bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 21-04-2013, 10:26   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Takiyüddin'in Astronomi Bilimine Katkısı Nedir

Takiyüddin'in Astronomi Bilimine Katkısı Nedir


Takiyüddin döneminin en büyük bilginidir. Matematik ve astronomi başta olmak üzere birçok alanda araştırmaları vardır. Özellikle trigonometri alanındaki çalışmaları övgüye değerdir. Özellikle trigonometri alanındaki çalışmaları övgüye değerdir. 16. yüzyılın ünlü astronomu Copernicus sinüs fonksiyonunu kullanmamış sinüs kosinüs tanjant ve kotanjanttan söz etmemiştir; oysa Takiyüddin bunların tanımlarını vermiş kanıtlamalarını yapmış ve cetvellerini hazırlamıştır.

Takiyüddin trigonometrik fonksiyonların kesirlerini ilk defa ondalık kesirlerle göstermiş ve birer derecelik fasılalarla 1 dereceden 90 dereceye kadar hesaplanmış sinüs ve tanjant tabloları hazırlamıştır. Bu dönemde logaritma tabloları veya hesap makineleri olmadığı için trigonometrik hesaplamalarda ya bu cetveller ya da rub yani "trigonometrik çeyreklik" denilen basit bir alet kullanmıştır.


Takiyüddin'in aritmetik alanındaki çalışmaları da oldukça önemlidir. Kendisine özgü pratik bir rakamlama sistemi geliştirmiş ve çok eskiden beri kullanılmakta olana altmışlık kesirlerin yerine ondalık kesirleri kullanmaya başlamıştır. Takiyüddin ondalık kesirleri kuramsal olarak incelemiş ve bunlarla dört işlemin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir. Batı'da bu düzeye yaklaşık on sene sonra yazılmış olan (1585) Simon Stevin'in (1548-1620) eseri ile ulaşılabilmiştir.
Ondalık kesirleri Uluğ Bey'in Semerkand Gözlemevi'nde müdürlük yapan Gıyâsüddin Cemşid el-Kâşi'nin Miftâhü'l-Hisâb (Aritmetiğin Anahtarı 1427) adlı yapıtından öğrenmiş olan Takiyüddin'e göre el-Kâşi'nin bu konudaki bilgisi kesirli sayıların işlemleriyle sınırlı kalmıştır; oysa ondalık kesirlerin trigonometri ve astronomi gibi bilimin diğer dallarına da uygulanarak genelleştirilmesi gerekir.


Acaba Takiyüddin'in ondalık kesirleri trigonometri ve astronomiye uygulamak istemesinin gerekçesi nedir? Osmanlıların kullanmış oldukları hesaplama yöntemlerini yani Hind Hesabı denilen onluk yöntemle Müneccim Hesabı denilen altmışlık yöntemi tanıtmak maksadıyla yazmış olduğu Bugyetü't-Tüllâb min İlmi'l-Hisâb (Aritmetikten Beklediklerimiz) adlı çok değerli yapıtında Takiyüddin ondalık kesirleri altmışlık kesirlerin bir alternatifi olarak gösterdikten sonra dokuz başlık altında ondalık kesirli sayıların iki katının ve yarısının alınması toplanması çıkarılması çarpılması bölünmesi karekökünün alınması altmışlık kesirlerin ondalık kesirlere ve ondalık kesirlerin altmışlık kesirlere dönüştürülmesi işlemlerinin nasıl yapılacağını birer örnekle açıklamıştır.


Ancak Takiyüddin'in tam sayı ile kesrini birbirinden ayırmak için bir simge kullanmadığı veya geliştirmediği görülmektedir; örneğin 532.876 sayısını "5 Yüzler 3 Onlar 2 Birler 8 Onda birler 7 Yüzde birler 6 Binde birler" biçiminde veya "532876 Binde birler" biçiminde sözel olarak ifade etmekle yetinmiştir.


Ayrıca yüzbinler basamağı ile yüzbinde birler basamağı arasında kalan kesirli sayıların kolayca mertebelendirilebilmesi yani tam ve kesir kısımlarının birbirlerinden ayrılabilmesi için bir tablo düzenlemiştir. Çarpma bölme ve karekök alma işlemlerinden sonra sonuç sayısının tam ve kesir kısmını anlayabilmek için bu tabloya bakmak yeterlidir. Yalnız bu tablonun işlemlerde sağlayacağı kolaylık ondalık simgesinin sağlayacağı kolaylıktan daha fazla değildir.

Takiyüddin bu yapıtında göksel konumların belirlenmesinde kullanılan altmışlık yöntemin hesaplama açısından elverişli olmadığını bildirir; çünkü altmışlık yöntemde kesir basamakları çok olan sayılarla çarpma ve bölme işlemlerini yapmak çok vakit alan bıktırıcı ve yıldırıcı bir iştir; bugün kullandığımız onluk kerrat cetveline benzeyen altmışlık kerrat cetveli bile bu güçlüğün giderilmesi için yeterli değildir. Oysa onluk yöntemde kesir basamakları ne kadar çok olursa olsun çarpma ve bölme işlemleri kolaylıkla yapılabileceği için Ay ve Güneş'in yanında gözle görülebilen Merkür Venüs Mars Jupiter ve Satürn'ün gökyüzündeki devinimlerini gösterir tabloları düzenlemek ve kullanmak eskisi kadar güç olmayacaktır.


Bu önerisiyle gökbilimcilerinin en önemli güçlüklerinden birini gidermeyi amaçlayan Takiyüddin açıları veya yayları ondalık kesirlerle gösterirken bunların trigonometrik fonksiyonlarını altmışlık kesirlerle gösteremeyeceğini anlamış ve ondalık kesirleri trigonometriye uygulamak için Sidretü'l-Müntehâi'l-Efkâr fi Melekûti'l-Feleki'd-Devvâr (Gökler Bilgisinin Sınırı) adlı yapıtında birim dairenin yarıçapını 60 veya 1 olarak değil de 10 olarak aldıktan sonra kesirleri de ondalık kesirlerle göstermiştir.

Zâtü'l-Ceyb olarak bilinen bir gözlem aletini tanıtırken "Bir cetvelin yüzeyini altmışlı sinüse göre diğerini ise bilginlere ve gözlem sonuçlarının hesaplanmasına uygun düşecek şekilde kolaylaştırıp yararlılığını ve olgunluğunu arttırdığım onlu sinüse göre taksim ettim." demesi bu anlama gelmektedir.


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  

Alt 11-06-2015, 05:31   #2 (permalink)
Misafir
Avatar Yok
 
Standart

çok uzun biraz daha kısa olabilirdi


 





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Takiyüddin'in Astronomi Bilimine Katkısı Nedir

Takiyüddin'in Astronomi Bilimine Katkısı Nedir konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: takiyüddin astronomi bilimine katkısı, takiyüddin in astronomi bilimine katkısı, takiyüddin gök bilimine katkıları, takiyüddin astronomiye katkısı, takiyüddinin bilime katkıları nelerdir, takiyüddinin bilime katkıları, takiyüddin ve astronomi, takiyüddin astronomi alanındaki çalışmaları, takiyüddin in gök bilimine katkıları, takiyüddinin astronomiye katkısı, takiyüddin bilime katkıları, takiyüddin in astronomiye katkıları, http wwwbakimliyizcom soru cevap 121005 takiyuddinin astronomi bilimine katkisi nedirhtml, takiyüddin in gok bilimine katkilari, takiyüddin astronomi bilime katkısı,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Teknolojik gelişmelerin tarıma katkısı nedir? ebush Eğitim ve Öğretim 0 29-03-2013 09:54
Akarsuların ekonomimize katkısı nedir elif Coğrafya 0 17-01-2012 10:03
Ali Kuşçu Astronomi Bilimine Katkısı Nedir? elif Eğitim ve Öğretim 0 13-06-2011 04:16
Televizyonun Çocuklara Katkısı Nedir? elif Çocuk Sağlığı ve Eğitimi 0 09-06-2011 02:17
Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Nedir?-Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 0 24-06-2009 01:56

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 08:23 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats