bakimliyiz
Konu etiketleri: karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler, karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellik, karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler nelerdir, karahanlı türkçesini diğer dönemlerden ayıran özellikler, karahanlı türkçesi, türk dilinin dönemlerini birbirinden ayıran özellikler nelerdir, karahanlı türkçesi alfabesi, karahanlıca ekler, karahanlı türkçesinin özellikleri nelerdir, karahanlı türkçesinde ekler, karahanlı alfabesinin özellikleri, türkçeyi diğer dillerden ayıran özellikler, karahanlı türkçesi diğer dönemlerden ayıran özellikler, türk dilinin dönemlerini birbirinden ayıran özellikler, karahanlı türkçesi türkçenin diğer,
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol Reklam Verin İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 24-11-2011, 02:39   #1 (permalink)
Kayıtsız Üye
Avatar Yok
 
Standart Karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler nelerdir?

Karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler nelerdir?

 

Alt 24-11-2011, 06:41   #2 (permalink)
Я
 
Я - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart

ESKİ TÜRKÇE DÖNEMİ VE HAKANİYE LEHÇESİ

Hakaniye Lehçesi dendiği zaman akla Kaşgarlı Mahmut'un en çok beğendiği öyle ki "Kaşgar dili""Kaşgar Türkçesi" olarak da adlandırılan bir diğer şekilde "Karahanlı Türkçesi" (Karahanlıca)dilinin devirlerinden biri gelir.

Kaşgarlı'nın şivelerle karşılaştırılırken "Türkçe" diye adlandırdığı Hakaniye lehçesi ilk Türk yazı dilidir.Bu yazı dili devresinden gelen eserlerin büyük kısmı Uygur yazısı ile yazılmış olduğundan bu döneme Uygur dönemi(devri) bu yazı diline de Uygurca denilebilir.
Fakat Türkoloji ve Türk dili öğretiminde Türkçe'nin bu ilk devresi için biz "Eski Türkçe" adlandırmasını yapıyoruz."Eski Türkçe" dönemini incelerken bu dönemin kapsadığı Hakaniye lehçesini ve özelliklerini de inceleyebiliyoruz...

Türkçe'nin ilk devirlerinden olan Eski Türkçe devresi dilimizin diğer evrelerindeki gelişmelerin kaynağıdır.Kısacası Türkçemizin bütün şekillerinin kökenine inecek olursak Eski Türkçe dönemini incelemeliyiz.Türkçe'nin ana devresi ve temel yapıları bu dönemde temellenmiştir.

Eski Türkçe döneminde Köktürk yazısı (6.-8. yy.)Uygur Türklerinin kullandığı Uygur Yazısı (8.-13. yy.) ve Müslüman olan Karahanlı Türklerinin Uygur yazısı ile birlikte Arap yazısını da kullanmaya başladıkları Karahanlıca (10.-13. yy.) dediğimiz birbirine çok yakın ağızlarda olan üç yazı dili meydana gelmiştir.Üç ayrı alfabe kullanılmış olmasına rağmen yazı geleneğimizin izleri üçünde de aynı özellikler gösterir.


Karahanlı Türkçesinin Özellikleri

Harfler


Bütün bu Türk dillerinde kullanılan harfler onsekizdir. Yazılışta yeri olmayan fakat söylenişte gerekli bulunan kökten sayılmayan yedi harf daha vardır. Türk dilleri bunlarsız olmaz. Bunlar;
پ p ج c رۛ j ف f غ ğ ك g ڭ nğ harfleridir.

Ünlüler

Ünlüler Türk dilinin her döneminde olduğu gibi birincil olarak Karahanlı Türkçesi'nde de bulunur.
Kalın ünlüler: а ı o u
İnce ünlüler: e é i ö ü

Ünlü değişimleri

e > i değişmesi

Türk dilinin her döneminde görülen bu ses değişmesi Karahanlı metinlerinde de görülür.
yi- < ye- "yemek yemek" yé- ye- "yemek" gibi.

a > u değişmesi

Aslında a olan sesin kendinden önceki hecede bulunan yuvarlak ünlü dolayısı ile u şekline almasıdır.
kopar- > kopur- "yerden kaldırmak" gibi.

e > ü değişmesi

kökürçkün < kökürçken "güvercin" gibi.

ü > i değişmesi

min-di "bindi" min- < mün- "binmek" mün-üp "binip"

Ünsüzler

Karahanlı sahasında bugünkü yazı dili ile karşılaştırılınca bir kaç ünsüzün dışında diğerlerinin kullanıldığı görülür. Bu ünsüzler şunlardır;
b c ç d ḍ f g ğ h ḥ j k l m n ñ p r s ş t v w y z

Gelecek zaman ekleri

Karahanlı Türkçesinde gelecek zaman çekiminin -ġa ; -ge -ġay ; -gey ve -ġu ; -gü ekleri ile yapıldığını görürüz. ol yag korgay; ol ewge bargay; ol manga kelgey; barġay men ve katıġlanġa men gibi asıl kelimeye yapılan ekler Çiğil Yağma Toxsı Argu yukarı Çin'e kadar Uygur dillerinde bir kuraldır.
Eski Türkçede sıkça kullanılan -daçı ; -deçi -taçı ; -teçi ekinin ise Karahanlı Türkçesinde çok az kullanılmıştır.
Karahanlı Türkçesinde "yakın gelecek zaman" şeklinde ikinci bir gelecek zaman -ġalır ; -gelir -galur ; -gelür gibi eklerden söz edilmektedir.
Böyle eklerin örnekleri şöyledir:
alġalır atġalır köngelir yetgelür barġalır men... vb gibi.

Şahıs emir kipleri

Karahanlı devri Türkçesinde birinci kişi emir kipinde -yın -yin iken ikinci kişi için -ğıl -ğil kullanılmıştır.Bu devirde ikinci şahıs emir kipi daha elverişli bir çevre bulmuş yavaş yavaş şiir dilinde de yerleşmeye başlamıştır. Kutadgu Bilig bu konuda iyi bir kaynak oluşturur. yana aydı Odğurmış ayğıl manga.; bu iç söz tutğıl bütün çın kerek. Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere bu emir kipi artık Karahanlı devrinin değişmez bir gramer kuralı olmuştur.

İsim küçültme -qıña eki

İlk kez Tonyukuk Yazıtında bir küçültme eki işleviyle geçen -qıña eki Türkçenin tarihi gelişimi içinde ses yapısı ve işlevi itibariyle çok geniş bir kullanım alanına sahip olmuştur. Uygur döneminde - qıña eki bünyesindeki nğ (ñ) sesinin ayrışmasıyla damak uyumuna bağlı olarak ekli şekilde n ağzında -qına; -kine- kie; y ağzında -qıya -qıa -kiye şekillerini almıştır. Karahanlı Türkçesinde (n ve y li biçimleriyle) -qına; -qıya -kiye şeklinde kuvvetlendirme küçültme ve sayı ifadeleri yapan isimden isim yapma eki olarak kullanılır: yerkiye "yercik" erkiye"adamcağız" sözkiye "sözceğiz" qızqıya "kızcağız" oğulqıya"oğulcağız" azqına "azıcık" azqına"az azıcık".

Я isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24-11-2011, 06:50   #3 (permalink)
Я
 
Я - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart

Hakaniye lehçesi hakkında detaylı bilgi almak için aşağıdaki başlığa bakabilirsin.

Hakaniye Lehçesi ve Karahanlı Türkçesinin Özellikleri

Я isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24-11-2011, 06:51   #4 (permalink)
Я
 
Я - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart

Hakaniye lehçesi hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki başlığa da bakabilirsiniz.

Hakaniye Lehçesi ve Karahanlı Türkçesinin Özellikleri

Я isimli Üye şimdilik offline konumundadır  




Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler nelerdir?

Karahanlı türkçesini türkçenin diğer dönemlerinden ayıran özellikler nelerdir? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.



Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Canlıları Cansızlardan Ayıran Özellikler Nelerdir? elif Eğitim ve Öğretim 22 05-05-2014 04:42
Şiir ile Düzyazıyı Birbirinden Ayıran Farklar Nelerdir? elif Türkçe ve Edebiyat 1 26-12-2013 09:44
Türkçenin gelişimine hizmet eden önemli eserler nelerdir? Kayıtsız Üye Soru Cevap 2 24-10-2011 11:01
Pansuman Malzemeleri Hangileridir? - Özellikler Nelerdir? elif Sağlığımız 0 23-04-2011 03:45
Türkçenin Ses Özellikeri Nelerdir? elif Türkçe ve Edebiyat 0 25-06-2009 12:34

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 01:31 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats