bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > Bakimliyiz.com Özel > LakLak Bölümü > Soru Cevap

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 08-12-2011, 07:36   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Cümlenin Ögeleri Nelerdir?

Cümlenin Ögeleri Nelerdir?

(Yüklem)
Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyı ortaya koyan temel unsurdur. Tek başına cümle özelliği gösterir. Diğer öğeler yüklemin tamamlayıcı öğeleridir.


Cümlede yüklemi bulmak için herhangi bir öğeye soru soramayız. Onu çekimli durumda bulunan sözcüklerden anlarız.

Örneğin;

“Biliyorum” sözü “bilmek” eyleminin şimdiki zamanla çekimlendiğini gösteriyor. Öyleyse yargı bildiriyor demektir. Dolayısıyla bir cümledir.

“Biraz önce gelen çocuk kapıcının kızıydı

cümlesindeki altı çizili söz isim tamlaması olduğundan;

“O eskiden yaramaz bir çocuktu

cümlesindeki altı çizili söz sıfat tamlaması olduğundan birbirinden ayrılmaz ve birlikte yüklem olur.

(Özne)
Cümlede yüklemin bildirdiği işi hareketi yapan ya da oluş içinde bulunan öğedir. Cümlenin temel öğesidir. Ancak her cümlede bulunmak zorunda değildir.

Cümlede özneyi bulmak için yükleme “kim” ve “ne” sorularını sorarız. Ancak özellikle “ne” sorusu nesneyi bulmak için de sorulduğundan biz özne sorusunu yükleme değişik biçimde sorarız.


Örneğin;

“Öğretmen soruyu bana sordu.”

cümlesinde “sordu” yüklemdir. Özneyi bulmak için yükleme “Soran kim?” diye soruyoruz. Cevap olarak “Öğretmen” geliyor. Öyleyse cümlenin öznesi bu sözcüktür.

Cümlede özne yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi açık olarak verilebileceği gibi yüklemin çekiminden de çıkarılabilir. Cümlede olmayan yüklemdeki şahıs eklerinden anlaşılan bu tür öznelere “gizli özne” adı verilir.

(Nesne)
Cümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenen öğedir. Yükleme sorulan “kimi neyi ne” sorularına cevap verir.
Nesneler hal ekini alıp almamalarına göre iki grupta incelenir.



1. Belirtili Nesne

Nesne görevinde bulunan söz “-i” hal ekini almışsa nesneye belirtili nesne denir.
“Çiçekleri annesine verdi.” cümlesinde “Çiçekleri” nesnesi “-i” hal eki aldığından belirtili nesnedir.


2. Belirtisiz Nesne

Nesne görevinde bulunan söz “-i” hal ekini almamışsa nesne belirtisiz nesnedir.
“Annesi için çiçek topladı.”cümlesinde “çiçek” nesnesi bu eki almamış ve belirtisiz nesne olmuştur.

(Dolaylı Tümleç)
Yüklemin yöneldiği bulunduğu çıktığı yeri gösteren öğedir. Yükleme sorulan “-e” “-de” ve “-den” hal eklerini alan sorulara aynı ekleri alarak cevap veren sözcük ya da söz öbekleri dolaylı tümleç görevinde bulunur. Soruların ve cevapların aynı ekleri alması zorunluluğu bunun diğer öğelerle karışmasına engel olur. Bunu örneklerle açıklayalım.


“Elindeki kitap ve defterleri bana verdi.”

cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme “kime” sorusunu soruyoruz. Soru da cevap da aynı eki almış. Öyleyse “bana” sözü dolaylı tümleçtir.

“Sizinle ancak yaza görüşürüz.”

cümlesinde altı çizili sözcük de “-e” hal ekini almıştır. Ancak bu öğeyi bulmak için yükleme “ne zaman” sorusunu soruyoruz. Görüldüğü gibi soru hal eki almadan soruluyor. Öyleyse bu “-e” hal eki almış olmasına rağmen dolaylı tümleç değildir.

(Zarf Tümleci)
Yüklemin zamanını durumunu miktarını yönünü koşulunu vb. bildiren öğelerdir. Bunların her biri değişik bir soruyla bulunur.


“Hava kararmadan köye inmeliyiz.”

cümlesindeki altı çizili zarf “ne zaman”;

“Dosta düşmana muhtaç olmadan yaşamalıyız.”

cümlesinde altı çizili zarf “nasıl”;

“Aldığı notlar şaşılacak kadar yüksekti.”

cümlesindeki altı çizili zarf “ne kadar”;

“Tek bir söz bile söylemeden içeri girdi.”

(Edat Tümleci)
Çıkmış sorularda seçeneklerde bile olsa edat tümleci adının geçtiği görülmemiştir. Ancak bazı soruların çözümünde yardımcı olduğu söylenebilir. Eğer seçeneklerde “edat tümleci” adı geçmiyorsa siz “edat tümleci” olarak gördüğünüz söz öbeklerine zarf tümleci de diyebilirsiniz.

Yüklemin ne ile kimin ile hangi amaçla yapıldığını gösteren söz öbeklerine edat tümleci denir.

“O bütün yazılarını dolma kalemle yazar.”


“Bu araştırmayı arkadaşlarıyla yapmış.”

“Bu yemekleri sizin için hazırladım.”


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Cümlenin Ögeleri Nelerdir?

Cümlenin Ögeleri Nelerdir? konusu, LakLak Bölümü / Soru Cevap forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: ismin ögeleri,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Milli kültür nedir? Ögeleri nelerdir? Bkmlyz Genel Kültür Paylaşımlarınız 3 25-05-2013 01:25
Cümlenin Öğeleri elif Coğrafya 0 06-02-2011 06:04
Cümlenin ögeleri ´ λŋтiьioтiף ´ Türkçe ve Edebiyat 0 15-12-2010 11:27
Cocuklarda Besin Ogeleri mormavi Çocuk Sağlığı ve Eğitimi 0 20-10-2009 07:31
Cümlenin Ögeleri Hakkında Bilgi elif Türkçe ve Edebiyat 0 25-06-2009 02:58

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 06:37 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats