bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 25-02-2013, 05:13   #1 (permalink)
Kayıtsız Üye
Avatar Yok
 
Face20 Bağlaçlar nerede ve cümlenin neresinde kulanılır?

Ben bağlaçların nerede ve cümlenin neresinde kulanıldığı yeri bilmiyorum bana açıklarmısınız


 

Alt 25-02-2013, 08:09   #2 (permalink)
Я
 
Я - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Bağlaç Nedir? Bağlaçlar Nasıl Kullanılır?

Bağlaç nedir?


Bağlaçlar sözcükleri sözcük gruplarını veya cümleleri biçim veya anlam yönüyle birbirine bağlayan edatlardır: ve veya ile ama de (da) ancak belki çünkü eğer hâlbuki hem ... hem ... hiç değilse ise ki lâkin meğer nasıl ki ne ... ne... öyle öyle ki sanki şu var ki üstelik yahut yalnız yani yoksa zira gibi. İfadeleri ilgi ve önem sırasına koyarak düzenlememize yardımcı olurlar.

Bağlaçların kendi başlarına anlamları yoktur. Yer aldıkları cümlenin çeşitli bölümleri arasında anlam ve biçim bakımından bağlantı kurarlar.

Cümlelerde sıralama bağlaçlar sayesinde yapılır. Cümleler arasında konu ve anlatım bütünlüğü sağlamak için kullanılırlar.

Yapılarına göre bağlaçlar nelerdir?

Yalın bağlaçlar

Yalın bağlaçlar herhangi bir ek almamış ya da bir sözcükle birleşmemiş basit sözcüklerdir. Kök halindeki ve ama ile eğer de hem yani gibi sözcükler bu tür bağlaçlardır.
Türemiş bağlaçlar

Türemiş bağlaçlar isim ya da fiil soylu sözcüklerden türetilmişlerdir: üstelik örneğin kısacası gerçekten anlaşılan vb. gibi.
Bileşik bağlaçlar

Bileşik bağlaçlar öyleyse yoksa nitekim sanki oysa kim bilir gibi sözcüklerdir ve bunlar iki ayrı sözcüğün birleşmesinden oluşur. Bileşik bağlaçları oluşturan sözcüklerin her zaman bağlaç türünden olmaları gerekmez. Örneğin kim bilir bağlacındaki "kim" zamir "bilir" ise bir çekimli fiildir. Sanki bağlacı ise "san" (san-mak) fiil kökü ile "ki" bağlacının birleşmesinden oluşmuştur.
Öbekleşmiş bağlaçlar

Öbekleşmiş bağlaçlar ayrı ayrı sözcüklerin bir arada kullanılmasıyla ortaya çıkar. Bazen ya da hem de gibi iki bağlacın yan yana kullanılmasıyla da öbekleşmiş bağlaç oluşabilir. Bazen ki bağlacıyla birlikte bir bağlaç öbeği oluştuğu da olur; nerde kaldı ki değil mi ki böyle oluşmuş bağlaçlardır. Başka bir deyişle sözün kısası bir bakıma gibi tamlamalar bağlaç işlevi de görürler. Gel gelelim ne bileyim zorla değil ya gibi bazı kısa cümleler de kalıplaşarak bağlaç niteliği kazanabilir. Öbekleşmiş bağlaçlardan yinelemeli bağlaçlar da çok yaygın olarak kullanılır.

Bunlara ya ... ya ... hem ... hem ... ister ... ister ... gerek ... gerek(se) ... ne ... ne ... ama ... ama ... gibi bağlaçlar örnek gösterilebilir. Örneğin:
"ister gel ister gelme" "ya bugün gel ya yarın" "ne sevdiğin belli ne sevmediğin".

Kullanılışlarına göre bağlaçlar nasıldır?

Sıralama bağlaçları

İki sözcüğün arasına girerek arka arkaya gelen unsurları bağlamaya yarayan dahi ile ilâ ve edatlarıdır: Karagöz ile Hacivat Suç ve Ceza vb.

Denkleştirme bağlaçları

İki sözcük sözcük grubu veya cümlenin arasına girerek birbirinin yerini tutabilecek iki unsuru birbiriyle denkleştirme karşılaştırma ilgisiyle bağlayan veya veyahut ya yahut edatlarıdır: kavun veya karpuz masa veya sıra seni böyle gören ya deli diyecek ya gülüp geçecek vb.

Karşılaştırma bağlaçları

Karşılaştırılan grupları veya unsurları mukayese ilgisiyle bağlayan ama....ama da(de)....da(de) gerek....gerek ha....ha hem....hem ister....ister ne....ne ya....ya gibi bağlaçlardır.
Ama haklı ama haksız herkese itiraz eder. Eyere de yakışır semere de. Gerek fakir gerek zengin olsun. Ha Kel Hasan ha Hasan kel. Hem suçlu hem güçlü. İster öldür ister güldür. Ne şair yaş döker ne âşık ağlar. *(F.Nafiz) Ya o zaman yalan söyledi ya şimdi.

Bu edatlar karşılaştırılan unsurlardan biri hepsi veya hiçbiri ifadesiyle üç türlü işlevi yerine getirirler:

Ya akıl ver ya para. Ya paranı ya canını. (birini)
Hem kel hem fodul. (hepsi)
Ne kızı veriyor ne dünürü küstürüyor. (hiçbiri)

Başa gelen çekilen bağlaçlar

Bağlaç Olan da de’nin Yazılışı

Bağlaç olan "da" "de" (dahi anlamında) ayrı yazılır. Kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar:

Cümleler arasında türlü anlam ilgileri kurarak onları birbirine bağlayan edatlardır: âdeta ama ancak bari belki binaenaleyh çünkü eğer fakat gerçi güya hakeza hâlbuki hatta hazır hele illâ illâ ki kaldı ki keşke keza lâkin madem mademki mamafih meğerki nasıl ki nitekim oysa ki öyle ki sanki şayet şöyle ki tâ ki üstelik yalnız yani yeter ki yoksa zaten zati gibi.

Örnekler

O zamanlar çok okuyordum. Daha sekiz yaşındayken roman okumaya başlamıştım. / Turgut’un kaza yaptığını biliyorum. Fakat bunu sana kim söyledi? / Düğününe beni davet etmedi. Hâlbuki ben hediyesini bile almıştım. / Bugünlerde dürüst davranmıyor. Mamafih bu sözler aramızda kalsın. / Üç gündür yataktan çıkamıyor. Zaten son zamanlarda hiç ayağa kalkamıyordu. Cümle başı edatlarının kullanıldığı yere göre cümleleri hangi ilgiyle bağladığına dikkat edilmelidir.

Sona gelen bağlaçlar

bile da (de) dahi değil ise ki ya gibi edatlardır. Bunlardan bile da (de) dahi ise ya edatları sözcüğü önceki unsurlara; değil ki edatları getirildiği sözcüğü sonraki unsurlara bağlar. Bu edatların pek çoğunda kuvvetlendirme ifadesi de vardır: Baksan a! Ben de özledim. Sağır Sultan bile duydu. Bu da geçer yahu! Hele bir nefes alayım da. Adam sen de. Sorsam mı ki*. Böyle de yatılmaz ki. Onlar şehirliydi biz ise köylüydük. (İse edatı şart kipi ekiyle karıştırılmamalıdır.) Yorgun değilsin ya. Ev kira değil ya varsın küçük olsun. vb.


Bağlaçların cümlede nasıl kullanılırlar?

Bağlaçlar cümle içerisinde eşgörevli eşdeğerli ya da birbiriyle ilgili öğeleri birbirine bağlarlar. "Kerim ve Sinan aynı işi yapıyorlardı; ama Kerim’in geliri Sinan'ınkinden yüksekti" cümlesindeki ve bağlacı ilk cümleciğin ortak yüklemli özneleri olan eşdeğerli iki sözcüğü birbirine bağlamakta ama bağlacı da iki cümleciği birbiriyle ilişkilendirmektedir. Her iki cümlecik de aslında özne ve yüklemleri bulunan bağımsız birer cümledir. Bu iki cümle arasındaki anlam ilişkisinin varlığı ama bağlacıyla ortaya çıkmaktadır.

Öznesi yüklemi ya da tümleci ortak olan cümlelerde eşgörevli öğeleri bağlamak için yinelemeli bağlaçlar da kullanılabilir:

"Semih hem yiyor hem söyleniyordu"."İstanbul’un kışını da yazını da sevmem". "İsmet ne armut ne de elma toplayabildi" örneğinde ne ve ne de bağlaçları cümleye olumsuz anlam yüklediğinden yüklem olumlu durumda kullanılır. Ama yüklemden önce cümlenin taşıdığı olumsuz anlamı pekiştiren hiç hiçbir pek gibi zarflar kullanılırsa yüklemin olumsuz olması gerekir:

"Hiç kimse okula gelmedi"."İpek yemeği pek beğenmedi". Bağlaçlar aralarında anlam ilişkisi bulunan cümle öğelerini bağlama işlevi de görürler:

"Bu filmin Türkiye’de gösterilmediğini sanıyordum oysa yanılmışım." Bu tür cümlelerdeki cümleciklerin özneleri ayrı da olabilir:

"Kiracı evin balkonunun olmadığını söylüyordu nitekim bunu ev sahibi de doğruladı". Bağlaçlar cümle öğelerinin önünde ya da arkasında yer alırlar. Bazı bağlaçlar cümlede sıfat ya da zarf olarak da kullanılabilir.

"Bir kedi ancak bu kadar kıvrak olabilir" cümlesindeki ancak özneyi nitelediği için sıfat işlevi yüklenmiştir. "Şimdi evde olması gerekirken ancak gidebildi" cümlesinde aynı sözcük zarf olarak kullanılmıştır. Burada ancak sözcüğü cümlenin yüklemini zaman bildirerek nitelemektedir. "Ev çok genişti; ancak Demet kısa sürede boyadı" cümlesinde ise ancak bir bağlaç olarak kullanılmıştır. Bazı bağlaçlar özel biçimlerde kullanılır. Örneğin ki de ise bağlaçları bazen yalnızca özneyi pekiştirir:

"Sen ki ödevin olduğunu biliyorsun nasıl olur da bunu yapmazsın?" "o da bu işleri iyi bilir değil mi?" "ev ise yeşillikler içindeydi". Son örnektekine benzer cümlelerde ise bağlacı özneyle bitişik de yazılabilir ("ev ise" yerine "evse"). de ve da bağlaçları her zaman ayrı yazılır ve te veya ta şeklinde yazılamazlar. Ki bağlacının bir işlevi de birleşik cümlelerde yan cümleciği ana cümleciğe bağlamaktır: "Eve geldiğimde gördüm ki musluk açık kalmış".


Я isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Bağlaçlar nerede ve cümlenin neresinde kulanılır?

Bağlaçlar nerede ve cümlenin neresinde kulanılır? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: öbekleşmiş bağlaçlar,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
İngilizce Bağlaçlar (Conjunctions) elif Eğitim ve Öğretim 0 26-02-2012 07:44
Kahramanmaraş Türkiyenin Neresinde? gizem Akdeniz Bölgesi 0 18-02-2012 03:28
Ozon Tabakası Dünyanın Neresinde Bulunur? elif Eğitim ve Öğretim 0 13-12-2011 05:35
Cümlenin Öğeleri elif Coğrafya 0 06-02-2011 06:04
Cümlenin ögeleri ´ λŋтiьioтiף ´ Türkçe ve Edebiyat 0 15-12-2010 11:27

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 08:55 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats