemelerden verilen kararların son inceleme mercii de askeri mahkemelerde olduğu gibi Askeri Yargıtay’dır.

Türk Hukuk Sistemini; Anayasa MahkemesiYargıtayDanıştay ve Askeri Yargıtay gibi dört yüksek dereceli mahkemenin ve bu mahkemelerin daha alt kademelerindeki diğer mahkemelerin gördükleri işlere göre Anayasa YargısıAdli Yargıİdari Yargı ve Askeri Yargı olmak üzere dört ana başlık altında inceledikten sonra Anayasa’nın 157 inci maddesinde yüksek dereceli mahkemelerin beşincisi olarak gösterilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nden ve daha sonra yine Anayasa’nın sıralamasına uygun olarak 158 inci maddede düzenlenen altıncı yüksek mahkeme olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nden bahsetmek yerinde olacaktır.

ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ:

Bu mahkeme 1972 yılında yürürlüğe giren 1602 sayılı Yasa ile kurulmuş olupteşkilatı Milli Savunma Bakanlığı kuruluş ve kadrolarında gösterilir.Organları DairelerDaireler KuruluBaşkanlar KuruluYüksek Disiplin Kurulu ve Genel Kurul’durüyeleri iki yılını doldurmuş kurmay yarbaylarla albay rütbesinde üç yılını doldurmamış kurmay subaylar ve en az yarbay rütbesinde birinci sınıf askeri hakimler arasından her boş üyelik için Askeri Yüksek İdare Mahkemesince ve Genelkurmay Başkanlığınca gösterilecek üçer aday arasından Cumhurbaşkanınca seçilirler.Bu yüksek dereceli mahkemeasker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini yapar.

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ:

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’la düzenlenen bu mahkemenin göreviadliidariaskeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmektir.Hukuk ve ceza bölümleri mevcut olup hukuk uyuşmazlıkları Hukuk Bölümündeceza uyuşmazlıkları Ceza Bölümünde karara bağlanır.Her bölüm bir başkan ile altı üyeden oluşur.Birlikte toplanan Hukuk ve Ceza BölümleriUyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunu teşkil ederler.Mahkeme BaşkanıAnayasa Mahkemesince kendi asıl ve yedek üyeleri arasından seçilir.Hukuk Bölümü üyeleriYargıtay Hukuk Genel Kurulu Danıştay Genel Kurulu ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesince gösterilecek adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilirkenCeza Bölümü üyeleriYargıtay Ceza Genel Kurulu ile Askeri Yargıtay Genel Kurulunca gösterilecek adaylar arasından yine Cumhurbaşkanınca seçilirler.

Anayasa’nın 160 ıncı maddesinde zikredilen SAYIŞTAY klasik anlamda bir mahkeme olmamakla birlikte bu maddenin gerekçe kısmında hesap mahkemesi olarak nitelendirilmekte ve hatta bazı hesap konularında kesin hüküm verdiği için yüksek mahkeme olarak kabul edilmektedir.Ama öte yandan Anayasanın Yüksek mahkemeler başlığı altındaki 146 ve 159 uncu maddeleri arasında isimleri sayılan Anayasa MahkemesiYargıtayDanıştayAskeri Yargıtay Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi arasında Sayıştay’ın zikredilmemesi 160 ıncı maddenin gerekçesi ile çelişmektedir.

Sayıştaygenel ve katma bütçeli dairelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemeksorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen incelemedenetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir.Sayıştay’ın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler.Bu kararlar dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamaz.

Sayıştay’ın yaptığı denetimparlamento adına yürütülmekle birlikteplanlanmasındauygulanmasında ve gerektiğinde sonuçlarının parlamentoya ulaştırılmasında tümüyle bağımsız olan bir faaliyettir.Bu denetimyasamayürütme ve yargı faaliyetleri içine yerleştirilemeyen nevi şahsına münhasır bir kamu faaliyetidir.Osmanlı İmparatorluğunun son dönemlerinde Padişah Abdulaziz tarafından 29 Mayıs 1862 tarihinde kurulan Sayıştay 1876 tarihli Anayasa’da yer alarak ilk defa Anayasal bir kuruluş haline gelmişdaha sonra çıkartılan 19241961 ve halen yürürlükte olan 1982 Anayasalarında da yer alarak bu hüviyetini sürdürmüştür.Sayıştay Birinci Başkanı yedi yıllık bir süre içinSayıştay üyeleri ise herhangi bir süre kaydına bağlı olmaksızın Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce seçilmektedir.Sayıştay Birinci Başkanı ve üyeleri ile meslek mensuplarına yargıçlar için öngörülen teminatlar tanınmıştır.

Son olarak Anayasa’nın YASAMA başlıklı bölümündeki 79 uncu maddede zikredilen YÜKSEK SEÇİM KURULU’ndan kısaca bahsetmek yerinde olacaktır.Bu Kurulklasik anlamda yargısal bir faaliyet içerisinde olmamaklabu maddenin 1 inci fıkrasında yazılı bulunan seçimleryargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır hükmüne uygun olarak kurulmakla birlikte yedi asıl ve dört yedek üyeden teşekkül eden oluşumu içerisinde yer alan üyelerin hepsi Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçilen ve bu yüksek dereceli mahkemelere mensup olan hakimlerdir.298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 11 ila 15 inci maddelerinde zikredilen seçimle ilgili görevleri yerine getirmekle yükümlüdür


CooLKadin isimli Üye şimdilik offline konumundadır  




Etiketler
turk hukuk sistemi

Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Türk Hukuk Sistemi

Türk Hukuk Sistemi konusu, GENEL KÜLTÜR / Kadın ve Hukuk forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: mahkemelerin sıralanması, türk hukuk sistemi,

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 11:44 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats