bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 14-03-2013, 01:46   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Eleştiri nedir?-Tenkit nedir?

Eleştiri nedir?-Tenkit nedir?


Şiir tiyatro hikâye roman resim heykel film gibi bir sanat veya düşünce eserinin zayıf ve güçlü yönleri göz önünde bulundurularak gerçek değerini belirleme amacıyla yapılan inceleme sonucunun anlatıldığı yazı türüne “eleştiri (tenkit)” denir. Bir kimsenin kendi eleştirisini yazarken ortaya koyduğu esere “otokritik” veya “özeleştiri” denir.
Eleştirinin amacı iyi ve güzel olan sanat yapıtının değerini ortaya çıkarmak sanatı iyi ve güzel olmayandan kurtarmak kalıcı bir niteliğe kavuşturmaktır. Sanatçıyı daha güzel daha güçlü daha olgun daha başarılı eserler yaratmaya teşvik etmektir. Okura izleyiciye ve sanatçıya kılavuzluk yapmaktır.

Eleştirmen hangi sanat eserini eleştirecekse o sanat dalının gerektirdiği birikime sahip olmalıdır. Bu yüzden eleştiri yazmak kolay bir iş değildir. Eleştirmen; bir eseri veya kişiyi şekil ruh konu ve anlatım bakımından inceler. Eleştirmen eser hakkında okuyucuyu her yönden bilgilendirir. Hem okura hem de eserin yazarına kendini geliştirmesi için yol gösterir.

Eleştirinin özellikleri şunlardır:
  • Eleştirilen sanat eserinin kimin tarafından hangi zaman ve çevrede hangi şartlar altında yazıldığı dikkate alınır; yerli ve yabancı benzerleriyle karşılaştırması yapılır.
  • Eleştirilen bir sanat eseri konusu dili üslubu tekniği kahramanları gözlem ve betimlemeleri bakımından değerlendirilir.
  • Eleştirilen eserin sanatçısının orijinal görüş ve duyuşları saptanır. Eserin sanat dünyasına ne gibi bir katkı yaptığı ortaya konur.
  • Bir sanatçı eleştiriliyorsa onun hataları orijinal yanları belirtilir sanatını geliştirmesi için yapması gerekenler açıklanır.
  • Eleştiriye konu olan eser yalın bir dille tanıtılır.
  • Eleştirmen eserin gerçek değerini güçlü ve zayıf yönlerini özünü ve önemini belirtir; yeni eserler için sanatçılara kılavuzluk eder.
  • Bir şiirin eleştirisini yapan kişi şair olmayabilir ama bu türün bütün özelliklerini çok iyi bilmeli başka örneklerle karşılaştırarak şiirin gerçek değerini taraf tutmadan belirleyebilmelidir.
Eleştiri Türleri
a. İzlenimsel (empresyonist) eleştiri: Edebî eserlerin okuyucu üzerinde bıraktığı etkilerden izlenimlerden yola çıkılarak yapılan eleştirilere “izlenimci eleştiri” denir. İlkelerini ünlü Fransız edebiyatçı Anatole France (Anatol Frans)’ın belirlediği ve eleştirmenin bir eseri kendi zevk algılama değer ölçülerine göre incelediği eleştiri türüdür. Bu tür eleştirilerde öznel kişisel yargılar ağırlıktadır. Bu nedenle günümüzde izlenimsel eleştiri edebiyat dünyasından pek rağbet görmez.

b. Nesnel (bilimsel) eleştiri: Edebî eserlerin içerik yapı ve üslûpları üzerinde tarafsız olarak yapılan eleştirilere de “bilimsel eleştiri” denir. Bu eleştiri türünde her eserin değerlendirilmesinde kullanılabilecek ölçütler vardır. Eleştirmen kişisel yargılara varmaktan kaçınmaya çalışır. Bilimsel araştırmalardan yararlanarak eseri tarafsız bir gözle değerlendirir. Eseri ister beğensin ister beğenmesin kendi duygularını işin içine katmadan eserin sanat değerini ortaya koymaya çalışır.

Dünya Edebiyatında Eleştiri
Eleştiri uzun zaman “kusur bulmak” gibi algılanmıştır. Eleştiriyi kişiden kişiye değişen bir zevkin sonucu olmaktan kurtarmak onu belli prensiplere göre değerlendirmek gerektiği fikri 19. yüzyıldan itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır. Özellikle edebiyat akımları döneminde eleştiri bir tür olarak karekteristik niteliklerini kazanmıştır. Eleştiri türü Avrupa’da Boielau Sainte Beuve Hippolyte Taine Brunetiere Jules Lamaitre Anatole France Remy de Gourmont Gustave Lanson Lessing Hazlitt Cariyle Ruskun ve Belinski gibi sanatçılarla temsil edilmiştir.

Türk Edebiyatında Eleştiri
Eleştiri türü Türk edebiyatına makale fıkra deneme ve sohbet gibi Batıdan Tanzimat Döneminde geçmiştir. İlk başlarda dil ile ilgili eleştiriler yazılmıştır. Sonra özellikle Namık Kemal ve Recaizâde Mahmut Ekrem eleştiri türünün sınırlarını genişletmiştir. Türk edebiyatında ilk eleştiri yazısı Namık Kemal’in “Lisan-ı Osmanînin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazâtı Şâmildir” adlı yazısıdır. İlk eleştiri eseri ise yine Namık Kemal’e ait olan ve Ziya Paşa’nın “Harabat” şiir antolojisini eleştirdiği eseri “Tahrib-i Harabat”tır. Servet-i Fünun edebiyatı döneminde ise Bat tarzında eleştiriler kaleme alınmıştır. Türk edebiyatında ise eleştiri türünde eserleriyle Hüseyin Cahit Cenap Şahabettin Ali Canip Yakup Kadri Nurullah Ataç Ahmet Hamdi Tanpınar Mehmet Kaplan Cemil Meriç Mehmet Murat Vedat Günyol Tahir Alangu. Asım Bezirci Rauf Mutluay Metin And Özdemir Nutku öne çıkan isimlerdir.

Eleştirinin Diğer Türlerden Farkı
Eleştiri yaratıcı sanatların arasında değildir. Eleştiri edebî esere veya başka sanatlara bağlı bir türdür. Eleştirinin varlığı kendisi dışında bir sanatı gerektirir. Edebî eserin konusu bütün maddi ve manevi varlığı ile yazar çevresi ve kâinattır. Eleştirinin konusu ise sanat eseridir bir başkasının yazdıklarıdır. Yani eleştiri bir dil yapıt üzerine ikinci bir dil varlığıdır. Eleştiri doğrudan kaleme alınmaz. Eleştirinin yazılabilmesi için ortada eleştirilecek kişi veya eser olmalıdır.


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Eleştiri nedir?-Tenkit nedir?

Eleştiri nedir?-Tenkit nedir? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: tenkit ile ilgili elestiri bakimliyiz com, edebi tenkit nedir özellikleri nelerdir,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Eleştiri Nedir? elif Eğitim ve Öğretim 0 13-06-2011 02:58
Eleştiri (Tenkit) ve Özellikleri Nelerdir? elif Türkçe ve Edebiyat 0 09-02-2011 03:36
Masal Nedir?,Halk Hikayesi Nedir?,Manzum Hikaye Nedir? elif Türkçe ve Edebiyat 0 09-02-2011 02:52
Postmodernist Eleştiri Nedir?-Postmodernist Eleştiri Hakkında elif Türkçe ve Edebiyat 0 25-06-2009 01:42
Eleştiri Nedir?-Türkiyede Eleştiri Hakkında elif Türkçe ve Edebiyat 0 24-06-2009 04:12

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 01:22 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats