bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Tarih

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 22-11-2010, 02:39   #1 (permalink)
 
nimlahza - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Dinler Tarihi: Hıristiyanlık

Hıristiyanlık bugünkü dünya coğrafyasının hemen her bölgesinde mensubu bulunan temelde vahiy ve mukaddes kitap ile tektanrıcılığa dayanan bir dindir. (1)

Hıristiyan kelimesi Yunanca "khristianos" kökünden gelir. isa´nın adı bu dilde Khristos (2) olarak geçer. Bu kökten çıkan "khristianos" ve "khristian" kelimeleri de isa´ya bağlanan O´nun yolundan giden anlamına gelmektedir. Hıristiyanlık Filistin bölgesinde doğmuştur. Nasıralı isa´yı merkez alan bir Yahudi -Mesihi hareketi-dir. isa israil´i gelecek Tanrı Krallığına hazırlamak istemiştir. Ancak bugünkü Hıristiyanlık isa´nın havarilerinin arasına sonradan giren Pavlus´un yorumlarıyla değişik bir hüviyet kazanmıştır.

isa soy itibariyle Yahudi ´dir ve Mesih olduğunu açıklamıştır. (3) isa kendinin bir peygamber olduğunu insanları doğruluk kardeşlik ve hak yola çağırmak için geldiğini açıklaması Yahudilerin işine gelmemiştir. (4)

Dinler Tarihçilerine göre Hıristiyanlığın tarihi oldukça uzundur. Takriben yirmi asırlık bir zamanı içine alan Hıristiyanlık tarihi dört devrede incelenmiştir:

1- Havariler tarafından yayılan ve Batı Roma imparatorluğu´nun yıkılmasına kadar devam eden dönem. Hıristiyanlık bu dönemde geniş yayılma sahası bulmuştur.

2- V. yüzyıldan XVI. yüzyılın başlarına kadar süren dönem Doğu Kilisesi´nin Batı Kilisesi´nden ayrıldığı bu dönemde Hıristiyanlık Avrupa´nın kuzey bölgesinde yayılmıştır.

3- XVI ve XVII. yüzyılları içine alan dönem. Hıristiyanlık için çok önemli olan bu devrede Protestanlık ortaya çıkmış Katolik Mezhebi ile çatışma sonucunda Batı Kilisesi bölünmüştür. Çünkü Roma Katolik Kilisesi´nin gösterdiği halas yani kurtuluş fikri o dönem Hıristiyanlarını tatminden uzaktı.

4- XVIII. yüzyıldan itibaren başlayan ve Hıristiyanlığın karışıklıklar içinde geçtiği bir dönem olarak bilinen bu devrede Hıristiyanlık üzerindeki münakaşalar kilise dışına taşmıştır. Dinler Tarihçilerinden bazıları da Hıristiyanlığı üç devrede incelemişlerdir:
1- Hıristiyanlığın klasik dönemi (I-VIII. yüzyıl)
2- Hıristiyanlığın Ortaçağ dönemi (IX-XV. yüzyıl)
3- Hıristiyanlığın Yeni dönemi (XV. yüzyıl vd.).

Hıristiyanlara isa´ya yardım ettikleri Nasıra köyünde O´nunla birlikte bulundukları için Nasranî denilmiştir.

Hıristiyanlığı Kudüs ve civarı dışında yepyeni bir hüviyetle yayan Pavlus (5) olmuştur. Yaygın şifahî Hıristiyan nakline göre Pavlus Hıristiyanlığı ve incil´i bir mucize ile isa´dan almış ileride kilisenin talimlerine kendi zihniyetini hâkim kılmak için gayret sarfetmiştir. ingiliz tarihçilerinden Wels´e göre Pavlus zeki ve zamanının bütün dinî cereyanlarını bilen bir insandır. Diğer dinlerden birçok hususları Hıristiyanlığa aktarmıştır. Pavlus´un Hıristiyanlık için değişmez prensipler olarak ilân ettiği hususlar şunlardır:

1- Hıristiyanlık bütün insanlığa hitap eden bir dindir.
2- Allah´ın oğlu olan Mesih isa insanların günahlarına keffaret olmak üzere Haç´ta can vermiştir.
3- isa ve Ruhu´l-Kuds aynı derecede Tanrıdır.
4- Ölüler arasından dirilerek kalkmış olan isa semaya çıkarak Baba´sının sağ yanına oturmuştur.

Pavlus isa´nın ve Ruhu´l-Kuds´ün Tanrı oldukları inancını yerleştirmeğe çalışmıştır. Ayrıca yine O isa´nın vazettiği sünnet olmayı ve domuz eti yememeği de kaldırmıştır.

Bir bakıma bugünkü Hıristiyanlığa Pavlus´un yorumları demek mübalağalı bir ifade sayılmamalıdır. Nitekim gerek mukaddes metinler gerek ilk kilise gerek ilk Hıristiyan inançlarının Pavlus´un eseri olduğunda Hıristiyan ilâhiyatçıları görüş birliği içindedirler. (6)

inanç ve ibadet Sistemi

Hıristiyanlık monoteist bir dindir incillerde ve diğer mukaddes metinlerde bu anlayışı destekleyen ifadeler mevcuttur. (7) Ancak yine aynı metinlerde ve kilisenin sahih kabul ettiği incil metinlerinde isa için "Tanrı´nın Oğlu" Allah için de "Baba" terimlerinin kullanıldığı görülmektedir. Hıristiyanlığın mukaddes kitabı´nda geçen "Ben ve Baba biriz" "Babanızın Ruhu" "Allah´ın Ruhu" vb. deyimler bunlar İslami çevrelerce teslis olarak yorumlanmaktadır.

Hıristiyanlıktaki iman ikrarına giren esasların nelerden oluştuğu incil metinlerinde açık bir şekilde yer almamakla beraber bu prensiplerin ilk Havariler Konsili´nden itibaren tesbite başlandığı son şeklini ise IV. ve V. yüzyıldaki konsillerde aldığı yaygın bir kanaat halindedir. Bununla beraber inançlar konusunda gerek kiliseler gerek mezhepler arasında bazı ortak ana unsurlar bulunduğu gibi farklı anlayışlar da vardır. Günümüz Hıristiyanlarının da hemen büyük bir kesiminin kabul ettiği Havariler inanç sistemi (8) şu maddelerden oluşmaktadır:

1- Ben Tanrı´ya Kudretli Baba´ya 2- Biricik oğlu Rab isa´ya
3- isa´nın Bakire Meryem ve Ruhul´-Kuds´ten doğduğuna
4- Pilatus zamanında çarmıha gerilerek gömüldüğüne
5- Ölüler arasından üçüncü gün dirildiğine
6- Göklere yükseldiğine
7- Baba´nın sağında oturduğuna
8- Ölüleri ve dirileri yargılamak üzere oradan ineceğine
9- Ruhu´l-Kuds´e
10- Mukaddes Kilise´ye
11- Günahların bağışlanacağına
12- Bedenin dirileceğine inanırım. (9)


Hıristiyan Mukaddes Kitabı´nda "teslis" kelimesi veya O´na iman etmeye çağıran açık bir ifade mevcut değilse de isa´nın "Baba Oğul ve Ruhu´l-Kuds ismiyle vaftiz eyleyin" (10) şeklinde Havarilere emir verdiği bilinmektedir. Ancak ilk konsillerde bu konu tartışılmış iznik Konsili (325) ´nde Ruhu´l-Kuds´ün tanrılığı karara bağlanmıştır. (11)

Bazı Dinler Tarihçilerine göre monoteizm inancının hâkim olduğu Yahudi çevresinde çıkmış olan "teslis" inancı büyük bir ihtimâlle isa´nın tanrılaştırılmasının tabiî bir sonucu telâkki edilmelidir. Bunun yanında Ruhu´l-Kuds´ün de ayrı bir ilâhî varlık sayılması üç ayrı tanrı anlayışına zemin hazırlamıştır. Daha sonraki dönemlerde birtakım kelâmî ifadelerle açıklanmaya çalışılan teslisin üç unsuru (Baba Oğul Ruhu´l-Kuds) bir ulûhiyetin üç ayrı görüntüsü olan bugünkü formülün benimsenmesiyle noktalanmıştır. (12)

Hıristiyanlara göre teslis öyle büyük ve gizemli bir kavramdır ki sırf insan aklı onu derinliği ve şümulü ile kavrayamaz. (13) Bu bakımdan mahiyet ve köklerini araştırmaya girişmeksizin insanın O´na inanması gerekir. Bununla beraber Hıristiyanlık´taki inanç esaslarının bütün mezheplerce aynı şekilde benimsendiğini söylemek mümkün değildir. Protestanlığın inanç esasları ise şunlardır:

1-Mukaddes kitaplara iman
2- Uluhiyete iman
3- insanın günahsızlığına iman
4- Günahların keffaretine iman
5- Ahirete iman.(14)

Bu konuya son vermeden önce Hıristiyanlık´ta melek inancına birkaç cümle ile değinelim. Hıristiyanlık´taki melek inancının temeli onların masum ve ruhanî varlık oluşlarıdır. Ancak kilise bu ruhanî varlığı cisimlendirerek açıklamaktadır. Onlara göre melekler Allah´a yardımcı olmakla görevlidirler. Ancak bazı Hıristiyan mezheplerinde melekler insanlar gibi günah işleyebilir olarak algılanmıştır. Onlardan bazılarına "Tanrı´nın Kızları" adı verilmiştir.


Kutsal Kitapları

Hıristiyanlığın mukaddes kitapları incillerdir. Yunanca "evangelion" kelimesinden gelen incil "müjde iyi haber" anlamlarını ifade eder. (15) incil kelimesinin bu açıklamasına dayanarak ilk dönem Hıristiyanları isa´nın gelişini insanları kötülük ve günahtan kurtararak selamete ulaştırmak manasında yorumlamışlardır.

Bugün Hıristiyanların ellerinde bulunan Yeni Ahit 4 incil (16) ile 23 küçük kitabın birleşmesinden meydana gelmiştir; hepsi 27 kitaptır. Bu kitapların hemen tamamı II. yüzyıldan sonra yayılmıştır Yunanca´dır. Hıristiyanlar bu kitapların Havarilerden geldiğini ve doğru olduğunu kabul ederler. Bununla beraber incillerin isa´nın eseri olmadığını ihtiyaç duyuldukça sonradan yayıldığını isa´nın düşüncelerini yansıtmadığını iddia edenler de vardır.

Hıristiyan dinî literatüründe kilisenin sahih kabul ettiği incil metinlerine "kanonik" sahih kabul edilmeyen incil metinlerine de "apokrif" denir. (17) Apokrif metinler üzerinde gerek ilâhiyatçıların gerek mezhepler tarihi uzmanlarının tartışmaları hâlâ bitmiş değildir. inciller arasında bir takım ayrılıklar bulunmakla beraber ilk üç incil (Matta Markos Luka)´de bazı benzerlikler tesbit etmek mümkündür. Aralarındaki şekil ve konu berzerliğinden dolayı bunlara "Sinoptik" inciller denir. (18) Nitekim mucizeler ve isa´nın hayatına dair olayların anlatımına Sinoptik inciller oldukça açık benzerlikler sergilemekte her üçü de ortak şifahî kaynağa dayanmaktadır. Bu inciller edebî yönden birbirlerine bağlıdır. Yuhanna incili ise anlattığı olayların tefsirine daha fazla önem verdiği için "sembolik" bir anlam taşır.

Hıristiyan ilâhiyatçılardan bazılarına göre isa´ya ilk inanan Havarilerden dördü sonradan O´nun sözlerini toplayarak birer incil meydana getirmişlerdir. ilk dört incil (19)´den en eskisinin Markos olduğuna kesin gözüyle bakılmaktadır. ilk inciller genellikle ibranca ve Yunanca yazılmış Orta çağ boyunca da Latince´sinden okunmuştur.

Bir diğer açıdan Hıristiyanlar isa´nın kanun ve öğretilerini içine alan kitapların tamamına incil adını vermektedirler.(20) Hıristiyanların kabul ettikleri bir sınıflandırmaya göre 27 kitaptan meydana gelen Ahd-i Cedid iki bölümdür:

1- Tarihi inciller (1-4 kitap)
2- Talimi inciller (5-27 kitap).

Bugünkü incil´in muhteviyatını tarihî bir muamelenin sonucu olarak kabul etmek mümkündür. isa Arami dilini kullanmıştır. Sonraki dönemlerde incil halk Yunancası ile yazılmıştır. içinde Arami dilinde birkaç cümle de vardır. 1546´da toplanan Merano Ruhani Meclisi incil´in Tanrı ilhamı olduğundan şüphe edilmesini yasaklamıştır.

Elimizdeki incil Gerçekmidir

Hıristiyanlığın kutsal kitabı olan incil ´lerin hiçbir şekilde değişmediğini söyleyen ve Tanrı ´nın bunu kendi kutsal kitabında belirterek değişmediğini güvenceye aldığını savunan Hıristiyanlara karşılık incil ´in Tanrı sözü olduğuna inanan fakat değiştiğini iddia eden islam Dini mensupları arasında sürekli devam eden bir tartışma mevcuttur. islam taraftarları incil ´in değiştirildiğine dair iddialarını aşağıdaki dayanaklara bağlarlar;

1-isa´nın soyu Luka incili´nde başka Matta incilinde başka şekilde anlatılmıştır. (20) 2-Tanrıyı görme konusu incillerde farklı farklı geçmektedir. (22)
3-isa´nın doğum yeri bile incillerde değişiktir. (23)
4-Kendi kutsal kitapları incil´in "Allah´ın incili" veya "Oğlumun incili" şeklinde zikredilişi yine ellerindeki incillerin ifadeleridir. (24)
5-Kurtarıcılık vasfı bir incilde "Kurtarıcım Allah" diye geçerken yine aynı incilde "Kurtarıcı isa" şeklinde geçmektedir. (25)
6-isa´nın gösterdiği mucizelerden biri olan "körlerin gözlerini açma" mucizesi incillerde değişik sayıda ifade edilmiştir. (26)
7-Hz. Yahya incillerden birine göre çekirge ve yaban balığı yemiş yine aynı incil´e göre hiçbir şey yememiş ve içmemiştir. (27)

Hıristiyanların incilin değişmediğine dair kanıtları Kitabı Mukaddes ve Kuranı Kerim deki ayetlerle (I) eski incil ve Tevrat nüshalarıdır. incil ´in değiştirilmediğine dair Kitabı Mukaddes ´teki ayetlerden bazıları şöyledir;

Çünkü doğrusu size derim:gök ve yer geçip gitmedenherşey vaki oluncaya kadar şeriattan en küçük bir harf veya bir nokta bile yok olmayacaktır (Matta5:18)

Gök ve yer geçecekfakat benim sözlerim geçmeyecektir (Matta 24:35) ayrıca bkz. 2.Petrus 1:21Malaki 3:6Mezmur 119:160 Mezmur117:7-8Luka 16-17

Hıristiyanlar ayrıca islam peygamberinin Kitabı Mukaddesi kabul ettiğini (II) ve islam peygamberinin zamanında da Kutsal Kitap ´ın sapasağlam mevcut olduğunu (III) Kuran ´ın incelenmesiyle kuranda incilin değiştirildiğine dair bir hüküm bulunmadığı ve bunu iddia edenlerin kafir olacağını savunmaktadırlar.(IV)

Hıristiyanların bu iddialarına bazı islam aydınlarınca Kuran ´da belirtilen incil günümüz incili değil Barnaba incili diye açıklama getirilmektedir. Hıristiyanlar; Barnaba incilinin incelenmesi sonucunda Bu incilin Kuranı Kerimin yazıldığı zamandan çok sonraları kaleme alındığının anlaşılacağını bu nedenle bu incilin gerçek incil olmadığını islam dinine mensup kişiler tarafından propaganda amaçlı yazıldığını iddia etmektedirler. (V)


Günümüz Hıristiyan Mezhepleri


Hıristiyanlık´ta mezheplerin teşekkülünü isa´nın dünyadan ayrılmasından hemen sonra O´nun dinine giren Pavlus´la isa´nın cemaati arasındaki ihtilâflara bağlayan görüş daha ağır basmaktadır. Gerçektende Pavlus´un Hıristiyanlığı kabul etmesinden sonra O´nunla isa´nın cemaati arasında çıkan ihtilâflar onların kısa zamanda ikiye bölünmelerine sebep olmuştur.

Bir başka açıdan mezheplerin doğmasını inanç ayin vb. konulardaki ihtilâflarla XI. yüzyılda Doğu-Batı Kiliseleri´nin birbirinden kopmasına hatta reform hareketlerine bağlayan görüşü benimseyenler de bulunmaktadır. Burada kiliseler arasındaki ihtilâflardan çok halen günümüzde varlığını sürdüren belli başlı üç Hıristiyan mezhebinden (Katolik Ortodoks Protestan) ana hatlarıyla söz edilecektir.

1-Katolik Mezhebi

Bir diğer adı Roma Katolik Kilisesi olan Katolik Mezhebi Hıristiyan dünyasının en büyük ve en köklü mezhebidir. inançlarına göre bu mezhebi havarilerin ilki olan Petrus kurmuştur. (28) O aynı zamanda isa´nın vekilidir. Petrus´tan sonra gelen papalar da Petrus´un vekili sayılırlar. Böylece Papa ruhanî reis sıfatıyla isa´nın yeryüzündeki temsilcisidir. 1870 yılında toplanan Vatikan Ruhani Meclisi Papa´nın yanılmazlığını ilân etmiştir. (29) Katolik Mezhebi´nde ruhban sınıfı aşağıdan yukarıya rahip piskopos kardinal ve papa şeklinde hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Katolik Mezhebi´nin başlıca özellikleri şunlardır:

1-Papa dinî başkandır isa´nın vekili Petrus´un halefidir.
2-Papa yanılmaz bir otoritedir. Roma diğer kiliselerin hepsinden üstündür.
3-Ruhu´l-Kuds tarafından idare edilen Roma Kilisesi evrenseldir.
4-Ruhu´l-Kuds Baba ve Oğul´dan çıkmıştır.
5-isa hem ilâhî hem insanî tabiata sahiptir.
6-isa da Meryem de günahsızdır aslî suçtan uzaktır. Meryem Tanrı yanında şefaatte bulunabilir. O göğe yükselmiştir. (30)
7-Azizler de Tanrı katında sözcü olur şefaatte bulunabilir.
8-insan aslî günah içindedir. Buna karşılık kötülüğe meyletmek günah değildir günaha sevkeder. Günah çıkarma çok önemlidir. Bunun günah çıkarma hücresinde papaza itiraf şeklinde olması gerekir. (31)
9- Sakramentler yedi tanedir. Ruhban zümresi evlenemez. Onların dışındaki evlenenler de boşanamaz. Boşandıktan sonra evlenmek zina sayılır.
10-Yirmi Konsil´in aldığı kararlar kabul edilir.
11-Cuma günü et ve yağlı yiyecek yemek yasaktır.
12- Son hüküm gününü cenneti cehennemi ve Araf´ı kabul ederler.
13- Geleneklere bağlı kalmak lâzımdır.
14-Ayin dili Latince´dir. 1965´deki II. Vatikan Konsili´nde değişik dillerde de ayin yapılmasına izin verilmiştir. (32)

Katolik Mezhebi´nde papazların başlıca görevleri vaftiz tövbe çile günah çıkartma ahilere yağ sürme evlenme vb. takdis törenlerini yönetmektir. (33) Temelde aynı inançları paylaşmakla beraber ayrıntılara ait konularda Katolik Mezhebi´nden ayrılarak ortaya çıkan bazı küçük mezhepler vardır:

1- Keldani Mezhebi
2- Ermeni Mezhebi
3- Süryani Mezhebi
4- Maruni Mezhebi
5- Kıpti Mezhebi.

2-Ortodoks Mezhebi

Yunanca´da Ortodoks " Doğru görüş inanç ve doğru itiraf" anlamına gelir. Bu mezhebin Dinler Tarihindeki diğer isimleri şunlardır: Doğunun Ortodoks Katolik ve Apostolik Kilisesi Ortodoks Doğu Kilisesi Doğu Kilisesi Ortodoks Kilisesi ve Rum Ortodoks Kilisesi. (34) Ortodoks Kilisesi´nin Katolik Kilisesi´nden 1054 yılında (35) kesin olarak ayrılmasında (36) dinî ve siyasî birtakım sebeblerin büyük rolü olmuştur:
1- Katolik Kilisesi´nin müşrikler arasında dini yaymak için bazı tavizler vermesi.
2- Roma´nın itirazına rağmen imparatorluk merkezinin istanbul olması.
3- Batı Roma Devleti´nin yıkılmasından sonra ortaya çıkan otorite boşluğunu Papalığın doldurmak istemesi.

inanç ve ayinler bakımından Ortodoks Kiliseleri bazı siyasî ve idarî sebeblerden dolayı birbirinden ayrılmıştır:
a-1054´deki Doğu-Batı ayrılığından sonra Ortodoksluğun merkezi Bizans olmuştur.
b-istanbul´un Türkler tarafından fethedildiği 1453´ten sonra Rus Ortodoks Kilisesi istanbul Patrikliği ile mücadeleye girişmiştir.
c-Rus ihtilâli (1917)´nden sonra istanbul Ortodoks Patrikliğiyle mücadeleden vazgeçen Rus Ortodoks Kilisesi Patriklik halini almıştır.

Ortodoks dünyasının dört büyük patrikliği (istanbul-iskenderiye Antakya Kudüs) vardır. Diğer bölgelerdeki millî kiliseler idari yapı itibariyle bu dört patrikliğe bağlıdır. Ortodoks Mezhebi´ni diğer Hıristiyan mezheplerinden ayıran başlıca özellik şunlardır:

1- Patrik ruhanî başkandır.
2- Papa yanılabilir. O isa´nın vekili değildir.
3- Ruhu´l-Kuds Oğul yoluyla Baba´dan çıkmıştır.
4- ilk yedi konsilde alının kararları kabul etmek lâzımdır.
5- Ancak Meryem isa ve Aziz ikonlarına (37) saygı gösterilir.
6- Her ülke ibadetini kendi diliyle yapmakta serbesttir.
7- Günahkârlar işledikleri günah ölçüsünde A´râf ta bekletilirler.
8- Keşişler piskoposlar ve patrikler evlenemez; papazlar evlenebilir. Boşanma ancak bazı şartlarla mümkündür.
9- Vaftizden hemen sonra Konfirmasyon yapılmalıdır.
10- Evharistiya ayininde ekmeğe maya şaraba su katarlar.
11- Haç sağdan sola çıkarılır ve Haç´ın kolları birbirine eşittir.

Kuruluş dönemlerinde bütün Doğu Ortodoks Kiliseleri istanbul Ortodoks Kilisesi´nin idare ve kontrolü altında iken daha sonraları parçalanmalar olmuş şu kiliseler doğmuştur:

1-Süryani Ortodoks Kilisesi
2-Rum Ortodoks Kilisesi
3-Ermeni Ortodoks Kilisesi
4-Rus Ortodoks Kilisesi.

Dinler Tarihçilerinin genellikle savunduklarına göre Ortodoks Mezhebi´nin doğması iznik (325) ve O´nu takibeden altı Konsil´de alınan bazı kararlar sonucunda olmuştur. (38) Ancak Ortodoksluğu kabul edenler iznik Konsili´nde değişik fikirler ortaya atan Arius Nestorius vb. din büyüklerinin görüşlerine her zaman cephe almışlardır.

Katolik mezhebi ile Ortodoks mezhebi arasında tesbit edilebilen başlıca ayrılıklar şunlardır:

1- Katoliklere göre Ruhu´l-Kuds Baba ile Oğul´dan Ortodokslara göre ise Allah´ın göndermesinden meydana gelmiştir. (39)

2- Katoliklere göre papa yanılmaz; ilâhî kudrete sahiptir. Ortodokslara göre ise O ruhani bir liderdir; ilâhî bir gücü yoktur.

3- Katoliklere göre papanın iman ibadet ahlâk vb. konulardaki her sözü münakaşasız kabul edilmelidir Ortodokslara göre ise papa da bir insandır yanılabilir.

3-Prostestan Mezhebi


Almanca´da "protestieren" kelimesinden alınmış olan Protestan "itiraz protesto başkaldıran" anlamlarına gelir. Protestan mezhebinin doğuşu XVI. yüzyılda Martin Luther (1489-1546)´in Roma Katolik Kilisesi´ne karşı;

1- Günahları bağışlamak
2- Günahların bağışlanmasını malî bir kaynak haline getirmek
3- incil yorumunu kendi tekeline almak
4- Ayin dilinin mutlaka Latince olması vb. hususlara itirazları ile başlamıştır.

Martin Luther itirazlarına kısa zamanda taraftar bulunca hareket hızla büyüyerek yayılmıştır. (40) itirazcılar kendi görüşlerini çeşitli mahfillerde açıklamak imkânı buldukça onların fikirlerini benimseyenler de o nisbette artarak geniş bir coğrafyaya sahip olmuştur. Protestan mezhebine incil Kilisesi de denir.

Protesto hareketinin yaygınlık kazanması reformasyonun başlaması ve çeşitli kiliselerin doğmasıyla sonuçlanmıştır. Protestanlığa göre Allah´a ulaşabilmek için hiçbir kilise görevlisinin aracılığına ihtiyaç yoktur. Hıristiyan geleneğinin yakın geçmişten aldığı şeklin bir diğer adı olan Protestanlık kilisenin bizzat kendi değerlendirmesine göre:

1- itirafla ilgili durum
2- Ruhanî tavır
3- Hıristiyanlığa daha uygun bir görünüm verme vb. noktalarda geçmişine nisbetle yeni bir hüviyet kazanmıştır.

Protestanlık tarihinin belirli bir döneminde ve bazı özel şartlar sonucunda ortaya çıkmasına rağmen fikir ve ruhî yapı itibariyle sadece XVI. yüzyılın mahsulü sayılmamalıdır. Bazı Dinler Tarihçilerine göre Protestan reformcular ile onları takib edenler o yüzyılda yapılan dinî yorumlarla yeni bir gerçeği bulmak yerine eski dinî gelenekleri yeniden ortaya koymuşlardır. Bu bakımdan Protestanları kâşif değil yenileyici olarak görmek lâzımdır. inançlarına göre günahkâr bir kişi ancak Tanrı´nın karşılıksız inâyetiyle kurtuluşa erebilir. Protestan mezhebi son dört yüz yıl içinde başlıca iki dinî tür olarak kendini göstermiştir:

1- Klasik Protestanlık
2- Radikal Protestanlık.

1- Klasik Protestanlıkla Hıristiyanlığın aldığı yeni şekle karşı isyan ederek kilisenin Katolik anlamını koruyan büyük kilise sistemleri kastedilmektedir.
2- Radikal Protestanlık terimi daha çok bu mezhebin ortaya çıkışını açıklayan olayı anlatmak için kullanılmaktadır. Bu terim aynı zamanda dinî gruplarla dinî düşünce ekollerini de içine almaktadır. Bu ekolün mensupları Kitab-ı Mukaddes ile Hıristiyan kilisesinin dinî merasim varisleri (41) olduklarını iddia etmişlerdir.

Protestanlığın ilk ifadesi Lutheryanizm´dir. Bu terimle Martin Luther´in faaliyetleri O´nun ruh ve görüşüne borçlu olan Hıristiyan fikirleri ile özel kiliseler anlaşılır. Bu ekol kulun hayatı ve kilise ibadeti üzerinde özellikle durmuştur.

Protestan Mezhebi´nin özellikleri şunlardır:

1-Papa da bir insandır yanılabilir.
2-Diğer iki büyük Hıristiyan mezhebinin kabul ettiği teslise inanırlar.
3-Kutsal kitabı yorumlamaya herkes yetkilidir.
4-Sakramentlerden yalnız Vaftiz ve Evharistiya´ya inanırlar.
5-Azizleri kabul etmezler.
6-Kiliselerde resim ve heykel lüzumsuzdur.
7-Haç çıkarma geleneklerine inanmazlar.
8-ibadet ve ayinleri herkes kendi diliyle yapabilir.
9-A´râf ve ebedî ceza yoktur.
10- Meryem sıradan bir insandır; ilâhî bir niteliği yoktur.
11-Günah çıkartma işlemi mantıksız bir uygulamadır.

Protestan Mezhebi öncelikle kendi bünyesinde üç ana kola ayrılmıştır:

1- Lutheryanizm
2- Kalvinizm
3- Anglikanizm.

1- Lutheryanizm Protestanlığın ilk şeklidir ve Martin Luther´in fikir ve ideallerini benimseyen özel Hıristiyan görüşünü temsil eder. Lutheryan Kiliseleri Almanya Skandinav ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletlerinde daha çok yaygındır. inançlarına göre kilise lâik hayattan sorumlu tutulamaz.

2- Kalvinizm günümüz Protestan dünyasının ikinci ekolünü teşkil eder. Bir diğer adı Reforme Hıristiyanlık´tır. Akımın kurucusu ve öncüsü olan John Çivin sıkı bir dinî tecrübeden geçmiş Fransız asıllı ilâhîyat sahasındaki yazılarıyla tanınmış bir kişidir. O´nun gayesi mevcut Hıristiyanlık´ta reform yaparak dinî başlangıçtaki asıl haline kavuşturmaktır. O´na göre Hıristiyanlığın topluma karşı birtakım görevleri olmalıdır.

3- Anglikanizm VIII. Henry devrinden beri ingiltere´nin Resmi Kilisesi´dir. VIII. Henry (1491-1547) ile Papa arasındaki bir kavgadan sonra doğmuş olan Anglikanizm´in en başta gelen hedefi Hıristiyanlığı kendi öz niteliğine yeniden kavuşturmaktır. Onlara göre papalık ile Presbiterianlık arasında en azından orta bir yol olmalıdır. Bu yalnız kilise teşkilâtı düzeyinde değil doktriner anlamda da gerçekleştirilmelidir.

Protestanlık bu üç ana kolun dışında ikinci derecede diyebileceğimiz on küçük gruba daha ayrılmıştır.

Radikalizm ve Protestanlık


Fransızca´da Radikalizm "ilim din ve siyasette temelden kökten değişiklikler yapma temayülü" anlamına gelir. Bizim burada üzerinde duracağımız Radikalizm Hıristiyanlık üzerinde yapılmak istenen köklü değişikliklerle ilgilidir.

Dinler Tarihi terminolojisinde Radikal Protestanlık terimi ile daha çok genel Protestanlık´tan yavaş yavaş kopan ve O´ndan bağımsız olarak teşekkül eden Hıristiyan grupları ve dinî ekolleri kastedilmektedir. Bir bakıma bu gruplara Reformasyon´un birtakım tartışmalardan sonra dünyaya gelen çocukları demek mümkündür. Bunlar özel yapı ve davranışlarından dolayı ingiltere´nin resmî kilisesiyle uyum sağlayamamışlardır. Radikal Protestanlığı iki grupta incelemek mümkündür:

1- Evangelik
2- Hümanist

Radikal Protestanlığın en önde gelen temcilcileri Babtistler Kongregasyonistler Metodistler ve Kuveykırlar´dır. Bu sayılan temsilcilerin kendilerine özgü farklı görünümler sergiledikleri bilinmektedir. Hatta bu akımlardan bazıları bağımsızHıristiyanlıktan ayrı bir din görünümündedir. Bununla beraber Radikal Protestanlığın Hümanist kanadı Hıristiyan Kilisesi´nin din tanımayan kesimi ile özel bir şekilde ilgilenmiştir. Hümanistlerin en büyük arzuları Hıristiyanlığın "zevk sahibi insanlara" karşı bir değeri bulunduğunu ispat etmektedir.

Hümanistler düşüncenin en büyük rehberi olarak vahiy yerine aklı temel almışlar onu gerçeğin başlıca kaynağı kabul etmişlerdir. Onların baz aldığı ölçü Hıristiyanlık vahyi değil ilmî bir buluş bir felsefî ilke veya herhangi bir düşüncedir. Ancak bu akımın gün geçtikçe nüfuz ve değerini kaybettiği ifade edilmektedir. Radikal Protestanlık özellikle şu ana noktalar üzerinde durarak kimliğini kanıtlamak istemiştir:

1- Kurtuluşa ermek için isa´ya tam anlamıyla inanmak lâzımdır.
2- Kilise´nin ve dünyanın mutlak efendisi isa´dır.
3- Gerçek kilise isa tarafından kurulmuştur. Kurtuluş ancak bu kilisededir.
4- isa´nın gözle görünen kişiliği incil´de açıklanmıştır. insan yaşamı boyunca daima O´nu örnek almalıdır.
5- Çarmıh´tan sonra dirilen isa sonsuz bir güç ve çalışma kaynağı olmuştur.

Çağdaş Protestanlıkla meydana gelen gelişmeler hakkında John A. Mackay şöyle diyor

Protestanlığın henüz dinî erginliğine erişemediğini tarihî görevini tamamlamadığını belirtmek gerekir. Dörtyüzyıl önce Reform hareketinde olup bitenler bugün de hayatta doktirinde ve kilise teşkilâtında ifade edilmek durumundadır. Çağdaş Protestanlıkla ortaya çıkan önemli gelişmeleri şöyle sıralayabiliriz:

1-Tarihî Hıristiyan inancı yeniden kavranmalıdır.
2-Kutsal Katolik Kilisesi gerçeği protestanları da kuşatmalıdır.
3-Dine dayanmayan düzen ile ilgili sorumluluk duygusunun yeniden canlanması sağlanmalıdır.
4-Evangelik Hıristiyanlığın dünya çapında yayılması Protestan düşünürlerin bu yolda çaba sarf etmelerini gündeme getirmelidir.

4-Angikan Mezhebi


Reform Hareketi´nden sonra (XVI. yüzyıl) ingiltere´de doğmuş bir Hıristiyan ekolüdür. Protestanlığın ingiltere´ye has şekli olan Anglikanizm Katolik-Protestan çatışmasında uzlaşmacı bir yol izlemiştir. Anglikan Kilisesi VIII. Henry´den itibaren Roma ile olan bağlarını koparmıştır. Anglikanizm´i Kitab-ı Mukaddes´e bağlı kısmen reforme edilmiş bir Katolik Mezhebi olarak görmek daha yaygındır. Papanın otoritesini reddeden Anglikan Kilisesi XVI. yüzyıldan beri ibadette Latince yerine ingilizce´yi kullanır. Kilise kral ve kraliçe tarafından temsil edilir. VAnglikan Kilise´sine göre iki sakrament (Vaftiz Evharistiya) esastır. Anglikanizm XVIII. yüzyıldan itibaren Amerika Kanada Avustralya Afrika Yeni Zelanda ve Hindistan´da yayılmıştır.Yaklaşık 30 milyon mensubu bulunan Anglikan Kilisesi ve Roma Katolik Kilisesi arasında II. Vatikan Konsili (1962-1965)´nden sonra uzlaşma zemini arama gayretlerine girişilmiştir.

Günümüzde Hıristiyanlık

Günümüzde Hıristiyanlık dünyada hemen hemen her bölgede taraftara sahip bir dindir.Taraftar sayısı bakımından dünyada ilk sıradadır. Özellikle Avrupa Amerika ve Avustralya kıtası ülkelerinde Hıristiyanlık yaygın bir din konumundadır.

Hıristiyan ülkelerdeki Mezheplerin yoğunluğu farklılıklar göstermektedir. Rusya Bulgaristan Yunanistan gibi ülkelerde Ortodokslar ; italya ispanya Paraguay Portekiz Vatikan gibi ülkelerde Katolikler; isveç Norveç Danimarka ABD gibi ülkelerde Protestanlar; ingiltere ´de Anglikanlar diğer Hıristiyan mezheplerine göre çoğunluğu oluşturmaktadırlar.

Hıristiyanlıktan kopan bazı akımların (Yehova Şahitleri Mormonlar Unitaryenler Kuveykırlar gibi) bağımsız ayrı bir din hüviyetine bürünmesi veya ayrı bir din gibi hareket etmeleri ve farklı Kültlerin ortaya çıkıp yayılması Hıristiyanlığın önündeki sorunların başında gözükmektedir. Tüm bunlara rağmen Hıristiyanlık gittikçe taraftar sayısını arttıran ilahi bir dindir. Günümüzde çoğunluğu Katolik olmak üzere ( % 51 53 ) yaklaşık 1.560.000.000 Hıristiyan yaşamaktadır.


Alıntı.


nimlahza isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Teşekkür Edenler:
Я (26-11-2010)





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Dinler Tarihi: Hıristiyanlık

Dinler Tarihi: Hıristiyanlık konusu, Eğitim ve Öğretim / Tarih forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: dinler tarihi hıristiyanlık, hıristiyanlık, tarihihiristiyanlik kitabi,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Dinler Tarihi: Sihizm nimlahza Tarih 0 22-11-2010 02:31
Dinler Tarihi: Janizm nimlahza Tarih 0 22-11-2010 02:29
Dinler Tarihi: Budizm nimlahza Tarih 0 22-11-2010 02:28
Dinler Tarihi: Afaroz nimlahza Tarih 0 22-11-2010 01:10
DiNLeR TaRiHi кєℓєвєк Tarih 13 07-12-2008 04:49

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 12:41 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats