bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 26-04-2015, 04:05   #1 (permalink)
Kayıtsız Üye
Avatar Yok
 
Face25 Seramik Sanatı Nedir Vikipedi

seramik sanatı nedir


 

Alt 02-01-2016, 11:57   #2 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
seramik sanatı nedir
TÜRK SERAMİK SANATI
Hammaddesi toprak... Yaşamın sarp kayalar üstüne incecik yeşil parmaklarıyla tutunmasını sağlayan ekinleri göverten kutsal doğurgan toprak. Bu kez dünyanın bereketini içinde saklamak yere saçılıp israf edilmesini önlemek için suyla buluşuyor. Derken eli insan eline değiyor; kıvamınca yoğrulup biçimleniyor ekmek gibi. Ve ateşte pişiriliyor...
İnsanlık tarihini araştıran bilim dalları için topraktan yapılma çanak-çömlek gibi buluntular büyük önem taşıyor. Ellerin toprakla olan bu yoğurma-biçimlendirme serüveni Anadolu'da Cilalı Taş Dönemi'nde başlıyor. Tahılın beslenmede ağırlık kazanmasıyla insanoğlu sulu malzemesini koyabileceği çömleği kap kacağı yaratıyor. Yaşam kaynağı topraktan yapılma çanak çömleğin içine bir başka yaşam kaynağı besinler konuluyor.Ve sonradan su sızdırmaması için testiler küpler tabaklar erimiş kumla kaplanıyor yani sırlanıyor.
Uygarlık tarihinde ekmek kadar kutsal sıcacık toprağı elinde yoğurup biçimlendiremeyen bir ulusun varlığından söz edilemez. Anadolu toprakları ise çok eski devirlerden beri toprak sanatları konusunda önemli bir mekezdi. Seramik işleri Türkler'in Orta Asya'dan beri ulusal sanatları arasında yer alıyordu.Bozkırlarda yeşil renge duyulan hasret Anadolu'da çini ve seramiğin firuze yeşilinde ölümsüzleşti.Toprak sanatları Selçuklular ve Osmanlılar zamanında Anadolu'ya özgü malzeme ve tekniklerin kullanımıyla daha da gelişti ve buradan tüm dünyaya yayıldı. XII. ve XIII. yüzyıllarda Selçuklu egemenliği sınırları içindeki Anadolu'da toprak sanatlarının merkezi Konya idi.
Anadolu'da Türk çini ve seramik sanatı özellikle XIII. ve XIX. yüzyıllar arasında büyük gelişmeler göstermiş ve çeşitli teknikler zengin renk ve desenlerle dünyada beğeni kazanmıştır. Mimariye bağlı olarak gelişen çini sanatı Anadolu'ya Selçuklular'la girmiş çeşitli tekniklerle en güzel ve başarılı örneklerini vermiştir. Osmanlı Sanatı'nda çinicilik desen ve renklerdeki daimi atılımlarla sürekli gelişmiştir.
XV. yüzyıl sonu ve XVI. yüzyıl başlarında yapılan mavi-beyaz seramikler porseleni hatırlatan sert ve pürüzsüz hamurları mavi-beyaz renkleri ustalıklı desenleri ile üstün seramiklerdir. Sert ve kaliteli şeffaf sır altında mavi tonları ile işlenen desenlerde Çin tarzı şakayıklar krizantemler rumîler ve hatayîler bulutlar stilize ejder hatta çintemani motifleri hakimdir. Bunların yanı sıra lâle karanfil bahar dalları gibiçeşitli natüralist çiçekler asma dalları kuş geyik tavşan balık hayvan mücadele sahneleri nesih ve kufî yazılar daha önce görünmeyen zenginlikte ve incelikte bir desen programıyla XVI. yüzyılda gelişen sıraltı seramiklere öncü olurlar.
Erken örneklerde mavi tonları koyudur sonradan daha açık ve tatlı bir maviye döner biraz firuze de kullanılır.Bazen desenler mavi zemin üzerinde beyazla yer alır. Erken dönem örneklerindeki ağır ve sıkışık motifler sonradan hafifler. Lale karanfilsümbül çiçek demeti kompozisyonlarının işlendiği örneklerde mavi tonları arasında firuzenin de yer alışı dikkat çeker. Firuzeli seramikler 1530-1540 arasına tarihlenir.
XVI. yüzyıl başlarında Çin'den ipekyolu ile saraya gelen ve daha sonra da varlıklı kişilere satılan porselenler İznikli ustaları çok etkilemiş saraydan bunların kopyalarının yapılması için siparişler gelmeye başladığında atölyeler birbirleriyle yarışa girmişlerdir.
İznik ve Kütahya dışında Çanakkale XVIII. asrın ortasından XX. asrın başına kadar önemli bir se-ramik merkezi olmuştur. Çanakkale isminin burada yapılan çanak çömlekten geldiği kanısı yaygındır.
Çini ve seramik aynı malzemeden yapılmaktadır. Mimaride kullanılanlara çini kap ve kacaklarda kullanılanlara ise batı dilerinde seramik denilmektedir. Anadolu Türkçesi'nde ve Osmanlılar'da sırlı seramiklere daha çok “sırça” çinilere iseAsya'daki çinicilik merkezi Kâş kentine atfen “kâşi” deniliyor-du.Türk çini-seramik ustalarına ise önceleri “kâşiger” daha sonra da “çinici” “sırçacı” adları verilmişti.
Çini ve seramiğin ana maddesi iyi cins kildir. Kil yabancı maddelerden arındırılıp havuzlarda çamur haline getirilir. Bu çamur yan yana sıralanmış üç havuzda dinlendirilir. Üçüncü havuzda çamur dibe çöker. Üstündeki sulu kısım akıtılır ve buradan alınan hamur çanak-çömlek yapılacaksa çarkta çini yapılacaksa kalıplarda şekillendirilip kurutulur. Üzerindeki pürüzler zımpara ile temizlenip fırınlanır. Çini Selçuklular'da 700-800˚ C civarında Osmanlılar'da ise 900-1000˚ C civarında pişirilirdi.
Sertleşen malzeme yavaş yavaş soğutulan fırından alınır ve boyamaya geçilir. Eğer ürün desenlendirilecekse şeffaf kâğıtlara çizilen ve ince iğnelerle delinen motifler çini ve seramiğin üzerine konur; üzerinden kömür tozu geçirilerek beliren şekle göre boyanır. Boyanan çini ve seramiğin üzerine pişince şeffaflaşan renkli veya renksiz sır çekilir. Sırlamadan sonra malzeme tekrar fırınlanır. “Sıraltı” denen bu teknik çeşitli devirlerde bazı farklılıklar göstermiş olmakla beraber Anadolu'da esas olmuş ve özellikle Osmanlı Dönemi'nde olağanüstü bir mükemmelliğe ulaşmıştır.
Türk çini ve seramiklerinde kullanılan sırlama ve renklendirme yöntemlerinden bir diğeri olan”sırüstü” tekniğinde pişmiş toprak önce şeffaf olmayan bir sırla kaplanır. Fırında piştikten sonra üzerine boya ile resim yapılarak ikinci defa fırına sokulur. Bu aşama perdahlama adını alır. Kullanılan boyaya bağlı olarak perdahlamadan sonra obje bazen madenî bir parlaklık kazanmaktadır. Sırüstü tekniği daha çok Selçuklu Çağı'nda uygulanmıştır. Bunlardan başka tek renkli şeffaf olmayan sırlı ve desensiz çiniler de Anadolu'da çok kullanılmıştır.
Sıraltı ve sırüstü tekniklerini bir arada kullanarak çok renkli bir yüzey elde etmek mümkündür. “Minaî” adı verilen bu yöntem İran Selçukluları'nın yarattığı ve o dönemde günlük kullanıma mahsus seramikte çok gelişmiş bir tekniktir.Farsça'da “minâ” emaye demektir. Minaî tekniğinde yedi renk kulanılabilir. Renklerden bir kısmı sıraltına bir kısmı da sırüstüne tatbik edilir.

OSMANLI SERAMİK SANATI
Osmanlılarda çini sanatı başlangıcından beri çeşitli tekniklerin uygulanması ile büyük bir aşama ve zenginlik göstermiştir. Bursa Yeşil Cami (1419-22) ve külliyesinin çini süslemeleri ilk dönem Osmanlı sanatında çininin ulaştığı düzeyi sergiler. Bu yapıda kullanılmış olan "renkli sır" tekniğinde desenin konturları kırmızı hamur üzerine derin kazılarak ya da baskı ile basılmak suretiyle işlenir sonra renkli sırlarla boyanarak fırınlanır. Bir başka şeklinde ise kırmızı hamurlu levha beyaz bir astarla astarlandıktan sonra desenin konturları krom mangan karışımı şekerli bir madde ile çizilir. Sonra renkli sırlarla boyanarak fırınlanır. Fırınlanma sonucunda eriyen renkli sırların kabaran konturlar sayesinde birbiri içine akması önlenir.

Beyaz sarı fıstık yeşili ve eflatunun katılmasıyla renklerde de bir zenginlik olmuştur. Ayrıca hatayili kompozisyonlar ve şakayık gibi Uzak Doğu kökenli desenler çini sanatına katılmıştır. Bu yeniliklerin çini sanatına katılmasında Ali bin ılyas Ali'nin büyük payı vardır. Aslında Bursalı olan usta 1402'de Timur tarafından Semerkant'a götürülmüş orada yeni teknik ve üslubu öğrenerek dönüşünde de beraberinde getirdiği Tebrizli ustalarla Bursa'daki ürünleri gerçekleştirmiştir. Ayrıca Yeşil Cami'nin tümüyle çini kaplı hünkar mahfilinde yine çini ile yazılmış Muhammed el Mecnun ismi bu bölümü yapan ustanın iftaharla atılmış bir imzası gibidir.. Yeşil Türbe'nin mihrabındaki iki şamdan arasından çiçeklerin fışkırdığı vazo ve tepede asılı olan kandil kompozisyonu değişmekte olan süsleme üslubunu gözler önüne serer. Çelebi Sultan Mehmed'in tümüyle renkli sır tekniğindeki çinilerle kaplı lahdi ise çinili lahitlerin en görkemlilerinden biridir.
Bursa'daki Muradiye Camii ve Medresesi'nde (1425) ise daha kısıtlı olan süslemeler mozaik ve renkli sırla boyama tekniği ile çeşitli biçimde tek renk sırlı levha çinilerden oluşmuştur.
Edirne Muradiye Camii'nin (1436) çinileri ise ilk dönem Osmanlı çini sanatında çininin gelişimini sergiler. Caminin mihrabı saydam renksiz sır altına mavi-beyaz teknikli çinilerin renkli sır tekniği ile birlikte kullanımıyla oluşan teknik bir aşamayı göstermektedir. Mihrap içindeki düğümlü şeritlerle çevrelenmiş zengin rumili kıvrımlarda dönemin tezhip ve kalem işi süslemeleri ile bütünleşen bir üslup birliği sezilir. Bunun yanında çoğu Uzak Doğu kökenli çeşitli bitkisel süslemeler kompozisyonlara zenginlik katar. Sır altına mavi-beyaz süslemeli altıgen çini levhalar aralarına yerleştirilmiş olan üçgen biçiminde firuze renkli çini levhalarla birleşerek duvarları kaplar.
Edirne Üç şerefeli Cami'nin (1437-47) avlusunda yer alan iki çini alınlıktaki levhalarda şeffaf sır altına uygulanmış mavi-beyaza firuze ve eflatunun da katıldığı görülmektedir. Küçük çiçekler lehezonlar yapan kıvrık dallar ve yazılı kitabeler bu yapıdaki süslemenin ana desenleridir.
15. yüzyılın renkli sırla boyama tekniği 16. yüzyılda özellikle de İstanbul'da sürer. Yavuz Sultan Selim Camii ve Türbesi'nin (1522) çinilerinde renkli sırla boyama tekniğinde sırsız bırakılan boı alanların fırınlandıktan sonra kırmızı boya ile boyanarak renklendirildiği anlaşılmaktadır. şehzade Mehmed Türbesi'nin (1548) içini kaplayan çini süslemelerde ise sütunlar başlık ve kaidesini içeren mimari formlar görülür. Burada sütunların taşıdığı bir revak fikri tasvir edilmiştir. Bu örnekler renkli sır tekniğinin mimari ile bağdaşan en yaygın kullanımını gözler önüne sermektedir.

16. yüzyılın ikinci yarısından sonra tüm teknikler terk edilir. Yalnızca "sıraltı" diye adlandırılan teknik kullanılmaya başlanır. Bu teknikte çini levhalara önce bir astar çekilir sonra istenen örnek dış çizgileri ile çizilir ve içleri arzulanan renklere boyanır. Hazırlanan çini levha sır içine daldırılıp kurutulduktan sonra fırına verilir. Fırında ince bir cam tabakası halini alan saydam sırın altında tüm renkler parlak bir biçimde ortaya çıkar. Bu dönemde ayrıca renklere ancak yarım yüzyıl kadar sürecek olan orijinal bir mercan kırmızısı da katılır. Çok kaliteli bir teknik ve zarif bir desen anlayışı ile yapılanbu çinilerde artık natüralist bir anlayışla çizilmiş lale sümbül karanfil gül ve gül goncası süsen ve nergis gibi çeşitli çiçekler üzüm salkımları bahar açmış ağaçlar servi hatta elma ağaçları üstün bir yaratıcı güçle kompozisyonları zenginleştirir. Ayrıca hançer biçiminde kıvrılmış sivri dişli yapraklar ve bunların arasında çeşitli duruşlarda kuş figürleri kimi zaman dabazı efsane hayvanları yer alır. Bu zenginleşmede hiç kuşku yok ki Osmanlı sarayına bağlı nakkaşların yaratıcı gücü etken olmuştur. Özellikle şahkulu ve Karamemi gibi nakkaşbaşıların idaresinde çalüşan nakkaşlar çini ustaları için çeşitli desenler yaratmışlardır. Bu gür kaynağın oluşturduğu Osmanlı saray üslubu bu dönemde çeşitli sanat yapıtlarıyla birlikte çini sanatında da bir üslup bütünlüğü sağlamıştır.
İstanbul Süleymaniye Camii'nin (1550-57) mihrap duvarı kırmızı rengin ilk kez kullanıldığı bahar açmış dallar ve diplerinden fışkıran lale karanfil gibi natüralist çiçeklerin yer aldığı çiniler ile yeni üslubu açıkça ortaya koyar. Mihrabın iki yanındaki yazılı madalyonlar ise dönemin büyük hattatı Karahisari ve öğrencisi Hasan Çelebi'nin ürünleridir.

Rüstem Paşa Camii (1561) 16. yüzyılın ikinci yarısında çini sanatına kaynak olacak bütün desenlerin sergilendiği mihrapların duvarların payelerin tümüyle çinilerle kaplandığı gösterişli bir yapıdır.
İstanbul Kadırga'da Sokullu Mehmet Paşa Camii (1571) çini süslemelerin kubbenin pandantifli geçiş kısmında pencere alınlıklarında mermer mihrabın çevresinde duvarda ve minberin külahında yer alması ile mimariyi ezmeyen başarılı bir düzenlemeye sahiptir. Bunun yanında İstanbul Piyale Paşa Camii'nin (1573) çinili mihrabının süslemeleri dönemin kumaş desenleri ile olan benzerliği sergiler.
Edirne Selimiye Camii'nin (1569-75) çinileri 1572 tarihli fermanlardan anlaşıldığı gibi ıznik'e özel olarak sipariş edilmiştir. Bu yapı çini süslemenin mimari ile bağdaşan mimari üstünlüğü ezmeyen bilinçli yerleştirilişini en başarılı bir biçimde ortaya koyar. Mihrap duvarı minber köıkü duvarı galerileri taşıyan kemerlerin köşelikleri pencere alınlıkları ve özellikle de hünkar mahfili dönemin en kaliteli çinileri ile kaplıdır. Hünkar mahfilinde ki çiniler 16. yüzyılın ikinci yarısında varılan üstünlüğü bahar açmış ağaçlar ve elma ağaçları ile taçlandırır.

Üsküdar'da Atik Valide Camii (1583) mihrap duvarının iki yanında yükselen çini panolar vazodan taşan çeşitli çiçekler ve bahar açmış ağaçları ile 17. yüzyıl çini sanatına kaynak olacak güçtedir.
Çini sanatında 17. yüzyılın ilk yarısından itibaren teknik açıdan bir duraklama ve gerileme başlar. Mercan kırmızısı kahverengiye dönüşür öteki renkler solar sır altında akmalar görülür. Sır parlaklığını yitirir çatlaklar belirir beyaz zemin de kirli ve benekli bir görünüm kazanır. Desenler ise bir süre daha eski güçlerini korumakla birlikte gittikçe inceliklerini yitirir ve donuklaşırlar. Sağlam siyah dış çizgilerin yerini de ince mavi bir renk alır.
İstanbul Sultan Ahmed Camii (1609-17) Türk çini sanatının en parlak dönemine ait örneklerin toplandığı son büyük yapıdır. Bu yapıda kayıtlara göre 21043 çini kullanılmıştır. Özellikle üst kat mahfillerinin duvarlarını kaplayan çini panolardan görülen bahar açmış ağaçlar asma dalları sarılmış servi ağaçları üzüm salkımları lale sümbül karanfil demetleri Çin bulutları ile kuşatılmış iri şakayıklar ve sembolik üç top desenleri yıldızlı geometri geçmeler gibi çok farklı motiflerin ayrı ayrı panolar halinde bir araya getirilmiş olması bunların toplanmış çiniler olduğu kanısını uyandırmaktadır. Bu yapıda 16. yüzyıl ikinci yarısı ve 17. yüzyıl başı ıznik ve Kütahya çinileri bir arada kullanılmıştır.

Topkapı Sarayı'nın çinileri Osmanlı çini sanatının tüm dönemlerini toplu olarak gözler önüne serer. Fatih Sultan Mehmed tarafından yaptırılan ıimdi Arkeoloji Müzeleri bahçesinde yer alan Çinili Köık (1472) mozaik çini sanatının ilk Osmanlı dönemindeki üslup gelişimini yeni kompozisyon ve renklerle gözler önüne seren anıtsal bir yapıdır. Gösterişli bir eyvan biçiminde dışarıya açılan giriş kısmında geometrik kompozisyonlar iri kufî ve sülüs yazılar etkiyi arttırmaktadır. Topkapı Sarayı Arz Odası'nın cephesindeki renkli sır tekniğinde yapılmış çiniler ise 16. yüzyıl başındaki örneklerin özelliğini taşır.
Topkapı Sarayı'nda 16. yüzyıl ikinci yarısının en kaliteli çinilerinin bulunduğu bölümlerden biri de Hırka-i Saadet Dairesi'dir. Bahar açmış ağaçlar üzerinde çifte kuşlu panolar parlak kırmızı rengin geniş bir zeminde kullanılmış olduğunu göstermesi açısınan önemlidir. Sultan IŞI. Murad Dairesi'ndeki (1578) çiniler kubbe eteğine kadar tüm duvarları kaplar. 16. yüzyıl ikinci yarısının bu kaliteli çinilerinde beyaz zemin üzerine kırmızı yeşil renklerin bulunduğu Çin bulutları nar çiçekleri ve kıvrık dişli yapraklar görülür. Ocak külahının iki yanında yer alan bahar dallı kompozisyon ise bulunduğu yere uygun bir biçimde yerleştirilmiştir.

1640 tarihli Sünnet Odası'nın cephesini ise çeşitli dönemlere ait çiniler süslemektedir. Artık kaliteli çinilerin yapılamadığı dönemde bu yapıda saray depolarındaki çiniler ya da başka yerlerden sökülerek getirilenler kullanılmıştır. 1.20 x 0.34 m. boyutundaki yekpare çini panolarda beyaz bir zemin üzerinde firuze ve mavinin tonlarıyla kıvrık iri yaprak ve şakayıklı bir dal üzerinde çeşitli duruşta kuş figürleri alt kısmında ise Uzak Doğu kökenli iki efsanevi geyik figürü bulunmaktadır. Saray nakkaşlarının desenlerine göre biçimlendiği belli olan bu panolara benzeyen daha küçük boyuttaki bir panoda ise bir vazodan çıkan kıvrık yapraklı ve çiçekli bir dal üzerinde kuş figürleri bulunmaktadır. ılginç olan bu panoların benzerlerinin 1639 tarihli Bağdat Köıkü içinde de yer almasıdır. Ancak burada kompozisyon yekpare bir pano olarak değil yedi ayrı levhanın birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Bu çiniler biraz kabalaşmış üsluplarına ve teknik aksaklıklarına rağmen Sünnet Odası'ndaki 16. yüzyılı ait orijinallerine bakılarak yapılmış oldukça başarılı kopyalardır.


SELÇUKLU DÖNEMİNDE SERAMİK SANATI
Günlük işlerde kullanılan çeşitli toprak kaplara genel bir adla seramik ya da keramik denilir. Bu kaplar öteki kullanım eşyaları gibi biçim ve süslemeleriyle birer sanat değeri taşıyabilir dolayısıyla sanat tarihi araştırmalarına konu olur ve müzelerde seçkin bir yer alırlar. Yapılan kazı ve araştırmalar hem İslam ülkelerinde hem Anadolu dışındaki Türk devletlerinde sanat değeri taşıyan seramik örneklerinin çok yaygın olduğunu ortaya koymuştur. Bu seramikler yetkin formları kadar üstün bir teknik ve zevkle yapılmış süslemeleriyle de dikkati çekmektedirler.
Özellikle Abbasiler Fatimiler Samanoğulları Karahanlılar ve ıran Selçuklularında çok gelişmiş bir seramik sanatı olduğu bilinmektedir. 9. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar gelişen bu sanat asıl büyük teknik çeşitliliğine İran’da Büyük Selçuklular döneminde ulaşmıştır. Anadolu Türk seramik sanatı Büyük Selçuklu seramik sanatından kaynaklanmıştır. Anadolu Selçuklu döneminden elimize geçen az sayıda buluntu Selçuklu ve Artuklu keramiğinin yüksek bir sanat değeri taşıdığını anlamamıza yetmiştir. Bu dönemin sırsız keramiklerinde kazıma çizikleme kalıpla kabartma oyma-ajur gibi süsleme teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca “Barbotin” denilen elde biçimlendirilen seramik hamurunun kabın yüzeyine uygulanması tekniğine de rastlanmaktadır. Seramikte sırın kullanılmaya başlanması ile kaplararenkli ve çekici bir özellik kazandırılmıştır.
Bu dönemde firuze sır altına siyah dekorlu ya da sarı-kahverengi sırlı Selçuklu seramiklerine sıkça rastlanır. İslam ve Bizans sanatında kullanılan “Sgraffitto” tekniği bu dönemde Anadolu’da da karışmıza çıkar. Bu teknikte sarımsı ya da kırmızı seramik hamurunun üzerine çiziktirme ve kazıma ile geometrik motifler ya da stilize bitki motifleri yapılıyor sonra da bu motiflerin araları renkli sırlarla sırlanarak fırınlanıyordu. Bu gruba ait Selçuklu figür anlayışını yansıtan insan ve kuş figürlü örnekler de bulunmaktadır. Bir başka seramik tekniği de “Slip” denilen tekniktir. İslam sanatında 9. ve 10. yüzyıllarda rastlanan slip tekniğinin Anadolu Türk sanatında da kullanıldığı Kubad Abad Sarayı Elazığ Korucutepe Samasota ve Kalehisar kazılarında çıkan buluntulardan anlaşılmıştır. Bu teknikte kırmızı keramik hamuruna önce beyaz renkte kalın bir astarla örnekler yapılıyor sonra üzeri sarı yeşil ya da firuze gibi tek renkli bir sırla sırlanıp fırınlanıyordu.
Büyük Selçuklular döneminde İran’da Rey ve Keşan merkezlerinde görkemli örnekleri verilmiş olan “Minaî” tekniğine Anadolu’da rastlanmaz. Bu teknikte çok renkli boyama (7 renk) kullanılıyor. şeffaf sır altında dört renk (firuze yeşil mavi mor) yer alıyor fırınlandıktan sonra sırlanan kabın üzerine aralarında kırmızının da bulunduğu üç renk (beyaz siyah bazen de altın yaldız) sürülüyordu. Abbasiler döneminde görülen sır üstüne madeni pırıltı veren perdah tekniği Büyük Selçuklular tarafından üstün düzeyde uygulanmış ancak Anadolu Selçukluları tarafından kullanılmamıştır.
Toprak endogen granit kayaların doğanın aşındırmasıyla ufalanması sonucu meydana gelmektedir. Toprağın her türü seramik için uygun değildir. Kullanıma elverişli toprak ise kildir. Kil dünyanın ana maddesidir. Killerin plastik özellikleri nedeni ile şekillendirme imkanlarına sahip bulunmaları ve şekillerini pişirme sureti ile koruyabilmeleri esasına dayanan seramik endüstrisi dünyanın en eski endüstrilerinden sayılmaktadır.
- Killerin suyla karıştırıldıklarında plastik özellikleri olan kolayca biçimlendirilebilen bir hamura dönüşme pişirildikten sonra da sert sağlam değişmez bir yapı kazanma özelliklerine dayalı çömlek üretme sanatı.
- Anorganik maddelerin herhangi bir usul ile şekillendirilip pişirilmesi ile meydana gelen ürünlere seramik denir.
- Seramik hammaddesi kil olup elde kalıpta veya tornada biçimlendirilmiş fırınlanmış her tür eşyanın genel adı. Porselenden pişmiş toprak malzemeye dek her türlü obje sözcüğün kapsamına girer.

Seramiğin tarihçesi insanların ateşi bulmaları ile başlamaktadır. Suyu taşımak muhafaza edebilmek için kaplar yapma zorunluluğundan seramik doğmuştur. Yüzyıllar boyunca kap kacak yapımında kullanılmış gerek eski çağlarda gerekse günümüzde yapı tuğlası üretiminde yararlanılan bir gereç olmuştur.
Çeşitli kültürlerin yaşadığı bir bölge olması sebebiyle Anadolu'da yapılan birçok arkeolojik kazı sonucu tarihe ışık tutan seramik eserlere rastlanmıştır. İlk kez yeni taş döneminde çıkan seramiğin en eski örnekleri Anadolu'da Hacılar Çatalhöyük Beyce Sultan Demirci höyük vb. arkeoloji kazılarında bulunan seramik kaplardır. Bu yapıtlar bezemelerinin yanı sıra biçimleri ile de dikkat çekmektedirler. M.Ö. 3500 Kalkalitik devir M.Ö. 2500 - 1000 Truva Hitit M.S. 11. Ve 13. Yüzyıllarda Selçuklu 10. Yüzyılda Anadolu'ya gelen Osmanlılar Selçuklulardan kalan seramik kültürünü sürdürerek 15. Yüzyılda kendi özelliğini oluşturmuş belli dönemlere damgalarını vurmuş ve hepsi birbirinden güzel örnekler bırakmışlardır.
İlk kaynaklarını Anadolu dışındaki Türk seramiğinden alan Anadolu seramik sanatı Osmanlı devrinde tamamen kendine özgü bir gelişme göstermiş tercih edilen ihraç edilen eserler vererek ilgi görmüştür. Hokka kase ibrik sürahi kadeh kandil kupa gülabtan buhurdanlık tütsü kabı vb. tabaklar sert beyaz hamur sır altı tekniğiyle yapılmıştır.
Seramik malzeme üretiminde kullanılacak olan kil üretilecek malzeme türüne göre karıştırıcı ıslatıcı makinelerde şekillendirilebilmeleri için gerekli su miktarı ilave edilmek suretiyle homojen bir hamur elde edilmeye çalışılır. Seramik malzemesi elle kalıplama presleme döndürme filaj veya etraj döküm teknikleri ile şekillendirilmektedir.
Pişirilen ürünlere bisküvi adı verilmektedir. Bisküvi halindeki yarı mamul üzerine; yapılacak desen şekil veya yazıların sınırları (kontürler) özel olarak hazırlanmış aydınger (iğnelenmiş desenli) şablonlar yardımı ile odun kömürü tozu ile desen işlenmektedir. Bu desen tahrirlenip (çinilerde bezeme örgelerinin çevresini dolanan ince kontur) içleri boyanmaktadır. Boyalar genellikle büyük kısmı ithal maddelerden yapılan boyalardır.
Seramik yapıtlar üzerine çeşitli usullerle kaplanan şeffaf sırlarda: metal oksitler katılarak hazırlanan sır reçeteleri değişen yüksek derecelerde renk veren sır tipleri kullanılmaktadır. Renk veren metal oksitler tek başlarına kullanıldığı gibi bir kaçı bir arada kullanılarak hazırlanan reçetelerle değişik renkler veren sırlar elde edilebilir. Renklendirmede kullanılan metal oksitler; krom demir kalay bakır kobalt manganez zirkon nikel vanadyum rutil olup tek veya karışım halinde kullanılır. Kalay titanyum antimuan opak sırlar elde etmek için kullanılan üç maddedir.
Bir parçayı sırlamadan önce sırrın yüzeye çok iyi tutunması yüzeyin temizliği ile doğrudan doğruya ilgilidir. Bu amaçla bisküvi akar su altında kısa bir süre tutularak temizlenir. Sır tabakası 15 milimetre kalınlığında olmalıdır. Sırrın kalınlığı kabarcıkların oluşması gibi kusurlara yol açabilmektedir. Yeterince kalın olmayan sırlar ise kel alanlar oluşturur. Sır ürüne fırça dökme daldırma majolika gibi tekniklerle sürülmektedir.
Desenlenmiş (dekorlanmış) ve sırı sürülmüş yarı mamüller geleneksel yöntemlerle fırınlarda pişirimi yapılmaktadır. Şekillendirilen kurutulan parçalar süreksiz veya sürekli fırınlarda sürekli veya süreksiz fırınlarda çanak çömlekler açık ateşte ince ürünler örtülü fırınlarda pişirilmektedir.
Çini genellikle mimariye bağlı yapıtlarda kullanılmakta günlük yaşamda kullanılan kap vb. ise seramik denilmektedir.
"ÇİNİ" kelimesinin 'i' ilgi harfiyle türetilmiş olması ilk bakışta çiniciliğin Çin'den geldiği kanısını uyandırmaktadır. Çiniciliğin Türklere özgü bir sanat olduğu sanat tarihi uzmanlarınca kabul edilmektedir. Mimaride kullanılan Çiniye 18. Yüzyıla kadar "Kaşi" çini eşyaya (tabak vazo kase vb.) de "EVANİ" (kapkacak) adı verilmekteydi. O dönemde Çin'den ithal edilen porselenlerin ün kazanmalarından ötürü Türk yapısı "Kaşi" ye kalitesinin yüksekliğini vurgulamak için "ÇİNİ" denmeye başlanmıştır.
Orta Asya'da gelişen seramik sanatının bir kolu olan çinicilik Selçuklularla Anadolu'ya girmiştir. Osmanlılarda mimari süslemede çok önemli yeri olan çini cami medrese türbe sarayları süslemekte kullanılmıştır. İlk Osmanlı devri çinileri Selçuklu geleneğinin devamıdır. Figürlü geometrik yazı nebati süslemelerle sarı yeşil renkler farklı kullanılmıştır. Bizanslılar zamanında bir seramik merkezi olan İznik Osmanlı İmparatorluğunun da en önemli çini merkezi olarak 14. Yüzyıldan 18. Yüzyıla kadar üstünlüğünü korumuştur. 17. yüzyılda önemini yitiren İznik atölyeleri yanında Kütahya'da İznik tekniğine erişememekle beraber 15.yüzyıldan itibaren bir çini ve seramik merkezi olarak varlık göstermiştir. Kütahya işi seramikler mavi kırmızı sarı mor yeşil renklidir.
18. yüzyılda bölgesel özellik gösteren Çanakkale seramikleri ortaya çıkmıştır. Osmanlı döneminde daha çok saray cami medrese türbeler için üretilen seramikler 17. Yüzyıldan sonra yozlaşmaya başlamıştır. Cumhuriyet dönemine kadar Kütahya Çanakkale seramikleri Fransa'dan çamuru getirilerek yapılan Yıldız Porselenleri görülmektedir.
18. yüzyılda İznik'teki çinicilik sanatı tamamen kaybolmuştur. Aynı yüzyılda en güzel örneklerini veren Kütahya çinileri bu yüzyıl sonunda gerilemeye başlamış 19.20 yüzyılda eski İznik çinileri motiflerinin taklitlerine dönülmüştür. Günümüzde çini merkezi Kütahya'dır. Burada daha ziyade Selçuklu renk desenler taklit edilerek üretim yapılmaktadır.
Türkiye’de Modern Seramik Sanatı bu alandaki endüstriyel gelişmelere de paralel olarak 1950 sonrasında gelişim göstermiştir. Seramik sanatçıları geleneksel Anadolu çömlekçilik ve çiniciliğinin bu gelişim üzerinde veri kaynağı olarak etkisi büyüktür. Anadolu üzerinde ilk ortaya çıkışı binlerce yıl öncesine dayanan seramik sanatı çağlarca kullanım alanı bulmuş süslemede de etkili olmuş başarılı bir sanat dalı olarak gelişim göstermiştir.
Günümüzde ise seramik sanatı çok farklı biçimlerde kendini göstermeye devam etmektedir. Teknolojik gelişmeler sonucu ortadan kalkmaya yüz tutan halk çömlekçiliği de halen varlığını zor koşullar altında da olsa sürdürmektedir. Çağdaş faaliyetler izlenerek sanatsal seramik biçimleri oluşturmaya yönelik ilk özel faaliyetlerden birini Füreyya Koral’ın kurduğu görülür. Füreyya Koral seramik işine bir hobi olarak başlamış fakat geçen süre içinde teknik araştırmaların yanı sıra “form” deneylerini arttırarak öbür seramik sanatçılarına örnek olan bir gelişme içine girmiştir. Sanatçı gerek duvar panoları olsun gerekse porselen yapımına kadar uzanan sır ve pişirme teknikleriyle oluşturduğu objeler seramik malzemesine başarılı ve ustaca yaklaştığını göstermektedir. Türkiye’de seramiğin geleneksellikten çıkıp işlevsel yönünü endüstriye bırakarak sanat yapılarında özgün eser olarak kullanılması bir sanat dili olarak ortaya çıkması çok kolay gerçekleşmez.
Çünkü seramik sanatına kap ve mimari süsleme olarak bakılması bunu gerektirir. Seramik sanatına özgün bir sanat dili olarak bakmak sanat kültürü ve eğitiminin artması sonucu gerçekleşmiştir. Bu konuda sanatçıların özverili çalışmaları da çok büyük başarı sağlamıştır. İlk dönemlerde seramik sanatının anlaşılması ve yorumlaması zor olmuştur. Seramik özgün bir sanat dili oluşturmak yolunda işlevselliğinin dışında tek başına bir anlam ifade ederek soyut formlara dönüşme olanağı da bulmuştur. Bu soyut formların anlaşılamaması var olmasını ve üretimini engellememiştir. Bu durumda izleyicinin bu sanata yabanı olması sorunu sanatın kültürlenmenin dışında özel bir duyarlılık olduğunun kabul edilmesiyle aşılabilir olması söz konusudur. Bugün Türkiye’de seramik ve seramik heykel sanatı güzel sanatlarla uğraşan kurumların ve insanların artması ile belirli bir düzeye gelmeye çalışmaktadır ve bazı olumsuzluklara rağmen varlığını figüratif ve genelde soyut eserler olarak sürdürmeye devam ettirmektedir.
Günümüzde sanatçının yeni biçimler yaratma düşüncesi ne yaptıkları soyut seramik heykeller özgün biçim ifadesinin yanı sıra bilgi deney ve yeteneklerinin pekiştirilmesi ile ortaya konulmalıdır. Sadi Diren seramiğin sanat olmasını sağlayan nedenleri yüzeysel ve hacimsel konuların iç içe olması resim ve heykel kurallarını kapsaması tekniğin ustaca kullanılmasına bağlar. Seramiğin geniş uygulama olanağı araştırdığı aşamalar birbirini izlemiştir. Mimari yapıların iç ve dış yüzeylerine benzeyen seramik özellikle otel banka gibi farklı işlevlere yönelen yapılarda karşımıza çıkmaktadır. Jale Yılmabaşer Hamiyet Çolakoğlu Bingül Başarır gibi seramik sanatçıları bu yolda uğraş verenlerdir. Tanıtım sorununa özel bir önemle eğilen Jale Yılmabaşer’ın “form” ve motif uyumunu araştıran çalışmalar yaptığı da görülmektedir. Seramik alanındaki uğraşları eğitime katılma payı ile de orantılı bulunan Beril Anılanmert Tülin Ayta Fehmi Erdoğdu gibi sanatçılar ortak denebilecek bir araştırma disiplininin sonuçlarını toprak malzemenin kolayca kabul edilebileceği doku ve kıvrımlar halinde karşımıza çıkmaktadır. 1970 sonrası ve günümüze yakın dönemden birkaç sanatçı seçilerek seramik sanatı anlatımına örnek verilmiş olacaktır.


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Seramik Sanatı Nedir Vikipedi

Seramik Sanatı Nedir Vikipedi konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: seramik sanatı vikipedi, seramik sanatı nedir kısaca bilgi, seramik sanati nedir, seramik sanatı nedir, seramik nedir kısaca,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Seramik Sanatı (Keramik) Nedir? elif Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 01-12-2011 05:40
Seramik Sanatları / Seramik ve Cam Bölümü Nedir? / Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 0 26-06-2009 07:33
Seramik Mühendisliği Bölümü Nedir? - Seramik Mühendisliği Bölümü Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 0 26-06-2009 07:32
Seramik Bölümü Nedir? - Seramik Bölümü Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 0 26-06-2009 07:31
Cam Seramik Bölümü Nedir? - Cam Seramik Bölümü Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 0 24-06-2009 02:40

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 08:42 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats