bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Tarih > Tarihi Gizemler

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 13-09-2010, 04:48   #1 (permalink)
 
nimlahza - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Gizemli Medeniyetler: Urartular

Urartular

Urartuların Başkenti Tuşpa (Van) idi. Urartu Devleti en güçlü döneminde (M.Ö 8-7.yy) günümüzdeki Doğu Anadolu Kuzeybatı İran Irak'ın küçük bir bölümü ile kuzeyde Aras Vadisi'ne egemendi.

Devletin başkenti Doğu Anadolu'da Van Gölü'nün doğu kıyısında yer almaktaydı; daha geç dönemlerdeki adıyla "Tosp" Urartucadaki 'Tuşpaya dayanmaktadır. Van Gölü denizden 1625 metre yüksekte olup Urmiye Gölü'nden 336 metre daha yukarıda yer almaktadır. 3400 ve 5000 km²'yi bulan alanlarıyla her iki gölde Anadolu-İran bölgesinin en büyük gölleridir. 'Deniz' olarak da değerlendirilirler. Asurlar (Aşurlar eski Asurlar)'ın coğrafi metinlerinde Van Gölü'nden 'Nairi'nin Yukarı Denizi' Urmiye Gölü'ndense 'Nairi'nin Aşağı Denizi' olarak söz edilir. Bugün dahi Urumiye Gölü'nün Farsçası 'Deryeça' yani 'Küçük Deniz' anlamındadır.

Urartu yerleşim bölgesinin sınırlarını batıda Karasu-Fırat kuzeyde Kuzey Ermenistan dağları doğuda İran Azerbaycanı'ndaki Savalan Dağları güneyde ise Zagros Dağları'yla birleşen Doğu Toroslar oluşturur.

Efsanevi Ağrı Dağı (Ermenicedeki adıyla Masis) bu dağlık bölgenin orta noktasındadır. İncil'deki masoretik ünlüleştirmeden ötürü bu dağ Urartu adının "r r t" ünsüzleriyle yazılması sonucu "Ararat" adını almıştır. 5165 metrelik yüksekliği ile Büyük Ağrı Dağı Kafkasya'nın güneyindeki en yüksek dağdır. Küçük Ağrı Dağı Tendürek Aladağ Süphan Dağı ve Nemrut Dağı gibi genelde 3000 metreyi geçen diğer dağların çoğu Van Gölü yakınlarında yer almaktadır.
Çanak-Çömlek Sanatı

Devletin kuruluşu ile birlikte ortaya çıkmış gözüken parlak kırmızı astarlı çanak-çömlek grubu yönetim merkezi ve önemli Urartu kalelerinde bulunmaktadır. Halkın ürettiği yöresel ve geleneksel mallar da kullanılmaya devam etmiştir.
Gizemli Medeniyetler: Urartular
Din ve Tanrılar

Van / Meher Kapı anıtındaki yazıta göre Urartuların inandığı kutsadığı ve adlarına belirli dönemlerde kurban kestiği 79 tanrı tanrıça ve tanrısal özellik bulunmaktadır. Bunlardan ilk üç sırayı Haldi Teişeba ve Şivini paylaşır. Haldi - (Eşi Bagbartu / Bagmaştu / Arubani) Urartuların baştanrısı idi. İsim olarak kökeni XIII. yy Asur yazıtlarına kadar inmektedir. En büyük tapınağı Muşaşir'de idi. Teişeba (Fırtına tanrısı) Hurri kökenlidir ve Hititlerde Teşup ile aynı tanrı olmalıdır. Şivini de (Güneş tanrısı) Hurri kökenlidir. Hititlerdeki Şimegi'nin karşılığıdır.

Urartular büyük merkezlerde tanrıları için kule tipi tapınaklar ve açık alanlardaki kayalara kapı görünümlü kutsal nişler yapmışlardı.
Genel Özellikleri

Başkent Tuşpa (Van). Urartu Devleti en güçlü döneminde günümüzdeki Doğu Anadolu Kuzeybatı İran Irak'ın küçük bir bölümü ile Ermenistan'ın güneyine egemendi. Sınırları kuzeyde Erzurum-Kars-Ardahan yaylası güneyde Toroslar doğuda Urmiye Gölü havzası batıda Fırat Nehri (şimdiki Karakaya baraj alanı) olarak çizilebilir. Urartu döneminde kuzeyde Diauehi Qulha Tariu ülkeleri ile bozkırlı Isqugulu toplumları batıda Hatti (Melitea Qumaha ve Tabal) güneyde Assur güneydoğuda Mana ve Parşua ülkeleri bulunmaktaydı.
Kent ve kale inşa etmede yetenekli çok iyi taş ustası idiler.Demir silahlar ve savaş aletleri üreten savaşçı bir toplumdu. Doğu Anadolu'da sulama amaçlı ilk göletleri kurdular kanallar ve karayolu sistemleri geliştirdiler.
Örneğin günümüzde de Van Ovasını sulamaya devam eden 50 km uzunluğundaki Şamram kanalı kral Minua tarafından yaptırılmıştır.

Bölgedeki zengin gümüş bakır ve demir yataklarını işlettiler madencilik çok gelişti.Bazıları dinsel motiflerle süslü kendilerine özgü kemerler miğferler at koşum takımları situlalar ve kazanlar ürettiler.Fildişi oymacılığı ve mühürcülük gelişmişti.
Kaynaklar

Urartular hakkındaki değerlendirmeler birkaç kaynaktan gelen verilerle yapılır. Asur yazıtları özellikle erken dönemleri için önemli kaynak grubunu oluşturur. M.Ö. XIII-IX. yy arasındaki krallık öncesi dönem genellikle bu kaynaklardan anlaşılmaya çalışılır. M.Ö. IX. yy ortaları ile VI. yy arasındaki krallık dönemi ise kayalara kazdırılan Urartu kralı yazıtları az sayıda çivi yazılı kil tablet ile Asur yazıtları ve Arkeolojik bulgular birleştirilerek ortaya konabilir. Büyük kent ve kalelerdeki görkemli mimarlık kalıntıları maden eserler ve zengin diğer buluntular bu uygarlığı günümüze taşımaktadır.
Kazılarla İncelenmiş Önemli Merkezler
  1. 'Aşağı ve Yukarı Anzaf:' Yukarı Anzaf'ta Haldi tapınağı büyük depolar ve surlar
  2. 'Çavuştepe (Sardurihinili):' Büyük bir saray yapısı Haldi ve Irmuşini tapınakları depolar atölyeler ve surlar
  3. 'Toprakkale (Qilbani önündeki Rusahinili):' Haldi tapınağı
  4. 'Ayanıs (Eiduru önündeki Rusahinili):' Tapınak depolar surlar aşağı şehir
  5. 'Karagündüz:' Höyükte sivil yerleşme mezarlıkta içinde 80'i bulan sayıda gömü olan 9 oda mezar
  6. 'Altıntepe:' Başkent Tuşpa'nın mezarlığı
  7. 'Dilkaya:' Höyükte sivil yerleşme mezarlıkta 3 sandık-oda mezar küp mezarlar ve kum mezarlar
  8. 'Altıntepe/Erzincan:' Tapınak yönetici yapıları oda mezarlar
  9. 'Habibuşağı (Tumeişki)/Elazığ:' Sınır kalesi mezarlar en batıdaki Urartu yazıtı
  10. 'Giyimli:' Mezarlık ve giyimli ev planları mevcuttur
  11. 'Kefkalesi:' Saray tapınak
  12. 'Kayalıdere:' Kale tapınak kaya mezarları
  13. 'Iğdır:' Mezarlık
  14. 'Oşakan/Ermenistan:'
  15. 'Arin-Berd (Erebuni):'
  16. 'Armavir-Blur (Argiştihinili):'
  17. 'Karmir Blur (Teişeba URU)'
  18. 'Horom'
  19. 'Bastam (Rusai URU.TUR)'
  20. 'Haftavan Tepe'
  21. 'Hasanlu:'
Gizemli Medeniyetler: Urartular
Köken ve Dil

Urartu dilinin kökeni hakkında kesin kanıt olmamakla birlikte Kuzeydoğu Kafkasya dil grubuna bağlantılı olduğu iddiaların yanı sıra eski Çeçenlerin konuştukları dil olduğuna dair iddialar mevcuttur. Urartu yazıtlarında kullanılan dil ne Hint-Avrupa dil ailesine ne de Sami dil ailesine bağlı Hurri-Urartu dil grubuna ait eklemlemeli dillerden olduğu düşünülmektedir.

Gizemli Medeniyetler: Urartular
Kronoloji

..Tevratta Ararat olarak bahsedilmektedir.Daha sonraları Asur yazıtlarında Uruatri biçiminde rastlanır. Bu belgelerden anlaşıldığına göre M.Ö XIII yy ile IX. yy arasında Uruatri ve Nairi gibi toplumlar Doğu Anadolu'da beylik ve aşiretler halinde yaşamaktaydılar.

Krallık M.Ö IX. yy ortasında I. Sarduri ile ilan edilir. İlk Urartu yazıtı ve Van Kalesi'ndeki ilk anıtsal mimari bu krala aittir. M.Ö 7. yy'daki en güçlü krallardan biri olan II. Rusa'dan sonra ise gittikçe zayıflamış ve M.Ö 6. yy başlarında tarih sahnesinden çekilmiştir. Urartu krallarının sıradüzeni ve tarihlendirilmesi daha iyi belgelendirilmiş Asur kralları listesi ile kurulabilen paralellikler yardımıyla sağlıklı hale getirilebilmektedir.

Gizemli Medeniyetler: Urartular
Ölü Gömme

Urartu'da yakarak veya yakmadan gömü yapılmaktaydı. Yönetici kesim ve olasılıkla aileleri büyük kale ve merkezlerin yakınındaki çok odalı kaya mezarlarına birlikte diğerleri ise sosyal statülerine göre toprak altına inşa edilen oda mezarlara basit toprak mezarlara veya yakılarak urne adı verilen küplere gömülmekteydiler. Merkezde Van Kalesi batıda Palu Malazgirt ve Altıntepe'de kuzeyde Aras Nehri'nin güney bölgesinde doğuda Sangar (İran'da Bastam'ın kuzeyi) gibi önemli yönetim merkezlerinin yakınında çok odalı kaya mezarları bulunmaktadır. Dilkaya Karagündüz ve Yoncatepe'de ise soyulmadan günümüze ulaşmış içinde birden çok gömü bulunan yeraltı oda mezarları incelenmiştir.{ölümden sonraki yaşama inandıkları için ölülerin mezarlarına günlük yaşamda kullandığı eşyalar konulurdu yastıkçanakçömlek v.s.}
Siyasal ve Kültürel İlişkiler

Urartu tarihinin önemli bir bölümü güneydeki büyük düşman Asur ile mücadeleye odaklanmıştır. Ayrıca Menua döneminden itibaren kuzeyde yerel Diauehi Krallığı (Erzurum çevresinde) ve mahalli beylikler üzerine güneybatıda Hate (Malatya çevresi) güneydoğuda ise Kuzeybatı İran'a; I. Argişti döneminde Hate - Tabal (Tuate'nin ülkesi); II. Sarduri Melitia Qumaha (Adıyaman bölgesinde) ve kralı Kuştaşpili; II. Rusa ise Hate Halitu ve Muşki üzerine sefer yapmışlardır.

Urartu Krallığı'nda çivi yazısı yıllık sefer yapma ölçü sistemi krali unvanlar stel dikme savaş taktikleri nüfus nakilleri resim süsleme ve kabartma sanatı gibi uygulamalar Asur etkili olarak gelişmiştir. Mimari sorguçlu miğferler kazanlardaki siren eklentileri hiyeroglif yazısı yakarak gömme fildişi sanatı gibi dallar ise Kuzey Suriye'den etkiler almıştır. Bronz levhalar üzerindeki bezemelerde Asur etkisi yanında Geç Hitit izleri de görülmektedir. Bütün bu etkiler Urartu insanı ve zorlu coğrafyasıyla bütünleşerek yeni biçimler almış ve Urartu sanatını oluşturmuştur.
Yazıtların Dağılım Alanı

Urartular yönetim merkezi kale barajlar sulama kanalları anıtsal kaya mezarları gibi inşa programları yürüttükleri ve merkezi bölgeyle sıkı bağlar oluşturdukları bölgelerin çok uzaklarına yerel beylerin kabilelerin yaşadığı topraklara da sık sık sefer yapmış ve buralarda yazıt dikmişlerdir. Bu gelenek komşuları Asur'dan da bilinmektedir.

Yazıtlar daha çok başkent Tuşpa ve Van Gölü havzasından gelmektedir. Batıda Fırat kıyısında İzoli (II. Sarduri) kuzeyde Taşköprü (II.Sarduri) Hanak (I.Argişti) Kanlıca (I.Argişti) ve Gulidzan (I.Argişti) güneydoğuda Urmiye Gölü'nün güneyine dağru İran'da Kelişin (İşpuini-Minua) Topzava (I.Rusa) Taştepe (Işpuini-Minua) ile doğuda Erdebil'in güneyinde Naşteban ve Razliq tarafından çevrelenen geniş bölgede yazıt dikmişlerdir.




Alıntı.


nimlahza isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Teşekkür Edenler:
Я (14-09-2010)

Alt 19-11-2014, 10:21   #2 (permalink)
Misafir
Avatar Yok
 
Face30 pink and blue

harika :):D


 





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Gizemli Medeniyetler: Urartular

Gizemli Medeniyetler: Urartular konusu, Tarih / Tarihi Gizemler forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: urartular, urartu medeniyeti, urartular eserleri, van medeniyetleri, urartuların özellikleri, urartuların eserleri, hint medeniyeti, haldi urartu, anadoluda yaşayan uygarlıklar, urartu tanrıları, savaş tanrısı haldi, urartu sanatı, anadolu medeniyetleri urartular, urartular özellikleri, gizemli medeniyetler,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Gizemli Medeniyetler: Süryaniler nimlahza Tarihi Gizemler 0 13-09-2010 04:47
Gizemli Medeniyetler: Sümerler nimlahza Tarihi Gizemler 0 13-09-2010 04:44
Gizemli Medeniyetler: Vandallar nimlahza Tarihi Gizemler 0 13-09-2010 04:43
Gizemli Medeniyetler: Suleyhiler nimlahza Tarihi Gizemler 0 13-09-2010 04:42
Gizemli Medeniyetler: Osetler nimlahza Tarihi Gizemler 0 13-09-2010 04:41

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 08:53 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats