bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 14-12-2015, 08:03   #1 (permalink)
Kayıtsız Üye
Avatar Yok
 
Face8 Halay ve Horon Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

halayhoron nasıl ortaya çıkmıştır çok acilll lütfn


 

Alt 17-12-2015, 02:31   #2 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart

Alıntı:
Kayıtsız Üye´isimli üyeden Alıntı Mesajı göster
halayhoron nasıl ortaya çıkmıştır çok acilll lütfn
Halay Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Halay Türkiye'nin Doğu Anadolu Güneydoğu Anadolu İç Anadolu Orta Karadeniz ve Çukurova bölgesinde oynanan halk oyunlarının genel ismidir.

Özellikler

Değişik bölgelerde oynanan halaylar arasında büyük farklılıklar vardır. O yüzden üçe ayrılır:
  • Çukurova (Güney) Halayları: Adana ile Antep arasında oynanan halaylardır.
  • Doğu Halayları: Antep'in doğusunda kalan bölgeler genelde aynı karakteriste sahiptir.
  • Bozkır Halayları: İç Anadolu bozkırlarında ve Orta Karadeniz'de oynanan halay oyunlarıdır.
Halay toplu halde yan yana dizilerek bir çember oluşturmak suretiyle oynanır. Dansçılar küçük parmaklarıyla birbirlerine tutunurlar. Grubun en başında bulunan lider açıkta olan eliyle mendil sallar. Dans yavaş adımlarla başlar bir süre sonra hızlanır. Halay adımları genelde ayak figürlerine dayanır. Bu bölgelerde her ilin kendine has halay oyunları derlenmiştir. Halay davul ve zurna ile çalınan müzikler eşliğinde oynanır.

Halk kültüründe

Halay Türk ve Altay halk kültüründe tören dansıdır. Alay olarak da söylenir. Kökleri milattan önceki dönemlere ve hatta tarih öncesi çağlara uzanan bir oyundur. Al kültü ile ilişkilidir. Yaşamın enerjisini döngüsünü dayanışmayı hareketi durup devam etmeyi ve ritmi içerir. Al (Hal) sözcüğünün ateşle yani yaşamsal enerjiyle bağlı olması bu oyuna verilen önemi göstermektedir. İlkel biçiminin adı Allı veya Yallı olarak bilinir. Kobustan adlı bölgede kayalara çizilen eski çağlara ait resimlerde bu oyunun resmedildiği görülmektedir. Elley (Allay) adlı ilk ata ile de bağlantılı görünmektedir. Yakutlar bu dansa Ohokay derler.




Azeri kültüründe "Yallı"

Yallı Azerbaycan halk sanatında çok geniş yer tutan mitolojik kaynaklı bir oyundur. Kobustan kayalarında milattan önceki dönemlere ait; el ele verip dans eden ve bağrışan kalabalık görüntülerinin çizimleri vardır. Oynayanlar kainatın ebedî döngüsünü hareketliliğini ve dinamizmini sembolize eden mistik bir daire boyunca sıkı bir şekilde dizilirler. Oyunun ilerleyen kısımlarında kaçışırlar ve beklenmedik bir zamanda yere uzanıp yalar gibi yaparlar. Bunların hepsinin kendi içinde anlamları vardır. Aslında "yallı" oyunlarının eski inançlardaki Ulu Ana bütününden kopma Al/Hal ruhuyla bağlılığı da "Yallı" adında göze çarpmaktadır.

Etimoloji

(Al/Hal) kökünden türemiştir. Topluluk ve ateş anlamları içerir. Moğolca Halah fiili serbest bırakmak rahatlatmak manalarına gelir. Mançuca Hala fiili de aynı içeriği ihtiva eder.
Aynı zamanda Kürtçe'de hilayi veya halayi "ayağa kalkmak oynamak" anlamına gelmektedir.
Yakutlara göre ilk ata "Elley" dir.


Horon Nasıl Ortaya Çıkmıştır?


Horon Doğu Karadeniz bölgesi'nde oynanılan geleneksel halk danslarının genel adıdır. Ordu Giresun Gümüşhane Trabzon Artvin Rize ve Erzurum İspir ' de oynanan çevik hareketli oyunlardır.


Dağılım

Anadolu

Karadeniz bölgesinde Samsun sınırından Gürcistan sınırına kadar olan bölgede düğün nişan asker uğurlama yayla şenlikleri gibi toplu eğlencelerde kaval Of Sürmene Bayburt(Aydıntepe) Aybastı Hopa Kemalpaşa klarnet(Ordu yöresindeki adıyla gırnata)Ordu(merkez Perşembe Ulubey Gülyalı Fatsa Ünye) kemençe (Artvin Giresun Gümüşhane Ordu Trabzon Rize) akordeon (BorçkaŞavşat) ya da tulum ([Rize Erzurum İspir Artvin(ArdanuçhopaarhaviBorçkaŞavşat) Gümüşhane'de sadece Yağmurdere) eşliğinde yalnız erkekler (erkek horonu) yalnız kızlar/kadınlar (kız horonu) ya da kız-erkek karışık (karma horon) olarak; türkü eşliğinde (sözlü horon) ya da sadece çalgı eşliğinde; düz çizgi yarım daire ya da halka yapısı formunda; hızlı ve çevik hareketlerle oynanmaktadır. Gümüşhane ve Giresun'un güneyinde hem kemençe hem de davul-zurna ile oynanmaktadır.

Acara ve Yunanistan

Bölge dışında savaşlar sonucunda göç edip daha çok Adapazarı İzmit Bolu Bursa gibi illere yerleşen Karadenizli muhacirler ile 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesinde bölgeden Yunanistan’a gönderilen Hıristiyan Rumlar ve Gürcistan ’ın Acara bölgesi nin halkı tarafından horon milli bir dans olarak oynanmaktadır. Düz Horon(Omal) Deli Horon Acara Horonu Hemşin Horonu Artvin yöresinde oynanan horon çeşitlerinden birkaçıdır.

Horon çeşitleri

Karadeniz dışında Anadolu ve Yunanistan ’da çeşitli halk oyunlarında her iki formda yaygındır. Lucian ’ın (MS 125-190) bahsettiği geleneksel oyuncuların zincir oluşturduğu dans aynı isimle halen daha Ege adaları nda oynanılmakta olup önce birbirinden ayrı oynayan erkek ve kadın gurupların karışarak oyunu birlikte oynaması Karadeniz horonlarında da izlenmektedir . Düz sıra halinde veya dairesel olarak oynanılan horonda hangi formun orijinal olduğunu saptamak oldukça güçtür
Artvin horonları Rize ve Trabzon gibi sahil kesiminde oynanan horonlara göre daha değişik bir yapıdadır. Sahilde oynanan horonlarda çok hızlı omuz silkme ve ayak sallama figürleri karakteristik iken Artvin horonlarında hareketler daha çok tüm vücudun hareketi ayakların sertçe yere basması vb. biçimindedir. Yine sahil horonlarında çalgı kemençe iken Artvin’de tulum ve akordeon dur. Öztürk de Trabzon Bölgesi horonlarını daha doğudaki Laz Hemşin Gürcü horonlarından ayıran önemli bir farkın Trabzon horonlarında öne çıkarılan omuz silkme figürü olduğunu yazıyor .artvin de horon Lazlar ın yaşadığı hopaarhavi ve borçka(bir kısmı)ve gürcü köylerinde geleneksel olarak oynanmakta olup artvin in iç kesimlerinde artvin kıpçak türk'leri nin oyunları davul ve zurna eşliğinde BAR oyunları ve ahıska kafkas dansı oynanır. En az beş kişi ile oynanan horonlar oyunları iyi bilen yaşça büyük sevilen ve sayılan bir kişi tarafından yönetilir. Oynayanları coşturmak için söylenen “kollar dik” “dik oyna” “vurdu-çıktı” gibi komut ve “ii-hu ii-hu!” gibi naralarla oyuncular daha da neşelenir ve hareketlenirler.
Erkekler tarafından oynanan horonlar ne kadar hızlı ve sert ise kadınların oynadığı ve “kız horonu” denen horonlar da o kadar yumuşak ve zarif hareketlerle oynanır. Kadın-erkek karışık oynanan horonlarda bu hızlı ve sert hareketlere kadınların da uyum sağladıkları erkekler kadar ustalıkla oynadıkları görülür.
Horonlar türkü eşliğinde (sözlü horon) ya da Sallama Sıksara (Sera) horonlarında olduğu gibi sadece çalgı eşliğinde sadece kadınlar (kız horonu) sadece erkekler (erkek horonu) ya da kadın erkek karışık (karma horon) olarak düz bir sıra halinde ya da halka oluşturularak oynanır.
Saygun Artvin horonlarını genel olarak “koşmalı horonlar” ve “koşmasız horonlar” diye ikiye ayırıyor ve “seyahat esnasında koşmasızlardan bir-ikisini mümkün oldu ise de koşmalı nev’ine hiç tesadüf edemediğim cihetle bu nev’ine ait misâl veremiyeceğim” diyor ve şöyle devam ediyor:
“Düz horonlara gelince: Koşmasız horonlar Artvin’in esas sazı olan “tulum zurna”nın refakati ile icra edilirler. Tulum zurnanın her raksa aid olarak mütemadiyen tekrarlandığı kısa motifleri icra eden sazcının melodinin ritmine göre ayağını vurması âdettir. Bu oyunların birçok nev’ileri vardır: “Deli horonu” Sâlyabasa Titreme oyunu “Kabak havası” bu cümledendir. Bunlara âid olarak kısa motifleri sazcı icra ederken oyuncuların teşkil ettiği halkanın ortasında bulunur. Oyuncuların yarım daire halinde raks etmeleri de vakidir" (Saygun 1937).
Doğu Karadenizin kelkit vadisi olan Karadeniz dağların güneyi de genellikle kemençe ve davul zurna ile dik düz laz siksara İsola horonu al aşağı horonu güzeller gibi pek çok horonun oynandığı bölgelerden biridir.Kelkit vadisi ilçeleri Giresunun Çamoluk Alucra ve Şebinkarahisar ile Gümüşhane'nin Kelkit Köse ve Şiran bölgesini kapsar ve bu bölge horonları genellikle Giresun Horonları ile aynı olup hem dik oynanırken hem de bazı bölümler de eğilerek oynanır.
Doğu Karadeniz'in kapısı konumunda bulunan Ordu'da oynanan Gürcü horonumısıroğlu horonumilli horonBoztepe horonukol horonumelet horonuPerşembe horonunalcı horonuiskilip horonueşkiya horonu da Karadeniz Bölgesinde oynanan horon türlerine örnektir.
Çamlıhemşin’den horon çeşitleri: Rize Hemşin Yüksek Hemşin Papilat Memetina Bakos Çarişka Aleka Sırtlı Mahmutoğlu Gant Hevrek Hanlakıt Yali Çano

Horon terminolojisi

Her horonun bir pişme coşma noktası bulunmaktadır. Oyuncuların elleri yukarı-dayken horonbaşının ya da kemençecinin "şimula" ya da "alaşağı" komutuyla horoncular adım atarak omuz titretme hareketini içeren aşağı alma hareketini yaparlar. Horon oyna-yanlar kemençeci hatta seyredenler oyun sırasında kendilerinden geçerek anlamsız sesler çıkartabilir horoncuları gayrete getirmek için naralar atabilir tıslayabilir ya da gayret sözleri sarfedebilirler
Artvin ili Borçka ilçesinden bu tür sözlere örnekler (Gürcüce): Şuhto bico (oyna oğlan) şeni celi (senin belin) şeni hdeba (sana yakışır) elias gogonebia (elias kızlar) hehe lamazat lamazat (hehheh güzel güzel) gogonebia ahla (kızlar şimdi) pehpeh suhto suhto (atla atla) hoho çemo hute (sarıl bana) ahla bicebo (şimdi oğlanlar) rcalebi geyhade ahla (geline bak şimdi) malemoooy (çabuk gel)... Horonlar horonbaşının verdiği komutlarla oynanır. Artvin horonlarında verilen bu tür komutlara örnekler: Deli Horon’da: Başla başla-işle işle işle-kollar üste kollar siya-kındır oyna dura dura-kollar çabuk-gel oguna diza-vur orta topuk gel horo alasiya az vur oyna tek çökme. Hemşin Horonu’nda: Siya siya-savuş savuş-geldum geç-geç-te dura-geldi Hemşin.



Konu elif tarafından (17-12-2015 Saat 02:33 ) değiştirilmiştir..
elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Halay ve Horon Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Halay ve Horon Nasıl Ortaya Çıkmıştır? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: halay nasıl bulundu, halay nasıl ortaya çıkmıştır, horon nasıl ortaya çıkmıştır, zeybek oyunu nasıl ortaya çıkmıştır, tulumla oynanan halayin ismi, halay nasıl olustu, ğurupçı halayları indir, halayhoron ve zeybek nasil ortaya çikmistir, halay nasil bulunmustur, horon ismi nasıl çıkmıştır, horon nasıl bulunmuş, halay ne zaman çıkmıstır, doğu anadoluda ilk halay nasıl çıktı, horon nasil ortaya çikti, horon nasıl hangi yere aittir,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Sünger Bob Nasıl Ortaya Çıkmıştır ? elif Soru Cevap 1 24-12-2014 08:34
Meslekler nasıl ortaya çıkmıştır? ebush Eğitim ve Öğretim 0 31-03-2013 05:35
Bilinen İlk Sanat Dalı Hangi Devirde Ortaya Çıkmıştır? ebush Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 26-03-2013 07:51
zeybek nasıl ortaya çıkmıştır Kayıtsız Üye Soru Cevap 2 03-12-2011 01:16
Voleybol nasıl ortaya çıkmıştır? Kayıtsız Üye Diğer Spor Dalları 1 30-11-2011 10:34

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 07:51 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats