Bakimliyiz.Com

-   Soru Cevap (http://www.bakimliyiz.com/soru-cevap/)
Bakimliyiz.Com (http://www.bakimliyiz.com/)
-   -   Kanun Nedir? Kanun Nasıl Yapılır? - Kanunun Yapılışı Tarihi (Müzik Aleti) (http://www.bakimliyiz.com/soru-cevap/112834-kanun-nedir-kanun-nasil-yapilir-kanunun-yapilisi-tarihi-muzik-aleti.html)

elif 18-02-2013 10:21

Kanun Nedir? Kanun Nasıl Yapılır? - Kanunun Yapılışı Tarihi (Müzik Aleti)
 
Kanun Nedir? Kanun Nasıl Yapılır? - Kanunun Yapılışı Tarihi (Müzik Aleti)



Uygurlarınhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg dizler üzerine yatırılarak çalındığı için YATUK veya YATOGAN dediği Kanun'a bu isim -Kopuz'a da El-Oud demiş olan- Araplar tarafından verilmiştir (Yunanca 'kural' anlamındaki Kanon'dan)

Batıda önce Epinethttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sonra Harpsikordhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sonra Orghttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg en sonra da Piyano olarak geliştirilen sabit perdeli tokmaklı sazların prototipi olan Kanununhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg biri 24'lühttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg öbürü 26'lı denen iki boyu vardır ki aralarındaki farkhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg 26'lının üst (tiz) kısımda iki fazla perde ile genişletilmiş olmasıdır Mekan değişikliklerinden akordu en az etkilendiği için (batının piyanosu gibi) mu*****izin diyapazon'u (akort aleti) kabul edilmiştir


KANUNUN YAPISI


Herhangi bir marangozun kolayca yapabileceği basit bir kasası vardır Sonuç itibariyle altı üstü kaplanıp üstüne teller gerilmişhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg içinde bölmeleri olan bir dikkenar yamuk tabla Ama müzik aleti olarak özelliğini ve üstünlüğünühttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg göğüs ağacıhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg bölme ve balkonlarıhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg derisihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg eşiği ve özellikle mandal sistemi gibi incelik ve ustalık isteyen elemanlarından alır
Sazın önce altı dahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üstü de boş olan iskeleti (karkası)http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sağ üst ve alt köşeleri 90http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sol üst köşesi 55http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sol alt köşesi (sivri ucu) 35 dereceli bir yamuk olarak üç kenarın sağ yanı 42http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg uzun alt yanı 100http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üst dar kenarı 36 cm boyda (10-12-20 mm en ve hepsi 42 mm yükseklikte) yanlıklarla meydana getirilir
Sazın zamanla eğilmemesi için alt ve üst iskelet yanlıklarında damarlar üstte olur 78 cm boyundaki yamuk kısım ise; birihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tellerin gerilmesini sağlayan (akgürgen veya abanozdan) burgu (veya çivi)lerin bulunduğu 78 delikli ıhlamur burgu tahtası (6 cm genişlik ve yuvarlak alnı dışta 15http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg kavisli olarak birleştiği iç kısmı 4http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg5 cm kalınlıkta)http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg diğerihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg Türk musikisinin koma aralıklarını vermeye yarayan madeni mandalların bulunduğuhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üst uçta 3http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg alt uçta 13 cm genişliğindeki (gürgenhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg kelebek veya maundan) mandal tahtası olmak üzere iki parçadan meydana gelir
Arka (alt) kapak kontrplak üzerine düz veya istenilen desende kaplamadan (4 mm)http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üst kapak (göğüs) ise çınar ağacındandır (3 mm) Böylece kanunun bitmiş kalınlığı 49-50 mm olur ve sazın -derisihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg eşiğinin gövdesi ve mandalları hariç- her tarafı cilalanır
Aletin sağ tarafında 12-19 cm ölçüsünde oğlak derisiyle kaplı dört bölüm vardır eşik adı verilen kelebek köprünün dört ayağıhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg aynen klasik Sinan köprülerindeki gibihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg pabuç denen dikdörtgen yük yayıcıları vasıtasıylahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tellerin yükünü deriye yükler (deri patlaması bu yüzden kanunu çalınamaz hale getirebilir) Kelebek eşiğin üst kısmınahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg basan tellerin ezmemesi içinhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sert ağaçtan parabolik küçük bir parça ilave edilir



Kanunun herbir perdesihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tek ses verecek kadar kusursuz şekilde kaynaştırılmışhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tiz bölgeye doğru çapları incelen üçer naylon telden oluşur



24'lü kanunların 3x24=72 teli
Üç oktavı aşan 26'lı kanunların ise 3x26=78 teli vardır
Eskiden barsak olan teller zamanla naylona dönüşmüştür İcracıların en fazla tercih ettiği tellersehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg Amerikan malı Dupont marka olanlardır



Bu tellerin akordu


24'lü kanunlarda Kaba Yegah'tan (en kalın Re/piyanoda La 1) Tiz Acem'e (en ince Fa/piyanoda Do 5);
26'lı kanunlarda ise Kaba Yegah'tan Tiz Muhayyer'e (en ince La/piyanoda Mi 5) kadarhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg yaklaşık 35 oktavdır
Kanun tellerini akort etmek için pirinçten dökmehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg içi burguların kesidine uygun olarak karehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tutup döndürülecek başlığı işlemeli bir akort anahtarı kullanılır İcra sırasında anahtar burgulardan birinin üzerindehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg çalınmadığı zamanlarda ise mızraplarla birlikte bir küçük çantada muhafaza edilir



Tellerin kalınlığı


inceden kalına doğruhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg Tiz Muhayyer'den Tiz Hüseyni'ye 060
Tiz Neva'dan Muhayyer'e 070
Gerdaniye'den Neva'ya 080
Çargah'tan Rast'a 090
Acemaşiran'dan Kaba Çargah'a 10
Kaba Buselik ile Kaba Dügah 110
Kaba Rast ile Kaba Acemaşiran 120
Kaba Hüseyni Aşiran ile Kaba Yegah da (son telhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg en kalın Re) 130 mm çapındadır



Kanunhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg 06 mm et kalınlığı ve 1-15 cm genişliğindeki gümüş yüksüklerle işaret parmaklarının alt kısmına tesbit edilenhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg bağa'dan yapılmışhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg et kalınlığı 05-09 mmhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg eni 8http://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg boyu 50 mm parlatılmış mızraplarlahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg tellere üst ve alttan vurularak çalınır
Sazın göğsündehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg kasa içindeki sesin dışarıya daha güzel çıkmasını sağlayanhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üçü köşelerde büyükhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg üçü de yanlarda bunların arasında olmak üzere etrafı filetolu 6 adet işlemeli kafes vardır Kenar suları ise iki renkli kaplama veya 15 mm masif ağaçtan kıl testereyle kesilip erkek-dişi geçmeli olarak yapılır
Bölmeleri filetolu olan derili kısmın dış tarafındahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg eşikten atlayıp burgulara ulaşacak olan tellerin ucunun kalın düğümle bağlandığı kanalı örten ve kızak içinde çalışanhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg aynı şekilde su deseniyle süslenmiş ince bir ağaç vardır adına sürgü denir


Kanun nasıl taşınır?
Burgu tahtasının sivri ucuhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg keman sapındaki gibi (tabii çok daha iri) oyma bir salyangoz'la bitirilir ve saz buradan tutularak taşınır
Kılıfının ise (çantası) gövdesi hafif olsun diye kavaktan yapılıp altı üstü vinylexle kaplanırhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg yamuk kısmına menteşehttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg ağırlık merkezine de bir sap konur



Mu*****izin mızraplı sazları içinde çın çın öten sesiyle en 'dişi'sihttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg yani en kalabalık topluluklarda dahi kendini duyuran sazı olan Kanunhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg sabit akortlu ve hazır sesli olması bakımındanhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg çalınması kolay gibi görünen eşsiz bir renk ve melodi sazıdır Halk arasında "Kedi gezinse bir nağme çıkar" deyiminin yerleşmiş olması bu yüzdendir Ancak saz hiç de göründüğü gibi kolay değildir Tel takılırken akort kaynatmakhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg aktarımlarda mandal eksikliği ve telden tele süzmeler (glissando) sazın ciddi problemleri arasındadır Paralel oktavlarlahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg veya alttaki veya üstteki sesi sabit tutarakhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg başparmak çarpmaları veya tırnak-mandal kaydırmalarıylahttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg eller notanın birinci satırındayken gözlerle ikinci satırı okumak ve hızlı parçalarda geçkiler için gereken mandalları zamanından önce (ve çatırtısız) ayarlamakhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg ayrıca armoni düzenindeki birkaç tele mızrap ve parmaklarla aynı anda vurarak (batı müziği özentisiyle dahi olsa) gitar veya arp tekniğiyle melodiler çalmakhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg pek kedilerin becerebileceği iş değildir

Müzisyenler içinde dahi "iyi" denen kanuniler; akort kulağı çok sağlamhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg makam-usul perde ve geçki bilgileriyle deşifre ve transpozeleri ileri seviyede olanhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg hangi müzik türünde hangi volümde çalacağını bilenhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg "içerden" (göğüs ortasından) icranın yumuşaklığı ile eşiğe yakın bölgedeki sert ve madeni sesler arasındaki farkı bilenhttp://www.maxihayat.net/maxiforum/i...ies/virgul.jpg ezber repertuarı zengin olan ve refakatte solist takibine önem verenlerdir


Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 05:53 .

Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.