bakimliyiz
Konu etiketleri: matematikte kullanılan semboller, matematikte kullanılan sembollerin ortaya çıkışı, matematikte kullanılan sembollerin tarihçesi, matematik sembollerinin tarihsel gelişimi, sembollerin tarihçesi, eski kavimlerin kullandıkları sayı sistemleri nelerdir, matematikte kullanılan sembollerin tarihi gelişimi, matematikte kullanılan sembollerin tarihi, matematikte kullanılan semboller ve tarihi, matematikte kullanilan sembollerin ortaya çikişi, matematik sembollerinin tarihçesi, matematikte kullanilan sembollerin tarihçesi, matematik sembollerinin tarihçesi vikipedi, matematik sembollerinin ortaya çıkışı ve tarihi gelişimi, matematikte kullanılan sembollerin ortaya çıkışı ve tarihi gelişimi,
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol Reklam Verin İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 18-02-2013, 06:53   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?

Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?


İlk matematikçi belki de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?sürüsündeki hayvanları saymaya çalışan bir çobandı.Büyük bir olasılıkla da ilk bulunan sayı "çok" dur.Sonra 2 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?daha sonrada 1 bulunmuş olabilir.Ama en zor bulunan 0 (sıfır) dır. 0 sayısı M.S. 7-inci yüzyılda Hindistan da kullanılmaya başlanmıştır Bu belki de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?insanlığın en büyük buluşudur. Sayma sisteminin ne kadar uzun sürede geliştiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?ilkel toplumlarda nasıl doğduğu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?yakın zamanlarda ortaya çıkarılan birtakım ilkel kavimlerde gözlenebilmiştir:
Avustralya da bir kavim 1 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?2 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?3 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?çok diye dört sayı biliyor fakat Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?bütün çocuklarını sayabiliyormuş;ilk doğan erkek çocuğun her ailede adı aynıymış Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?2-inci Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 3-üncü için de böyle ve kız çocukları için de aynı şeyi yapıyorlarmış.Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?bir çocuğun kaçıncı erkek yada kaçıncı kız çocuğu olduğunu bilebiliyorlarmış.Ama Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?koyunlarını sayamıyorlarmış.

Bir başka kavimde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? en çok koyunu olan kişi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kavmin reisi olarak seçiliyormuş.Seçimde iki aday varsa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?yan yana iki ağıldan koyunlar birer birer çıkarılıyor ve ilk tükenen seçimi kaybediyormuş.
Başka bir kavimde ise Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?tek ve çift kavramları varmış.Çoban koyunları her sabah ikişerli gruplar halinde ağıldan çıkarıyor ve akşam ikişerli gruplar halinde ağıla alıyormuş.Bu işlem sonucunda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?tek koyun kalıyorsa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?çoban tek sayıda koyunu olduğunu ve eğer tek koyun kalmıyorsa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?çift sayıda koyunu olduğunu anlıyormuş.
Oldukça erken çağlarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?insanlar aynı cins nesneleri karşılaştırarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?büyüklüklerini ölçerek ve arlarında oranlar kurarak matematiğe başlamışlardır.Kemik üzerine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?kum üzerine çizerek yada Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?ipe düğüm atarak bir büyüklüğü belirtmeye çalışmışlardır;
Sümer çobanları her hayvanı kilden bir koni ile gösterip Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu konileri kıldan bir torba yada Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?kilden bir küp içinde biriktirerek ölüm Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?doğum Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?alım Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?satım hesaplarını tutmuşlar.
Mezopotamya da kent yerleşiminin karmaşık ekonomilerini düzenlemek için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?küp içine koni koymak yerine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?küp üzerine benzer şekiller çizilmiş.Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?M.Ö. 3000 e doğru ilk yazılı sayılama ile karşılaşmış oluyoruz.

Tarımla uğraşan en ilkel kabileler bile Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?mevsimlerle ilgili bilgileri edinmek zorundaydılar.Örneğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?eski Mısır da Nil taşkınlarının ne zaman olacağını bilmek çok önemliydi.Taşkından sonra kaybolan toprak sınırlarını yeniden hesaplamak gerekiyordu.Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri ve astronomi gelişti.
Fenikeliler gibi tüccar-denizci toplumların ekonomileri bir muhasebe sistemi gerektirmiştir.Miras bölüşümü ve denizcilik zanaatı için aritmetiğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?geometri ve astronominin bilinmesine gereksinim vardı.
Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?toplumsal yaşamın gerektirdiği matematiksel gelişme belirli bir düzeye erişti.Daha sonra Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?matematik sadece uzmanların anlayabildiği bir meta haline geldi;İnsanlar olgularla yetinmeyip ispata yöneldiler.Bu durum Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?en belirgin bir biçimde eski Yunanistan da ortaya çıktı.İspat etmenin ön plana çıkması ile matematik günümüzdeki gelişmişlik düzeyine ulaştı.
Eski Mısır da Pitagor (Pisagor) teoremi biliniyordu.Ancak ispatı önemliydi ve ilk olarak eski Yunanistan da ispat edildi.

Hindistan da tüccar bir toplum vardı ve teoriden çok pratiğe önem veriliyordu.Ancak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?ticarette borç problemlerinin çözümü için negatif sayılara gereksinim vardı.Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?bildiğimiz sayı sistemi gelişti.Dolayısıyla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?Analiz ve Cebir gelişti.Bu kavramlar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?daha sonra Araplar aracılığıyla Avrupa ya geçti.
Oldukça erken çağlarda başlayan ve Babil Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?Asur Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?Mısır Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?Yunan uygarlıklarında genel toplumsal yaşamın gerektirdiği ölçüde gelişen matematik Avrupa ya oldukça geç ulaşabildi.

Matematikle ilgili eserler incelendiğinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? birinci grup olarak Eski Yunan matematikçilerinden Thales (M.Ö. 624-547) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pisagor (M.Ö. 569-500) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Zeno (M.Ö. 495-435) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eudexus(M.Ö. 408-355) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Öklid (M.Ö. 365-300) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Arşimed (M.Ö. 287-212) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Apollonius (M.Ö. 260?-200?) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hipparchos (M.Ö. 160-125) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Menaleus (doğumu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? M.Ö. 80) İskenderiyeli Heron (? -M.S.80) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batlamyos (85- 165) ve Diophantos (325-400) ile bunların çağdaşlarının adları görülür.


Daha sonra Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ikinci grup olarak da Batı Dünyası matematikçilerinden; Johann Müler (1436-1476) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Cardano (1501-1596) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Descartes (1596. 1650) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Fermat (1601-1665) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pascal (1623-1662) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Newton (1642-1727) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Leibniz (1646-1716) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mac Loren (1698-1748) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bernoulli'ler (Bu aileden sekiz ünlü matematikçi vardır. Bunlar; Jean Bernoulli (1667-1748 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Jacques Bernoulli 1654-1705 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Daniel Bernoulli 1700-1782...) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Euler (1707-1783) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Gaspard Monge (1746-1818) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Lagrange (1776-1813) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Joseph Fourier (1768-1830) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Poncolet (1788-1867) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Gauss (1777-1855) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Cauchy (1789-1857) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Lobaçevski(1793-1856) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Abel (1802-1829) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? BooIe (1815-1864) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Riemann (1826-1866) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Dedekind (1831-1916) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? H. Poincare (1854-1912) ve Cantor (1845-1918) ile bunların çağdaşlarının adları belirtilir.


Yukarda; birinci grup olarak belirttiğimiz; Eski Yunan (Antik çağ Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Grek) matematikçileri; M.Ö. 8. yüzyıl ile M.S. 2. yüzyıl arasında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ikinci grup olarak belirttiğimiz Batı Dünyası matematikçileri ise Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 16. ile 20. yüzyıl arasında yaşamışlardır. Burada akla şöyle bir soru gelmektedir. 16. yüzyıldan önceki zaman içerisinde matematik konularında hiç bir araştırma ve çalışma olmamış mıdır? Özellikle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İslamiyetin ilk yılları olan 7. yüzyıl ile 16. yüzyıl arasında yaşamış olan Türk - İslam Dünyası matematik bilginlerinin varlığı ve çalışmaları görmezlikten gelinmiştir.


Gerçek olan şu ki; Türk - İslam Dünyası matematikçileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yukarıda birinci grup olarak adlarını belirttiğimiz Eski Yunan bilginlerinin ortaya koyup Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yeterli çözüm getiremedikleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik sorunlarına yeni çözümler getirdikleri gibi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu bilime yeni sistem Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kavram ve teorem kazandırmışlardır. Bu başarılarının sonucu bugünkü ileri matematiğin temelini atmışlardır. Her ne kadar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batılı bazı bilim tarihçileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunan matematiğini geliştirmiş olmakla vasıflandırıyorlarsa da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? son yüzyıl içinde yapılan araştırmalar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu hükmün temelinden yanlış olduğunu ortaya koymuşlardır.

Ülkemizde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? evrensel nitelikteki kendi alimlerimizin bilimsel yönlerine gereken ve yeterli önem verilmezken; Batı'da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? özellikle son yüzyıl içerisinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bilginlerimize ait yüzlerce cilt eser ve makalelerin yayınlandığı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? hatta bu bilginlerimiz için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yaşadığı yüzyıllara adlar verildiği ve anma törenleri düzenlendiğini görmek mümkündür. Bunlardan birkaç örnek vermek gerekirse; dünyada ilk cebir kitabı yazanın Harezmi (Harezm 780-Bağdat 850) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? trigonometrinin temel bilginlerinden olan sinüs ve cosinüs tanımlarını ilk açıklayan el-Battani (Harran 858-Samarra 929) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tanjant ve cotanjant tanımları ile ilgili temel bilgileri Ebu'l Vefa (940-998) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pascal'a (Blaise Pascal 1623-1662) izafe edilen ve cebirde önemli kuralları ihtiva eden "Binom Formülünün" Ömer Hayyam'a (1038-1132) ait ve Kepler'in (Johannes Kepler 1570-1630) araştırmalarına rehberlik edenin İbn-i Heysem (965-1039) olduğunu belirtebiliriz. Ayrıca Sabit bin Kurra (826-901) için "Türk Öklid'i" bilim dünyasının en büyük alimi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Beyruni (Bruni) (973-1052) için "Onuncu Yüzyıl Bilgini" Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ünlü Türk hükümdarı Uluğ Bey için "On
Beşinci Yüzyıl Bilgini" öğrencisi Ali Kuşçu için "On Beşinci Yüzyıl Batlamyos'u" dendiğini de belirtmek mümkündür.

Yukarda sadece birkaçının adını belirttiğimiz 8. ile 16. yüzyıl Türk - İslam Dünyası alimlerinin eserleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batı'da "Tercüme Yüzyılı" olarak adlandırılan 12. yüzyıl başlarından itibaren Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? önceleri zamanın bilim dili olan Latince'ye Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? daha sonradan da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? öteki Batı dillerine çevrilmiştir. Çevrilen bu eserlerin asılları ise Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Doğu Yazma Eserleri ile zengin olan Avrupa kütüphanelerinde muhafaza edilmekte ve hala Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilgili bilim adamlarının elinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? gerektiğinde temel müracaat kitabı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ya da kaynak eser olarak değerlendirilmektedir.

Bazı kaynaklar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiğin kurucusu ve geliştiricisi olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batı dünyası matematikçilerinin adlarını belirtir. Gerçekte; Avrupa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 8. ile 16. yüzyıl Türk - İslam Dünyası matematikçilerinin hazırlamış oldukları temel eserlerden büyük istifadeler sağlayarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü ileri seviyesine ulaştırabilmişlerdir. Öyle ki; Türk - İslam Dünyası matematikçileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batı dünyasının ilmi düşünce ve araştırma duygularını ateşleyerek harekete geçirip beslediler ve yeni bir canlılık kazandırdılar. Cebir Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aritmetik ve trigonometri konularında Batı'yı kendi görüş ve keşiflerine dayanarak ilerleyebileceği seviyeye getirdiler. 16. yüzyıl sonları için İtalyan matematikçi Cordano'nun (1501-1576) adını belirtebiliriz.

17. yüzyılda; İngiliz (İskoçyalı) John Napier (1550-1617) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İsviçre matematikçilerinden Gulden (1577-1643); İtalyan matematikçilerinden Cavalieri (1598-1647); Fransız matematikçilerinden René Descartes (1596-1650) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Desargues (1593-1662) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Blaise Pascal (1623-1662) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pierre Fermat (1601-1663); Hollandalı matematikçi Huygens'in (1629-1695) adlarını belirtebiliriz. Bu kişilerden J. Napier logaritmaya ait sistemleri ortaya koymuştur. R.Descartes de analitik geometriye ait yeni bazı temel esasları ortaya koymuş Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? mevcut analitik geometri bilgilerini sistemleştirmiştir. Diğer matematikçiler de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiğin çeşitli dallarına ait Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bazı yeni temel bilgiler kazandırmışlardır. 18. yüzyılda; İsviçre matematikçilerinden; Bernouilli (Jacques I 1654-1705) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Cramer (1704-1752) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Leonard Euler (1707-1783) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Alman matematikçilerinden Gottfried Wilhelm Leibniz (1146-1716) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İngiliz matematikçilerinden lsaac Newton (1642-1727) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mac Loren (1698-1746) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İtalyan matematikçilerinden Ceva (1648-1734) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Riccati (1676-1754) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Fransız matematikçilerinden Clairaut'in (1713-1765) adlarını belirtebiliriz.

19. yüzyıl Fransız matematikçilerinden; Joseph Louis Lagrange (1736-1813) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Gaspard Monge (1746-1818) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pierre Simon Laplace (1749-1827) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Joseph Fourier (1768-1830) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Galois (1811-1832) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Legendre (1752-1833) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? F. W. Bessel (1784-1846) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Augustin Louis Cauchy (1789-1857) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Jean Victor Poncolet (1788-1857) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Poinsot (1771-1859) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Brianchan (1785-1864) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Dupin (1784-1873) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Chasley (1793-1880) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Charles Hermite (1822-1901); İtalyan matematikçilerden Carnot (1753-1823); Norveç matematikçilerinden Niels Henrik Abel (1802-1829) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Alman matematikçilerden Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Jacobi (1804-1851) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Carl Friedrich Gauss (1777-1855) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bernhard Riemann (1826-1866) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Leopold Kronecker (1823-1891) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eduard Kummer (1810-1893) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Weierstrass (1815-1897); Sovyet matematikçilerinden Nikolay Ivanoviç Lobaçevski (1793-1856) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Sonia Kowallewska (1850-1891); İngiliz matematikçilerden Georg Boole (1815-1864) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Cayley (1821-1895) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? James Joseph Sylvester (1814-1897) ve İrlandalı matematikçi William Rawan Hamilton (1805-1865) adlarını belirtebiliriz. Bu kişilerden; Gaspart Monge Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tasarı geometrinin; Carnot Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? konum geometrisinin; Newton Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sonsuz küçükler geometrisini; Pascal Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Huygens ve Fermat da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? olasılık hesabını ve gökmekaniğini geliştirdiler.

20. yüzyıl başları için; Alman matematikçilerinden Dedekind (1831-1916) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? L.Fhillip Cantor (1845-1918) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Fransız matematikçilerinden Henri Poincare'nin (1854-1912) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ülkemizde de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Henri Poincare'nin öğrencisi Salih Zeki'nin (1864-1921) adlarını belirtebiliriz. Daha sonra gelen; Alman Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İngiliz Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Fransız Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Japonya ve Hindistan ile Çin'de yetişen matematikçiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiğe kazandırdıkları yeni bilgiler ile Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiği insan zekasının en yüksek eseri haline getirmeyi başardılar.

Yapılacak kısa açıklamalardan sonra Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? şu gerçek ortaya çıkacaktır. Bugünkü ileri matematik ve bunun uygulama alanı olan astronomi (gökbilim) ve fiziğin temel bilgileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? uygulamaları ile birlikte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? başlangıçta Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır ve Mezopotamya'da vardı. Daha sonraları bu bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Hint ve 8. ile 16. yüzyıl Türk - İslam Dünyasında ileri seviyeye gelmiştir. Bilahare 17. yüzyıl sonrası Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batı Dünyasında yapılan çalışmalar sonucunda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü "Saadet Devrine" ulaşabilmiştir. Bu gelişimde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 17. yüzyıl öncesi medeniyetlerin şeref payları inkar edilemeyecek kadar açıktır.



ESKİ HİNT DÜNYASI'NDA CEBİR


İçinde bulunduğumuz yüzyılın araştırmaları; Eski Hint Dünyası'nda özellikle 6. Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 7. Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 9. ve 12. yüzyıllarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematikle ilgili olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? çağının bilgi seviyesinin üst düzeyinde ilginç bilimsel çalışmaların varlığını ortaya koymuştur. Eserleriyle adları zamanımıza kadar gelebilen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hint matematikçileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bilim tarihinde kendilerini etkin bir şekilde göstermektedir. Bunlardan belirttiğimiz yüzyıllar içinde yaşamış olanlardan: Brahmagupta Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Aryabatha Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mahavra ve Bhaskara adlarını belirtebiliriz. Kaynaklar; Brahmagupta'nın Kutakhadyaka adlı eserinde de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? münferit cebir konularının görüldüğünü Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ancak bunların düzenli ve ayrıntılı olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? cebir konularını kapsayan sistematik bir eser olmaktan uzak olduğunu belirtir. Buraya kadar; adlarını belirttiğimiz; Diofantos'un "Aritmetika" ve Brahmagupta'nın Kutakhadyaka adlı iki eserde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ikinci derece denklemlerin çizim yoluyla (geometrik yolla) çözümlerinden bahis olmadığını ve mevcut bilgilerin de Mezopotamya menşeli olduğunda kaynaklar hemfikirlerdir.


ESKİ YUNAN'DA GEOMETRİ

Eski Yunan matematikçilerinden Demokrit'te Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? gelişmiş bir geometri bilgisi görülmektedir. Ancak kaynaklar; Demokrit'in Eski Mısır matematiği ile temasta olduğunda hemfikirdir. Thales ikizkenar üçgenin taban açılarının eşit olduğunu bildiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ancak üçgenin iç açılarının 180 derece olduğu yolundaki bilgilerin Thales'e ait olmadığı anlaşılmıştır. Pisagor geometri çalışmalarında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? güney İtalya'da Kroton'da okullar açmış ve geometrinin gelişmesini sağlamıştır. Öklid Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Elementler adlı geometri kitabını yazmakla ün yapmıştır. Bu eserdeki geometri bilgileri 2000 yıl kadar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? fazla bir değişikliğe uğratılmadan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri derslerinde okutulmuştur. Bu eserin bazı kısımları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? günün ihtiyaçlarına cevap vermek için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1700 yılından itibaren modernleştirilmiştir. Bugünkü geometride bilinen birçok bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Elementler'de vardır.

Kaynaklar; geometrinin önce Eski Mısır'da başladığını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunanlılar'ın geometriyi Eski Mısır'dan öğrenmiş olduklarını belirtmektedir. Tarihçi Herodot (M.Ö. 485-425) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometrinin Eski Mısır'da başladığını ve arazi ölçüsü ihtiyacından doğmuş olduğunu belirtir. Aydın Sayılı: "Bunun gerçeğe uygun olduğunu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yani bölge bir menşeden başlayarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometrinin Eski Mısır'da bir ilim haline geldiğini kabul edebiliriz" der. Eski Yunanlılar'ın Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematikte ve özellikle geometri bakımından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısırlılar'dan geniş şekilde yararlanmış oldukları anlaşılmıştır. Bu durumda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunanlılara atfedilen geometri bilgileri hakkında şu görüşü belirtebiliriz:

Eski Yunanlılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır yörelerini uzun yıllar dolaşmışlar. Bu yöreleri ilk dolaşan ve Eski Yunan'ın ilk bilgini sayılan Thalestir (M.Ö. Miletes 640 ? - 548 ?) .Thales'ten sonra Pisagor'un ve Öklid'in bu yöreleri uzun yıllar dolaştıkları tarihi bir gerçektir. Bu bilginler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? buralardan elde ettikleri geometri bilgilerini almışlardır. Ayrıca Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometriyi sistemli ispatlara dayanan müstakil bir bilim haline getirmişlerdir. Eski Yunanlılar'ın başarısı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometriyi sistemleştirip Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? müstakil bir matematik dalı haline getirmiş olmalarıdır.


ESKİ YUNAN'DA TRİGONOMETRİ


Trigonometri'de: "Herhangi bir ügende Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? dik kenarların kareleri toplamı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? hipotenüsün karesine eşittir" şeklinde temel bir teorem vardır. Bu teoremin adı Pisagor teoremi olarak bilinir. Gerçekte; bu teoremin varlığı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pisagor ortalama 2000 yıl kadar önceleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır ile Mezopotamyalılar tarafından Babil çağında bilinmekte idi. Mezopotamyalılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu teoremin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? hem özel hem de genel şeklini biliyorlardı. Bilim tarihi eserleri; Thales Pisagor ve Öklideski Mısır ve Babil yörelerini uzun yıllar dolaşmış olduklarını belirttikleri gibi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu bilginlerin temel matematik bilgilerini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mısır ve Babil'den elde etmiş olduklarını belirtir.

ESKİ MISIRLILAR'DA ARİTMETİK

Bilinen en eski sayma sistemlerinden biri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısırlılar'a ait olanıdır. Eski Mısırlılar'ın kullandıkları resim yazısının (hiyeroglif) başlangıç tarihi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? M.Ö. 3300 yılına kadar gider. Böylece Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mısırlılar yaklaşık 5300 yıl önce Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? milyona kadar olan sayıları kapsayan bir sistem geliştirmişlerdir. Eski Mısırlılar'a ait sayma sistemi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilkçağ mağara insanının önceleri kullandığı sayma sisteminin gelişmiş şeklidir.

Eski Mısır aritmetiği hakkında bildiklerimiz Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanımıza kadar intikal etmiş papirüs tomarlarından elde edilmektedir. Bugün bu papirüsler; bilim tarihinde M.Ö. 1900-1800 yılları için adlandırılan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kahun ve berlin papirüsleri ile Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? M.Ö. 1700-1600 yılları için adlandırılan Hiksoslar devrinden kalma Rhind ve Moskova matematik papirüsleridir. Mısır matematiği hakkındaki diğer kaynaklar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? birkaç parşömen tomarı ile kil ve tahta tabletlere dayanmaktadır. Eski Mısır'da rakam ve sayılar bazı sembollerin yan yana gelmesiyle ortaya çıkıyordu. Bütün rakamlar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 7 değişik şeklin biraraya gelmesiyle ifade ediliyordu. Örneğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1 için yukardan aşağıya düşey bir çizgi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 10 için at nalı şekli Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 100 için çengel işareti Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1000 için lotus çiçeği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 10000 için işaret parmağı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 100000 için tatlı su balığı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1000000 için tatlı su balığı şekillerini kullanmışlardır ve yazım biçimi de sağdan sola doğru ifade ediliyordu.

Sayıları da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sembollerle göstererek bir sayı sistemi geliştirmişlerdir. Eski Mısırlılar 1'den 1 milyona kadar olan sayıları göstermek ve yazmak için değişik semboller kullanmışlardır. Örneğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 9 sayısını ifade etmek için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 9 adet düşey çizgi; 90 sayısını ifade etmek için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 9 adet at nalı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kullanmak gerekiyordu.

Eski Mısırlılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu sembolleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? gerektiğinde tahta Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ağaç ve taş üzerine de oymuşlardır. Bu rakamları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? birkaç kez kullanarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? istenilen sayıları göstermişlerdir. Bu sistemde; gruplamalar onarlık olduğundan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sistem onluk sistemdir. Eski Mısır Sistemi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aşağıda belirtilen özelliklerinden dolayı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? mağara insanının kullandığı sistemin geliştirilmiş şekliydi.

• Bir kümede Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bulunan şeylerin toplam sayısı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sadece bir tek sembolle belirtilmiştir. Örneğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 10 sayısının bir topuk kemiği sembolü ile belirtilmesi gibi..
• Diğer sayıları göstermek için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aynı semboller tekrarlanmıştır.
• Bu sistemde onluk gruplar esas alınmıştır. On düşey çizgi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir topuk kemiği sembolünü Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? en topuk kemiği sembolü de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir çengel sembolüne eş değerdir. Bu şekilde devam eder.
Eski Mısırlılar sıfır kavramını da bilmiyorlardı ve sıfırı gösterecek bir işaret kullanmamışlardı. Fakat Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sayıları çarpma ve çıkarma tablolarına Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ehramların yapılış tarihinden itibaren sahip bulunuyorlardı.

Afet İnan Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti adlı eserinde şunları yazar:
"Mısır'da rakamların yazılışını çok eski zamanlardan itibaren bulmak mümkündür. IV. sülale zamanında (M.Ö. 2778 - 2413) Methe'nin mezarında bulunan yazılarda ölçü sistemlerinin mükemmel bir şekilde tespit edildiği de anlaşılıyor."

Kaynaklar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? XII. sülale zamanından (M.Ö. 2000-1787) kalma Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir takım aritmetik problemlerini açıklayan papirüsler ele geçtiğini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bunların bugün Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Kahun Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Moskova Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Berlin ve Rhind papirüsleri diye adlandırıldığını belirtir. Afet İnan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? adı geçen eserinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu konuda şu bilgileri de verir: "Bu papirüs metinlerinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? birçok matematik ve geometrik esaslar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilmi bir şekilde konulmuştur. Bilhassa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Rhind papirüsü Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mısır matematiğinin bir abidesi sayılır. Bu türlü vesikalarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ölçülerin ne gibi esaslara göre yapılacağı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? örneklerle mevcuttur. Ehramlar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? doğrudan doğruya bir geometrik problemin tatbik edilmiş şeklidir. Bunlardan başka Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? diğer yapılar da bu hesaplara göre yapılmıştır. Mısırlılar Pisagor teoreminin yalnız 3 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 4 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 5 özel halini yani kenarları 3 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 4 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 5 olan bir üçgenin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir dik üçgen olduğunu biliyor ve bundan inşaat ve ölçü işlerinde faydalanıyorlardı."

Hemen belirtmek gerekir ki Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısırlılar'ın hayatı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Nil Irmağı'nın yükselme ve alçalmasına bağlı olduğundan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu durumu daima ölçmek ve kontrol etmek lazımdı. İşte bu hesaplar ve arazi ölçülerinden dolayı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır'da aritmetik ve geometrik ilimler büyük gelişme göstermiştir. Çünkü suyun yükselme ve alçalmasıyla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? şahıslara ait arazi üzerindeki sınırlar bozuluyor ve bunları belirli ölçülere göre Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yeniden tespit etmeleri gerekiyordu. Bu sebebten büyük bir itina ile gerekli ölçme ve hesaplamalar yapılmıştır.

Aydın Sayılı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mısırlılar'da ve Mezopotamyalılar'da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Matematik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Astronomi ve Tıp adlı eserinde bu konuda şunları yazar: "Mısır rakamları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? oldukça ilkel bir vasıf taşımalarına rağmen bunlar tarihte bilinen ilk ve en eski rakamlar arasında bulunmakla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? büyük bir değer ve önem taşırlar. Çünkü bunlar belirli sembollerle ifade edilmesi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zihniyet ve düşüncesinin ilk örneklerinden Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? belki sadece Sümerliler istisna edilirse Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? en eskisini teşkil etmektedir."


TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA TRİGONOMETRİ


İçinde bulunduğumuz yüzyılda yapılan bilimsel araştırmalar göstermiştir ki; trigonometriye ait temel bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 8. ile 16. yüzyıl Türk - İslam Dünyası matematikçileri tarafından ortaya konulmuş ve belli bir noktaya kadar da geliştirilmiştir. Bunun nedenini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? şu şekilde açıklamak mümkündür. Bilindiği gibi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 8. ile 16. yüzyılda Türk - İslam Dünyası'nın hemen her yöresinde astronomi (gökbilim) çalışmaları ve bunun sonucu olarak da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yoğun bir rasathane (gözlemevi) kurma çalışmaları vardı. Bu rasathanelerdeki bilimsel çalışmalarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? astronomiye yardımcı olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? trigonometri kullanılmaktaydı.

Astronominin temelini teşkil eden küresel astronomi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? doğrudan doğruya Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? küresel trigonometrinin astronomiye uygulanmasından doğmuştur. Gezegen ve uydu ile yıldızların gökküresindeki yerleri (koordinatları) ve hareketleri ile ilgili hesaplamalar; küresel üçgenin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? küresel trigonometriye uygulanmasıyla elde edilebilmektedir. Dolayısıyla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? o devir Türk - İslam Dünyası'nda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Trigonometri müstakil bir bilim haline gelmiş ve oldukça gelişmiştir.

8. ile 16. yüzyıl Türk-İslam Dünyası matematik ve astronomi bilginlerinin hazırlamış oldukları "Ziyc" adlı eserin hepsinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü trigonometrinin temel bilgileri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilk olarak ortaya konulmuştur. Gene bu devir Türk - İslam Dünyası bilginleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batlamyos'un (Claidius ptolemeios 85-160) ünlü eseri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? değişik tarihlerde değişik matematik ve astronomi bilginleri tarafından mıcıstı (almagesti) adıyla şerh edilmiştir. Bu şerhlerde de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yer yer trigonometri bilgileri zenginleştirilip geliştirildi.



Gıyasüddin Cemşid ve Trigonometri


Gıyasüddin Cemşid Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1 derecelik yayın sinüs değerini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü değerlere göre 18 ondalıklı sayıya kadar doğru olarak hesaplamıştır. Bu konuda 1 derecelik yayın sinüsüsünü geometri ve cebir yoluyla hesaplamış ve böylece trigonometrik tabloların tanzim işini sistemle bir esasa bağlamıştır. Dolayısıyla kendisinden sonra gelen İslam Dünyası ie Batı Dünyası matematikçilerine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanında orjinal olan yeni bilgi hazineleri bırakmıştır.


ESKİ MISIRLILAR'DA TRİGONOMETRİ


İnceleyebildiğimiz kaynaklar; Mısır matematiğinde seked ve sek kelimelerinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir açının kotanjantına denk anlam ifade etmesinden hareket ederek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? trigonometrinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? başlangıcını eski Mısırlılara kadar götürmenin gerektiğini belirtir. bu konuda Aydın Sayılı "Mısırlılar'da ve Mezopotamyalılar'da Matematik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Astronomi ve Tıp" adlı eserinde şunları yazar: Mısır'da seked dışında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu konuda herhangi bir gelişmeye şahit olmuyoruz. Seked'e benzeyen ya da onunla aynı olan bir kavramla "Mezopotamya Matematiğinde" de karşılaşılmakta olduğu ve trigonometrinin başlangıcını Mısırlılara götürmek isabetli düşünce sayılmaz. "Mısır Geometrisinin" Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? "Doğru Geometrisi" olarak vasıf taşıdığını belirterek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? müşterik Gandz'a atfen de Mısır'da "Açı Geometrisinin" mevcut olmadığını belirtir.


TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA CEBİR


Objektif olarak hazırlanmış Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik tarihi eserleri incelendiğinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? açık olarak şu hüküm görülür; Matematiğin geniş bir dalı olan cebire ait temel bilgilerin büyük bir çoğunluğu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 8. ile 16. yüzyıl Türk - İslam Dünyası alimleri tarafından ilk olarak ortaya konulmuş ve belli bir noktaya kadar da geliştirilmiştir.


İslamiyetin Başlangıç Yılları

İslamiyetin başlangıç yıllarında; dini günlerin tespiti Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? namaz vakitlerinin belirlenmesi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? takvim hazırlanması gibi dini problemlerle uğraşılmış olunduğu muhakkak ise de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? o devir İslam matematikçilerinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? arazi ölçüleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? veraset hesapları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yükseklik tayini ve günlük yaşantı için gerekli pratik ölçme ve hesaplamalar hakkında bazı çalışmaların varlığı söz konusu olabilir. Hamid Dilgan; Büyük Matematikçi Ömer Hayyam adlı eserinde bu konuda şunları yazar : "İslam matematiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ancak hicretin ikinci yüzyıl ortalarında Bağdat'ta doğmuştur." Ancak bu tarihten itibaren Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bağdat'ta kurulan ve bugünkü Üniversitelere benzer kurum olan Dar-ül Hikme'de başta matematik olmak üzere Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? öteki bilimler hızla gelişmeye başlamıştır.



Gıyasüddin Cemşid ve Cebir

Gıyasuddin Cemşid Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aritmetikle ilgili ilmi çalışmalarının yanında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? cebirde yüksek dereceden nümerik denklemlerin yaklaşık çözümlerine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kendi görüşü olarak ortaya koyduğu orjinal çözüm yolları ile Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? etkinliğini zamanımıza kadar sürdürmüştür. Bu konuda; özellikle; ax3 + x3 = bx tipindeki üçüncü derece denklemlerin çözümünde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanı için yeni olan çözüm yolları ortaya koymuştur.


TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA ANALİTİK GEOMETRİ

Hârizmî ve Analitik Geometri

Hârizmî tarafından 830 yılında yazılan Cebri ve'l Mukabele adlı eserin ikinci bölümü; ikinci dereceden tam olmayan denklemlerin geometrik çözümünü konu edinir. Her tip denklem için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? iki ayrı çözüm yolu gösterilmiştir. Bu çözüm yollarından birincisi geometrik çözüm yolu olup Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu çözüm yoluna "kare dikdörtgen metodu" denmektedir. Bu tür çözüm şeklini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mezopotamya Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?eski Yunan ve Eski Hint matematiğinde görmek mümkün değildir. Hârizmî'nin bu çözüm şekli Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematikte cebir ve geometri arasında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir nevi yakınlık tesisini hedef tutan araştırmanın ilk ürünüdür. Hemen belirtmek gerekir ki Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik tarihi eserleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriyi Fransız matematikçisi Descartes ile başlatır. Konun gerçek yönü şudur: Hârizmî Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Descartes'ten tam 1000 yıl analitik geometriye ait uygulamanın ilk örneklerini vermiştir.


Ömer Hayyam ve Analitik Geometri

Ömer Hayyam denklem konusu ile de çok önemli çalışmalar ortaya koymuştur. Birçok cebir denklemlerinin çözümünü geometrik olarak açıklamıştır. Hayyam Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kübik denklemlerin kısmi çözüm şekillerini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sistematik bir şekilde tarif ve tasnif etmiş ve birçok denklemleri geometri olarak çözmeyi başarmıştır. Fransız matematikçi Descartes'ten 1000 yıl önce Hârizmî Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 600 yıl önce Ömer Hayyam tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriye ait zamanı için orjinal problem ve çözüm yolları ortaya konmuştur. Analitik geometrinin Descartes'le olan ilgisini şu şekilde belirtmek gerçeğin tam ifadesi olsa gerekir. Fransız matematikçi ve filozof Descartes Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? mevcut analitik geometri bilgilerini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tarif ve tasnif ederek sistemleştirmiş Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aynı zamanda da kısmen genişletmiştir.


AVRUPA'DA ANALİTİK GEOMETRİ


Descartes ve Analitik Geometri


Çoğu Batılı matematikçiler; analitik geometriyi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Fransız matematikçi ve filozofu René Descartes (1596 - 1650) ile başlatırlar. Bu konuda denir ki: "Descartes cebiri geometriye soktu ve analitik geometriyi kurdu". Descartes'in kurduğu analitik geometri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zihiniyet bakımından eski Yunanlıların Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri yardımıyla aritmetiği kavramak istemelerinin tam tersine olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometriyi aritmetik ve cebirle sistemleştirip kavramadan çıkmıştır.

Geometrik sorunlar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ancak cebrik bir incelemeye müsait oldukça analitik geometride yer alırlar. Descartes'in 1637 yılında yayımlanan La Géométri'de bulunan analitik geometri konuları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Descartes'ten 1000 yıl daha önceki yıllarda yazılmış Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri ve cebir kitaplarında vardı. Descartes önceki yıllarda bilinen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometri konularını müstakilleştirmiş ve kısmen de genişletmiştir. Descartes; bir doğru üzerinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? başlangıç olarak aldığı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir noktanın Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sağında pozitif Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? solunda da negatif büyüklükleri göstermeyi esas alan geometrik bir anlam vermiş ve cebir ifadeleri içinde göstermeyi başarmıştır.


ESKİ YUNAN'DA ARİTMETİK

Kaynaklar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aritmetik denilince Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? temel bilgilerin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? eski Yunan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Roma çağı aritmetikçisi Diofantos (325-400) ile başladığını belirtir. Bilinen tarihi bir gerçek şudur: Bugünkü aritmetiğin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? temel bilgilerinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilkel anlamda da olsa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mezopotamya'da var olduğu anlaşılmıştır. Pisagor teoreminin hem özel hem de genel halinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Babil çağında bilimiş olduğu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mezopotamyalılardan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanımıza intikal eden belgelerden görülmektedir. Tarihçi Heron da Yunan matematiğinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? açık bir Mezopotamya matematiğinin etkisini bulunduğunu belirtir.

Konunun Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? diğer bir gerçek yönü de şöyledir: Yunanlılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? solon devrinden itibaren Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? hristiyanlıktan önceki yüzyılın ortalarına kadar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sayı yazısı olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sayı kelimelerinin ilk harflerini kullandılar. Bu durum sonucu; birçok birler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? onlar ve yüzler meydana getirilmekte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? dolayısıyla da sayı yazısı ile sayı dili arasında açık bir boşluk meydana gelmektedir. Ancak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? miladi 500. yılında 24 harf ile sami menşeli 3 ek işaret kullanan yeni bir sayı sistemi ortaya çıktı.



CEBİRİN AVRUPA'DA GÖRÜLMESİ

Matematik tarihi eserleri; yazılan ilk cebir kitabının Hârizmî'nin el-Kitabü'l Muhtasar fi Hesabi'l Cebri ve'l Mukabele adlı eseri olduğunu belirtir. Batılı yazarların da belirttikleri gibi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İspanya yoluyla Avrupa'ya giren ilk cebir kitabı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Harezmi'nin adını belirttiğimiz eseridir. Bu eserde görülen çözüm yolları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İtalyan matematikçi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Leonardo Pisano (1170 - 1250) tarafından yazılmış Liner Abacı (Hesap Metodu) adlı kitap ile 1202 yılında İtalya'ya girmiştir. Bu eser Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batılı matematikçilerden; Passioli Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Tartiaglie ve Cardon'un çalışmalarına temel eser olmuştur.

Öyle ki Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu matematikçilerin eserleri incelendiğinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hârizmî 'ye ait izlerin varlığını görmek mümkündür. Hârizmî'nin eseri ile yukarıda adlarını belirttiğimiz matematikçilerin eserlerini ayrıntılarıyla incelemiş olan Hamid Dilgan bu konu ile ilgili olarak aynen şunları söyler: "Batılı yazarlar cebiri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Cebri ve'l Mukabel adlı eserin Latince tercümesinden öğrenmişlerdir." Adnan Adıvar ise bir makalesinde şunları yazar: "G.Libri tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1915 yılında New York'ta yapılan tercümenin eski Latince nüshanın üzerinde İspanya'da bulunan Sagovia şehrinin adı 1145 yılında yazılı olduğunu belirterek bu tarihe Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aynı zamanda Avrupa'da Cebirin Doğuş Tarihi olarak bakmak mümkündür."

Harezmi'nin bu eseri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? temel eser kabul edilerek bu konuda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Avrupa'da cebirle ilgili yeni eserler yazılmış ve Hârizmî adı ile eserinin adı kısa sürede yayılmaya başlamıştır



SIFIR RAKAMININ KRONOLOJİK GELİŞİMİ



• M.Ö. 3000 yılları: Eski Mısırlılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? onluk sistemi bilmediklerinden Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sıfır anlamını ifade eden bir sembol (işaret) kullanmamışlardır.

• M.Ö. 700-500 yılları : Mezopotamyalılar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sadece astronomi metinlerinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? sıfır anlamına gelecek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? özel bir işareti sürekli olarak kullanmışlardır.

• M.S. 2. yüzyıl : Eski Yunan'da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Batlamyos'un astronomi metinlerinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Yunan alfabesinde görülen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? içi boş anlamını ifade eden "0" şeklinde bir harf kullanmıslardır. Ancak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiklerinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu harfi (işareti) kullanmadıklarını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kaynaklar açık olarak belirtmektedir.

• M.S. 400 yılları : Eski Hint Dünyasında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilk defa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü ifadeyle sıfır anlamına gelen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? "0" ve "." şeklinde işaret (sembol) görülmeye başlamıştır.

• M.S. 632 : Eski Hint alimi Brahmagupta'nin astronomi ile ilgili olan Siddhanta adlı eserinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? dokuz ayrı ve sıfır rakamı ile hesap yapmayı gösteren kaideler belirtilmiştir.

• M.S. 830 : İslam Dünyasının önde gelen matematik alimi Harezmi tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? dokuz ayrı rakam dahil sıfır rakamı ile birlikte aritmetik işlemlerin nasıl yapılacağı açık olarak gösterilmiştir.

• M.S. 1100 yılları : Avrupa matematik dünyasında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yaygın olarak kullanılmaya başlar.



TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA LOGARİTMA



Ülkemizde yazılan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik tarihi ile ilgili bazı kaynaklarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Osmanlı Türkiyesi'nde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Logaritma ile ilgili ilk eserin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Osmanlı Türkiyesi'nin son matematikçilerinden İsmail Efendi (1730 - 1791) tarafından 1772 yılında yazıldığı belirtilir. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi veren Cevdet Paşa Tarihi'ndeki Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bilgilerin yalnış değerlendirilmesi sonucu da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? memleketimizde yayınlanan bazı eserlerde: İsmail Efendi logaritmayı icad etti şeklinde bilgiler verilir.

Logaritma ile ilgili ilk eserin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İskoçyalı John Napier (1550 - 1610) tarafından yayımlandığı bilinen tarihi bir gerçektir. Bu durumda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? logaritma ile ilgili bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İsmail Efendi'den ortalama 80 yıl kadar önce Avrupa matematik dünyasında bilinmekte idi. Konuya biraz daha açıklık getirmek için; tarihi gelişimi içinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ayrıntıları ile incelenmiş olan Bursalı Mehmet Tahir Efendi'nin Osmanlı Müellifleri adlı eserinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? şu bilgiler vardır: Üçüncü Ahmed zamanında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? (1703 - 1730) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Paris'e giden 28.Mehmet çelebi aracılığıyla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Dominique Cassini'nin astronomi tabloları elyazma İstanbul'a gelir. Bu eserin baş kısmında bulunan logaritma cetvelleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanın güveni-lir matematikçisi Kalfazade İsmail Çınari tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 3.Mustafa zamanında ilk defa 1772 yılında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tercümesi yapılan Tuhferi Behic-i Rasini Tercüme-i Ziyc-i casini adındaki kitabın baş tarafına konmuştur. Daha sonraki yıllarda da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mahmut Şevket Paşa ve Kirkor Kömürcüven tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanın bilim dili olan Arapça olarak logaritma cetvelleri hazırlanmıştır.



ESKİ MISIRLILAR'DA CEBİR



İnceleyebildiğimiz kaynaklarda; Mısırlılarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü cebirin herhangi bir şeklinin varlığına dair Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kesin bilgiler görülmemektedir. Ancak; Mısırlılarda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü cebir konularına benzeyen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? oldukça ilkel cebirin varlığı görülmektedir. Bu konuda aha hesabı adı verilen bir hesaplama türüne rastlanılmaktadır. Bu hesaplama türü hakkında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Aydın Sayılı Mısırlılar'da ve Mezopotamyalılar'da Matematik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Astronomi ve Tıp adlı eserinde Berlin ve Rhind Papirüslerine dayanarak şu bilgiyi vermekte;

Aha kelimesi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? grup ya da miktar anlamına gelmektedir. Böyle adlandırma Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir metot görüşü olarak yapılmış olmakla beraber Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aha hesaplarında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? "Yanlış ve Deneme yoluyla Yoklayarak çözüm" metodu kullanılmış olduğu görülmektedir. Ayrıca bu usulle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bazı çözümler cebiri hatırlatıyor. Adı geçen eserde; bu tür hesabın nasıl yapıldığına dair Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? açıklamalı iki örnek verildikten sonra; müsteşrik S. Gantz'a atfen altı örnek belirtmektedir. Bunlar:

• x/y = 4/3 ; xy = 12

• xy = 40 ; x = (5/2)y

• xy = 40 ; x/y = (1/3) + (1/15) = 2/5

• 10xy = 120 ; y = (3/4)x

• x2 + y2 = 100 ; y = (3/4)x

• a2 + b2 = 400 ; a = 2x ; b = (3/2)x

Hemen belirtmek gerekir ki; bu örnekler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mısırlıların aha hesabında yaptıklarının Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü cebrik düşünceye göre düzenlenmiş gösterim ve tertip şekilleridir.

Yukarıdaki altı tip örnekte görülebileceği gibi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? problemler hep özel durumları temsil ediyor. Ancak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Aydın Sayılı adı geçen eserinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu konuda : "Mısırlı matematikçinin zihninde belli çözüm yollarının ve genel formüllerin bulunduğuna şüphe yoktur. Örneğin aha hesaplarıyla ilgili papirüslerde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? herhangi bir metot söz konusu edilmemesine rağmen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bunlarda özel bir metoda uyulduğu gayet sarih bir şekilde görülmektedir ... Problemlerin pedagojik amaçlarla bu şekilde tertiplenmiş oldukları söylenebilir."

ESKİ YUNAN'DA CEBİR


Çoğu kaynaklarda; cebir denildiğinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Roma çağı Yunan matematikçisi Diofantos'un (225-400) adından bahsedilir. Diofantos'un Aritmetika adlı bir eseri mevcut olup Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu eserde sistematik olmamak üzere Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? münferit bazı cebir konuları ile birlikte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ikinci derece denklemlerin çözümü görülmektedir. Ancak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Diofantos devri Yunan matematiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bazı harf ve semboller ile ifade edilmekte olduğundan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Diofantos'un yukarda adını belirttiğimiz eseri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hârizmî cebir işaretleri ve sistemlerinin oynadığı rolden mahrum olması bakımından gerçek anlamda düzenli ve disiplinli bir cebir kitabı olmaktan uzaktır. Kaldı ki; Hârizmî'nin Cebri ve'l Mukabele adlı eserinde görülen çözüm yolları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tamamen geometrik düşüncelerle temellendirilmiş olup Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu tür sistematik çözümü de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? cebire ilk ithal edenin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Harezmi olduğu son yüzyıl içinde yapılan araştırmalarla ortaya konulmuştur.

Diofantos'ta görülen ikinci derece denklemlerin çözüm metotları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Mezopotamyalılar'ınkine benzemektedir. Aydın Sayılı adı geçen eserinde : "Mezopotamyalılarda görülen denklem çözme geleneklerinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Diofantos'ta devam ettiği görülmektedir. Demek ki Diofantos'taki şekliyle Yunan cebri Mezopotamya cebiririn hemen hemen Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? doğrudan doğruya bir devamını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Abdülhamit İbn-i Vasi Türk (? - 847) ile Hârizmî cebri ise tadil edilmiş bir şekildeki devamını teşkil etmektedir."



ARİTMETİK

ARİTMETİKTEN MATEMATİĞE

Matematiğin; en geniş ve en iyi bilinen dalı aritmetiktir. Aritmetikte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? çoğu zaman deney ve muhakeme ile sonuçlar elde etmek mümkündür. Matematik ise Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tümden gelime dayalı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? daha zor problemleri çözmede geleneksel matematikle birlikte kullanılır. Yüzyıllar boyu süregelen gelişmeler ve bunun sonucu olarak matematiğin kapsamı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? insanların düşünce sınırını aşmıştır. Aritmetik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematiğin çeşitli dallarından biridir.

Bugünkü matematik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 544 dala ayrılmıştır. Bunlardan birkaçının daha fazlasının hakkında gelebilecek bir matematikçi düşünülümez. Bu 544 daldan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? herhangi birinin iyice incelenmesi dahi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir matematik dehasını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bütün ömrü boyunca meşgul edebilir.Öyleki; matematiğin hepsini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? belli bir sürede bir kimsenin bilmesi ve öğrenmesi mümkün değildir. Çünkü Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik üçyüz yıldır hızla gelişmekte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aynı zamanda da derin ve geniş konuları içermektedir. Ayrıca Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yılın her gününde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bir insanın bir günde öğrenebileceğinden çok daha fazla Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yeni matematik buluşları ortaya konmaktadır. Gerçekten Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? son elli yıl içinde keşfedilenler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? insanlığın varlığından bu yana geçen binlerce yıl içinde bulunanlardan kat kat daha fazladır.


TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA ARİTMETİK


Aritmetikte temel işlem olarak adlandırılan; toplama Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? çıkarma Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? çarpma Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bölme ve kesirli ifadelerle ilgili bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilkel şekliyle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Mısır ve Mezopotamya'da vardı. Bu bilgiler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? uzun zaman aralığı içinde gelişerek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bugünkü kullanılabilir ve sistemleşmiş durumunu almıştır. Matematik tarihinde; aritmetikte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ondalık sayılarda virgül kavramı ile Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? tam sayı kavramında sıfır rakamının kullanılması çok önemli bir olaydır.

Bilim tarihi eserleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ondalık sayı kavramında önemli yeri olan virgül kullanma şerefinin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 15. yüzyıl Türk-İslam Dünyası matematik ve astronomi alimi Gıyasüddin Cemşid'e ait olduğunu belirtir. Gıyasüddin Cemşid tarafından hazırlanan Risalet'ül Muhitiyye adlı eserde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aritmetik işlemlerde ilk kez virgül kullanılmıştır.



TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA GEOMETRİ


Matematiğin; aritmetik Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? cebir ve trigonometri dallarında kurucu denecek kadar eser ortaya koyan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 8. ile 16. Türk - İslam Dünyası alimleri; geometri dalında da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? temel teşkil edecek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanı için orijinal ve kıymetini uzun yıllar koruyan eserler ortaya koymuşlardır. İlk defa Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? cebiri geometriye tatbik etme fikri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilmi metotlarla çalışan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bu devir matematikçilerinin eseri olmuştur. Bu durum Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometrinin çok kısa zamanda gelişmesini sağlamıştır. Özellikle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunan alimlerinin ortaya koydukları geometri konularını kapsayan eserler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? uzun yıllar anlaşılamamıştır. Ne zaman ki; İslam alimlerinin bu eserlere yazdıkları yorumlamalar sonucu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Öklid ve çağdaşlarının eserleri ancak anlaşılabilirlik kazanmıştır. Bunlardan;


Hârizmî ve Geometri


Matematikte yeni sayılabilecek bir dal olan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometri ile ilgili eserler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriyi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 16. yüzyıl Fransız matematikçi Descartes 1637 yılında yazdığı La Geometri adlı eseri ile başlatırlar. Gerçekte Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hârizmî tarafından 830 yılında Arapça olarak yazılan Cebri ve'l Mukabele adlı eserde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriye ait ilk bilgiler ortaya konmuştur. Hatta Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Ömer Hayyam Cebir adlı eserinde de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriye ait bilgilerin varlığı görülür. Analitik geometrinin Descartes'la ilgisini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? şu şekilde belirtmek Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? gerçeğin tam ifadesi olur.

Descartes Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? kendisinden önceki yıllarda var olan analitik geometri bilgilerini toplayarak sistemleştirmiş ve kısmen de genişletmiştir. Müsteşrik Sigrid Hunke Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometri konusunda aynen şunları yazar. "Adedi çokluklarla (kemiyetlerle) geometrik çoklukların beraber yürütülmesi gerektiğine dair kesin fikir de ilk olarak Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İslam ilim sahasında rastlanır ... Rönesansımızın üstatları Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? onun için Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Yunanlılar değil Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bilakis İslam Dünyası oldu. "Denebilir ki; cebirin geometriye tatbikati demek olan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? analitik geometriyi münferit bir geometri dalı haline getirme metotlarını ilk olarak Hârizmî tarafından ortaya konmuştur.

Trigonometrinin Avrupa'da duyulup dağılmasına etkili olanların başında gelen Sabit bin Kur-ra Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri konularındaki çalışmaları ile de adını zamanımıza kadar sürdürmüş olan ünlü matematikçilerimizden biridir. Konikler kitabı ile Apolonyos'a serh yazdı. Huneyn bin İshak tarafından Öklid'in Elementler adlı eserine yazılan serhi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilaveler yaparak düzeltti. Menalaus Apolonyos Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pisagor Archimed Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Öklid ve Theodosus'un eserlerini Arapçaya tercüme etmekle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometriye Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zaman için orijinal olan Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yeni bilgiler kazandırmıştır.


Ebu'l Vefa ve Geometri

Trigonometri çalışmaları dışında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? düzgün çokyüzlüler konusuyla da uğraşmıştır. 7 ve 9 kenarlı düzgün çokgenlerin yaklaşık çizimlerine dair yeni bir geometrik yöntem ortaya koymuştur. Kısmen Hint modellerine dayalı olarak ortaya koyduğu geometrik çizimleri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri bakımından önem taşır. Ebu'l Vefa'nın çizim geometrisine ait ortaya koyduğu çalışmalarına dair bir fikir verebilmek için üç ayrı problemini örnek olarak belirtelim. Bunlar:

• Pergelle Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? daire içine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? açıklığını bozmadan kare çizmek.
• Verilen bir doğru parçasını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? pergel yardımıyla eşit parçalara bölmek.
• Verilen bir kare içine Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? eşkenar bir üçgen çizmek

Matematik tarihi incelendiğinde; ünlü matematikçilerden Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Thales Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Öklid Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Pisagor'un hazırladıkları eserler ve bu eserlerinde ortaya attıkları teoremler Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hârizmî Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Ömer Hayyam Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Sabit bin Kurra Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Beyruni Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Nasiruddin Tusi'nin ortaya koydukları görüşler sonucu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? geometri yeni boyutlar kazanmıştır.




BİZANS'TA CEBİR
Bazı kaynaklar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bizans'ta ileri bir matematiğin varlığı hakkında geniş bilgi verirler. Ortalama 1000 yıllık hayatı olan Bizans'in Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? matematik tarihinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunan matematiğini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ilerletip geliştirmesi bakımından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? pek parlak bir duruma sahip değildi. Bu devir matematikçileri olarak belirtilen ve aynı zamanda Nikomedya (İzmit) rahibi olan Masimus Planudes (İzmit 1260 - İstanbul 1310) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Diofantos' un birinci ve ikinci kitaplarına dair sadece tefsir yazabilmiştir. M. Planudes'in en çok bahsedilen eseri Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 1300 yılında yazdığı Hint Hesabı'dır. Planudes; bu eserinde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? karekök alma kuralını Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Diafantos'un eserini esas almak suretiyle Hint metodunu tatbik etmişti.

14. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 15. yüzyılın ilk yarısına kadar (İstanbul'un fethi yıllarına kadar) Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bizans matematiğinde bilim tarihinde isim bırakmış matematikçilere rastlanılmaz. Bu tarihlerde Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? siyasal olaylar yüzünden Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? bilim ihmal edilmiştir. Bu tarihlerin ilginç bir olayı Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? İstanbul'da gizli kalmış özel kişisel kitaplıkların dışında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? elyazması ne kadar eser varsa İtalya'ya götürülmüştür. İstanbul'da el yazmalarına ait hiç bir eser bırakmamışlardır. Givanni Aurispa'nin (1369-1460) Bizans'tan Venedik'e 238 el yazması eser götürdüğü tarihi bir olay olarak bilinmektedir.

Bizans matematiğinin durumunu Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ayrıntılarıyla incelemiş olan Hamit Dilgan Matematik Tarih ve Tekamülüne Bir Bakış adlı eserinde şöyle yazar: "Bizans'ta tam anlamıyla büyük matematikçi yetişmemiştir. Bir çoğunun eserleri (birkaçı müstesna) mütevazi ve basittir Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hatta bazılarının eserlerindeki problemlerin Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? yazarları tarafından anlaşılamadığı seziliyor... Bütün bu hususlar Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Eski Yunan dehasının gerilemiş ve tükenmiş olduğuna canlı birer örnek teşkil eder. Şu kadar var ki Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Bizans matematiği Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? aynı devrelerdeki Roma matematiğinden çok daha ileri bir durumda olmakla beraber Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Doğu İslam Dünyası Matematiğine nazaran çok geri kalmıştı."


TÜRK-İSLAM DÜNYASI'NDA Pİ SAYISI


15. yüzyıl Türk - İslam Dünyası ünlü matematik ve astronomi alimi Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Giyasüddin Cemşid Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? pi sayısının değerini Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 16 ondalığa kadar doğru olarak hesaplayan ilk kişidir. Cemşid'in pi için verdiği değer p=3 Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?1415926535898732 dir. 15. yüzyılda Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? pi sayısının Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? ancak 6. ondalığına kadar olan değeri bilinmiş olduğuna Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? 16. ondalığa kadar doğru değerin de Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? batı bilim dünyasında Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Hollandalı matematikçi Adriaen van Rooman tarafından Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? doğru olarak hesaplandığına göre Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? Gıyasüddin Cemşid'in bu konuda da Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? zamanının matematiğinden 200 yüzyıl ileride olduğu ortaya çıkmaktadır.

elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir?

Matematikte Kullanılan Sembollerin Tarihi Nedir? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.



Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Kısaltma Nedir?-Sık kullanılan Kısaltmalar elif Türkçe ve Edebiyat 3 01-04-2014 04:20
Sağlık Bakanlığının Amblemindeki Sembollerin Anlamı elif Soru Cevap 0 18-02-2013 06:08
Sağlık Bakanlığının Amblemindeki Sembollerin Anlamı gizem Soru Cevap 0 02-05-2012 11:47
Tek, ayrı, kendi başına anlamında kullanılan söz nedir? gizem Soru Cevap 0 26-02-2012 04:17
Matematikte Bölünebilirlik elif Matematik 0 12-12-2011 08:44

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 04:06 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats