bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 16-03-2013, 06:54   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı?

Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı?


OSMANLI EĞİTİM KURUMLARI

Osmanlı devleti Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı?diğer devletlerde olduğu gibi kendi vatandaşlarını kendi düşünceleri doğrultusunda yetiştirmek amacı ile eğitim ve öğretim müesseseleri kurmuştur.
Devlet ve çoğunlukta vakıflar aracılığıyla kurulan ve devletin kuruluşundan yıkılışına kadar çeşitlenerek gelişen bu müesseseleri iki ana guruba ayrılır;
1) Örgün Eğitim Müesseseleri
2)Yaygın Eğitim Müesseseleri

A- RESMİ ÖĞRETİM KURUMLARI:

Acemi Oğlanlar Ocağı:

I. Murad Han (1362-1389) döneminde sistemleşmeye başlayan Devşirme yöntemi Osmanlı Devletinin askerî ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilmiş bir yöntemdir. Buna göre savaş esirlerinden veya Osmanlı Hristiyan tebasından seçilen çocuklar 3-8 sene Türk ailelerinin yanında hizmet edip yetiştikten sonra Acemi oğlanlar ocağına alınırlardı. Gelibolu’da ve İstanbul’da bulunan Acemi ocakları asker yetiştirirlerdi. Burada askerlik sanatını öğrenen acemiler ihtiyaca ve yeteneklerine göre diğer ocaklara gönderilirlerdi. Acemi ocağının sıkı bir disiplinin yanında belli görevlileri ve çalışma usulleri vardı. Osmanlı Kapıkulu ocaklarının ilk kademesini meydana getirmesi bakımından önemliydi.

Enderûn Mektebi:

II. Murad zamanında kurulup Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? zamanla çeşitli değişikliklere uğramakla beraber Osmanlı Devleti’nin son zamanlarına kadar (1909) varlığını sürdüren bir saray okuludur. Hristiyan ailelerden devşirilen çocukların zekî ve gösterişlileri saraya alınarak özel bir şekilde yetiştirilirlerdi.

Enderûn mektebine alınan çocuklara Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Kur’an-ı Kerim Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? tefsir Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? hadis Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? kelâm gibi dini dersler Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? edebiyat Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? inşa (şiir) gramer Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Arapça Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Farsça gibi dil ve edebiyat dersleri ve matematik Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? coğrafya Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? mantık gibi müsbet dersler okutulurdu. Bir taraftan da Osmanlı saray geleneği Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? protokol kaideleri ve bürokratik işler öğretilirdi. Bunların yanında çeşitli sanat kollarında beceriler kazandırıldığı gibi sportif faaliyetlere de yer verilirdi.

İç oğlanı denilen Enderûn talebesi ortak bir kültürü özümseyerek Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? saray ve padişah hizmetlerinin yürütülmesini sağlarlar Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? böylece Osmanlı Devletinin sarayda Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? yönetimde Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? ordu ve bürokraside ihtiyaç duyulan kadrolarının bir kısmı bu şekilde yetiştirilmiş olurdu. Sarayda kademe kademe yükselerek sancakbeyi rütbesiyle taşrada görev alırlardı.

Burada bir iki hususa açıklık kazandırmak gerekiyor.

1. Osmanlı Devleti Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? kendinden önceki Türk devletlerine göre daha merkeziyetçi bir yapıya sahiptir. Bu sebepten dolayı kendi kurumlarından yetişmeyen kimselere görev vermemiştir. Bu durum Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? bazı çevreler tarafından Türkleri dışlamak şeklinde yorumlanarak konu yanlış bir yöne çekilmiştir.

2. Osmanlı Bürokrasisi sadece devşirmelerden ibaret değildir. Divan ve taşra teşkilatında da yükselme olup buralar genelde Türklerin hakim oldukları kurumlardır. Esasen Kanunî Devrinden itibaren Türk çocukları da Enderûn Mektebine alınmıştır.

3. Böylece Devşirme zamanla uzaklaşarak devletin mülkî ve idarî kimliğinden kadrolarının yetiştirildiği yüksek seviyeli bir okul haline gelmiştir.

Bürokrasinin kaynağı olması bakımından Divân-ı Hümâyûn’dan da biraz bahsetmemiz gerekecektir. Osmanlılarda Divan idarî ve hukukî bir meclis olmasının ötesinde bürokrasinin merkezi ve beyni idi. Devletin her türlü yazışmaları Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Divân kararları Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? sicilleri Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? defterleri Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? malî kayıtları Divan’da tutulur ve saklanırdı. Bu sebepten dolayı Divan birçok büroların bulunduğu ve yüzlerce görevlinin çalıştığı bir kurum idi. Kâtiplik Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? usta-çıraklık ilişkisi içinde zamanla kazanılırdı. Divandan yetişen pek çok ünlü devlet adamı olduğu gibi ilim-edebiyat tarih vb. alanlarında yetişen Kâtip Çelebi Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Gelibolu’lu Mustafa Ali Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Feridun Ahmet Bey gibi şahsiyetlerde Divan’dan yetişmiş Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? zamanlarının önemli isimleridir. Böylece divan bürokrasinin yanında okul niteliği de kazanmıştır.

B- SİVİL ÖĞRETİM KURUMLARI


1. Sıbyan Mektepleri:

5-10 yaşlarındaki çocuklara okuma-yazma Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? bazı dinî bilgiler ve basit hesap işlemlerinin verildiği ilkokullardır. Hemen her mahallede bulunduğu için “Mahalle Mektepleri” veya taş bina olarak inşa edildiği için “Taşmektep” de denilen bu okullar örgün eğitimin ilk basamağını oluştururlardı. Okuma-yazmanın yanında ahlâkî terbiye verilmesi de amaçlanıyordu. Çocuğu şerden sakındırmak ve hayra sevketmek Osmanlı cemiyetinin eğitim felsefesiydi.

Sıbyan mekteplerinde bugünkü gibi sınıf Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? ders saati ve teneffüs ayarlaması yoktu. Sabahtan ikindiye kadar ders veriliyor Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? yalnız öğle paydosu yapılabiliyordu.

Okula başlama törenle yapılırdı. Öğretim hatim indirmekle tamamlanırdı. Bundan sonra isteyen medreseye Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? isteyen memuriyete (Divan kâtipliğine) Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? isteyen de kaabiliyetine uygun bir zenaata girerdi.

Zamanla programında ve çalışmalarında değişiklikler yapılmakla beraber Sıbyan Mektepleri Cumhuriyet Dönemine kadar varlığını sürdürmüştür.

2. Medreseler:

İslâm dünyasında en yaygın ve en köklü eğitim kurumu olan medreseler Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Anadolu Selçuklular’ında ve Osmanlı’larda diğer ülkelerden ayrılarak daha farklı bir gelişme göstermiştir.

İlk İslâm toplumlarında camilerin okul olarak kullanıldıklarını biliyoruz. 10. yüzyılda Türkistan şehrinde görülmeye başlayan medreseler ünlü Selçuklu veziri Nizam’ülmülk tarafından sistemli ve kalıcı hale getirilmiştir. Bir rivayete göre Sultan Alparslan Nişabur Camii’nin kapısında perişan kılıklı bir grup genç görünce Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? bunların kim olduklarını ve niçin böyle bir durumda bulunduklarını sormuş; “bunlar dünya zevki taşımayan ilim talebeleridir” cevabını alınca çok üzülmüş. Bunun üzerine Sultan Alparslan bunlara bir yurt inşa edilmesini ve maaş bağlanmasını emretmiştir. Bu şekilde kurulmaya başlayan Selçuklu medreseleri Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? eğitim-öğretim kadrosuna tahsil ve geçim sağlayan ilk teşkilatlı medrese olarak ortaya çıkmıştır. Bu rivayetin yanında İslâm dünyasındaki Şiî Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Rafızî ve Batınî hareketlere karşı sistemli bir eğitim-öğretim yapılması Selçuklu siyasetinin temelini teşkil eder.

Vakıf kuruluşlar olarak sistemleşen medreseler Osmanlılarda da devletin güçlenmesine paralel olarak büyümüş ve gelişmiştir.

Medreseler seviye itibarıyla bugünün orta ve yüksek okullarına tekabül etmektedirler. Vakıf olduğu için öğrencilerin barınmasının yanında diğer ihtiyaçları da medreseden sağlanıyordu. Medreseler külliyenin bir parçasını teşkil ettiğinden öğrenciler hamamda temizleniyorlar Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? imaret (aşevi) den yemek yiyorlar Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? câmii de ibadet ediyorlar ve medresede öğrenim faaliyetlerine devam ediyorlardı. Bu yönleriyle bugünün kampüs ve öğrenci yurdu anlayışının temellerini kendi eğitim tarihimizde bulabiliyoruz.

Osmanlı medreseleri zamanla hiyerarşik bir düzenlemeye tabi tutulmuş Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? hocalarına verilen maaşlara ve ihtisas alanlarına göre derecelendirilmiştir. Yevmiye 20 Akçayla ders veren müderris en alt dereceden göreve başlar. Terfi ederek 500 Akçalık medreseye kadar yükselebilirdi. Süleymaniye medresesindeki: Darül-Hadis kürsüsü Osmanlı medreselerinin en yüksek (11. derece) derecesini ifade ediyordu. 500 Akça yevmiye alan müderrislere ya da mevleviyet denilen büyük şehirlerin kadılarına “Molla” deniyordu ki bugün ordinaryus karşılığındadır.

Kuruluş döneminde vezirlerin ilmiye (medrese)den gediklerini biliyoruz. Fatih Döneminden itibaren bürokratik kurumların gelişmesiyle ilmiye ile siyaset birbirlerinden ayrılmıştır.

Osmanlı medreseleri müezzin Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? imam-hatip ve vaiz gibi camii görevlilerini Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? mahalle mekteplerinin hocalarını Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? medresenin kendi kadrosunu Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? yargı kadrosunu yetiştirdiği gibi Divân-ı Hümayundaki Kazaskerler (Bugünkü M. Eğitim ve Adalet Bakanları) ve Şeyhülislâm gibi temsilcileri de hazırlıyorlardı. Bu yönleriyle çok fonksiyonlu idi. Ulemâ denilen medreseliler halk ve yönetim üzerinde önemli bir nüfuz Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? etki ve yere sahiptiler. Ayrıca toplumda entellektüel-aydın kadrosunun en üst tabakasını oluşturuyorlardı.

Medreselerin programı dört ana gruba ayrılır:

1. Din ve Hukuk (Kur’an Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? tefsir Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? hadis Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? fıkıh Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? kelam…)

2. Dil ve Edebiyat (Arap Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Fars dilleri Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? hitabet Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? şiir Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? gramer…)

3. Felsefe (Felsefe ve mantık)

4. Temel Bilimler (Tıp Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Matematik Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Geometri Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Astronomi Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Coğrafya) idi.

Bu derslerin verilişi zamanla ihtisaslaşmayı meydana getiriyor. Medrese öğrencilerinin en alt kademesine suhte (softa) ortaöğretim talebesi deniyordu. Daha sonrakilere danişmend (lisans talebesi) denilirdi. Muid (Asistan) müderris ile talebe arasındaki ilişkileri düzenler Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? hocanın derslerini müzakere yoluyla özetler veya tekrarlardı. Medrese eğitimi uzun süren meşakkatli bir işti.

Selçuklu ve Osmanlı medrese kadrosu sünnî İslâm itikadını temsil ettikleri gibi İslâm’ı rasyonel olarak ele aldıklarından tasavvuf geleneğinden bazen ayrılıyorlardı. Bu sebepten zaman zaman medrese tarikat çatışması da meydana geliyordu. Esasen medrese geleneği Tasavvufu İslâm’ın Kur’an ve Sünnet çizgisi içerisinde değerlendiriyor Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? bu ölçünün dışında kalan hareketleri benimsemiyordu.

Selçuklu ve Osmanlı medreselerinin diğerlerinden farklı bir gelişme gösterdiğini yukarıda belirtmiştik. Bu gelişme program ve ihtisaslaşma yönünden olduğu kadar fikir yönünden de ele alınmalıdır. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı medreseleri hür düşünceyi ve bilimi birinci plâna yerleştirmiştir. Zengin vakıflar sayesinde maddi imkanları geniş olunca ve devlet yöneticilerinin de ilgilenmesi dolayısıyla İslâm dünyasının birçok şöhretli âlimi Selçuklu ve Osmanlı ülkesine gelerek bilgilerini ve fikirlerini yayma imkânı bulmuşlardır.

Kaynaklar:

1. İ. Hakkı Uzunçarşılı Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilatı Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? TTK. Ank.1983
2. M. Zeki Pakalın Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Osmanlı Tarih Deyim ve Terimleri Sözlüğü Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? C.2 M.E.B. Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? İstanbul 1988
3. Osmanlı Ansiklopedisi Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? C.1 Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? Ağaç Yayıncılık Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? İstanbul 1997


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı?

Osmanlı Devletinde Eğitim Öğretim Sistemi Nasıldı? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: osmanlıda eğitim nasıldı, osmanlı döneminde eğitim nasıldı, osmanlıda eğitim nasıldır, büyük selçuklu devletinde eğitim öğretim, osmanlı devrinde okullar nasıldı, osmanlida egitim sistemi nasildi, osmanlı döneminde okullar nasıldı, osmalda saray egitimi nasildi, osmanli askeri nasildi, osmanlı döneminde geometri nasıldı, osmanlı da matematik nasıldı, osmanlı doneminde geometri nasıldı, islami eğitim öğretim nasıldı, osmanlı devletinde geometri, osmanlida medreseler de ders saat sistemi nasildir,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Osmanlı’da Eğitim ve Öğretim Nasıldı? elif Tarih 2 22-04-2015 08:20
Osmanlı Devletinde Sanayi ve Ticaret Nasıldı elif Soru Cevap 0 16-03-2013 06:38
Osmanlı Devletinde Ordu Sistemi elif Soru Cevap 0 18-02-2013 11:29
Osmanlı’da Eğitim Kurumları Nasıldı? elif Tarih 0 06-02-2011 08:45
Osmanlı Devletinde Ordu ve Donanma Nasıldı? elif Tarih 0 11-12-2010 06:56

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 06:51 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats