bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Türkçe ve Edebiyat

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 25-07-2013, 05:23   #1 (permalink)
 
ebush - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Türk lehçeleri hakkında bilgi

Türk lehçeleri hakkında bilgi-Türk dillerinin Avrasya üzerinde yayılımı





Türk dilleri veya Türk lehçeleri olarak Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Çin'in batısına dek uzanan bir alanda ana dil olarak 140-160 milyon kişi tarafından ikinci dil olarak konuşanlar da sayılırsa 30 milyon kişi tarafından konuşulan birbirleri ile çok yakın akraba olan ve 40 ayrı yazı diline bölünen bir dil grubu tanımlanır. Türk dilleri Altay dilleri ailesine aittir. En çok konuşulan Türk dili Türkiye Türkçesidir.


Türk dillerinin Avrasya üzerinde yayılımı

Türk lehçeleri hakkında bilgi

Türk dillerini diğer dil ailelerinden farklı kılan mühim bir özelliği konuşucularının uzun süre göçebe olarak yaşamışlığı ve bu yüzden bu dillerin sürekli birbirlerinden etkilenmiş olmalarıdır. Türk dillerinin çok sayıda aynı anlamda kullanılan ortak sözcüklere sahip olmalarının yanı sıra cümle yapıları da hep aynı kalır. Bu yüzden Türk dillerinin bir dil ailesi olmadığı tek bir dilin lehçeleri olduğu görüşü de yaygındır ve Türk lehçeleri Çağdaş Türk yazı dilleri veya Türk dilinin kolları gibi adlandırıldıklarına da rastlayabiliriz.
Bu tabloda Türk dillerinde cümle yapısının aynı kaldığını gösteren bir örnek görebilirsiniz:


Türk lehçeleri hakkında bilgi

Bu tabloda Türk dillerindeki aynılıkları ve farklılıkları görebilirsiniz:


Türk lehçeleri hakkında bilgi

Çoğu Altay dillerinde olduğu gibi Türk dillerinde de büyük ve küçük ses uyumu vardır (Özbekçe hariç) yazımda sözcükler son ekler alarak uzarlar ve cümle yapısı özne-nesne-yüklem sırasıyla oluşturulur. Kazakça örnek:

jaz (yaz)
jaz.u (yazı)
jaz.u.şı (yazıcı/yazar)
jaz.u.şı.lar (yazıcılar)
jaz.u.şı.lar.ım (yazıcılarım)
jaz.u.şı.lar.ım.ız (yazıcılarımız)
jaz.u.şı.lar.ım.ız.da (yazıcılarımızda)
jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı (yazıcılarımızdaki)
jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar (yazıcılarımızdakiler)
jaz.u.şı.lar.ım.ız.da.ğı.lar.dan (yazıcılarımızdakilerden)
Tarih

Türkiye Türkçesi konuşanların dünya üzerinde yayılımı
Yüzyıllar boyunca Türk dillerini konuşan halklar özellikle İran İslav ve Moğol gibi farklı toplumlarla birçok alanda etkileşimde bulunmuşlardır. Geniş bir tarihe yayılan bu etkileşim sürecinden Türk dilleri de önemli oranda etkilenmiştir. Bu etkileşim sürecinde Türk dilleri de kendi aralarında bazen birbirlerinden uzaklaşıp bazen de göçebe yaşam şekli nedeniyle tekrar yaklaşıp kaynaşmışlardır. Bu yüzden Türk dil grubu ve içindeki dillerin tarihi gelişimleri kısmen belirsizleştirmiş bu yüzden Türk dillerinin sınıflandırılmasının birden fazla sistemi oluşmuştur. Günümüzde en genel kabul görmüş sınıflandırma sistemi Samiloviç'in kalıtsal sınıflandırması olmakla beraber ayrıntılarda tartışmalar sürmektedir.

"Dil" ve "Lehçe" tartışması
Türkiye'de Türk dilleri ailesinin adlandırılması ve bu dillerin yalnızca bir dil mi yoksa birçok diller mi oldukları hakkında farklı fikirler yaygındır. Türk Dil Kurumu yayınlarında önceleri "Türk lehçeleri" adı benimsenmişken sonraları bu ad yanında "Türk dilleri" deyimine de yer verildiği görülmektedir. Ankara Üniversitesi Türk dillerini öteden beri "lehçe" sayar ve "Türk dilleri" deyiminden kaçınır. İstanbul Üniversitesi ise daha aşırı bir tutumla "lehçe" deyimini yalnız Çuvaşça ve Yakutça gibi öbürlerinden çok farklı iki Türk dili için kullanmakta bu diller dışındaki bütün Türk dillerini "lehçe"nin de altında bir konuşma türü ("variety of speech") saydığı "şive" sözü ile adlandırmaktadır. Bu durumda Türk dillerinin Türkiye'deki adlandırmalarında üç ayrı görüşle karşı karşıyayız demektir:

Türkiye haricinde dünya genelindeki dil biliminin Türk Dil Kurumunun ve Hacettepe Üniversitesinde Türkolog ve Altayist Prof. Dr. Talat Tekin'nin görüşü: Diller
Ankara Üniversitesi'nin görüşü: Lehçeler
İstanbul Üniversitesi'nin görüşü: Çuvaşça Yakutça ve Halaçça lehçe diğerleri şive.
"Lehçe"nin anlamı
Dil biliminde bir konuşma türünün dil mi yoksa lehçe (diyalekt) mi olduğunu saptamak için kullanılan tek dil bilimsel ölçüt karşılıklı anlaşılabilirlik ("mutual intelligibility") ölçütüdür. Bu ölçüt sıradan bir kimsenin dille ilgili şu yalın yargısına dayanır: "Aynı dili" konuşan insanlar birbirlerini anlayabilirler ya da aksine birbirlerini anlamayan insanlar "ayrı diller" konuşuyorlar demektir.

Örnek: Altayca-Türkçe karşılaştırması

Ol onçozınañ ozo cortop oturdı = O herkesten önce gitti.
Keçe eñirde bis kinodo bolgonıbıs = Dün akşam biz sinemada idik.
Bu biçik cûkta çıkkan = Bu kitap yakında çıktı.
Örnek: Hakasça-Türkçe karşılaştırması

Sírerge par kilerge miníñ mâm çoğıl = Size gelmek için vaktim yok.
Anıñ üçün ahça tölirge ayastığ = Onun için para ödemek yazık (olur).
Ol şkolanı a m dâ tôspan = O okulu henüz bitirmedi.
Örnek: Çuvaşça-Türkçe karşılaştırması

Vírenekensem şkula kayríš = Öğrenciler okula gittiler.
Kíneke sítel šinçe vırtat = Kitap masa(nın) üstünde duruyor.
Yukarıdaki Çuvaşça cümleleri Türk dil bilimi öğrenimi görmemiş Çuvaşça öğrenmemiş bir Türk'ün anlayamayacağı derecede farklıdır. Türkçe bilmeyen bir Çuvaş'ın da bu cümlelerin Türkçe karşılıklarını anlayamayacağı açıktır. O halde Çuvaşça ile Türkçe arasındaki karşılıklı anlaşılabilirlik oranı sıfırdır ve bunlar iki ayrı dildir. Yani yukarıda karşılaştırılan dillerin arasındaki farklılıklar "lehçe" denilebilmesi için yeterli değildir.


ebush isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Türk lehçeleri hakkında bilgi

Türk lehçeleri hakkında bilgi konusu, Eğitim ve Öğretim / Türkçe ve Edebiyat forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: türk lehçeleri hakkında bilgi, türkçenin lehçeleri hakkında bilgi, türk lehçeleri hakkinda bilgi, lehçenin sınıflandırılması, çağdaş türk lehçeleri hakkında bilgi, tarihi ve çağdaş türk lehçeleri hakkında bilgi, lehçe hakkında cümleler, dillerin siniflandirilmasi üniversite, turkce nin şifrelerini ve lehcelerine örnekler, lehce hakkında bılgı, türk lehçeleri hakkında bilgiler, lehçe hakkında bilgi, çağdaş türk lehçelri hakkında önemli bilgi, lehçenin cümle yapısı nasıl özne, lehce hakkinda bilgi,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatı Bölümü Nedir? / Hakkında gizem Meslekler Rehberi ve Meslek Seçimi 1 17-01-2016 11:17
Türk müzeciliği hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 0 20-07-2013 05:57
Türk Vatandaşı Nedir-Türk Vatandaşı Hakkında Bilgi elif Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 09-06-2013 05:06
Türk dil bayramı hakkında bilgi elif Genel Kültür Paylaşımlarınız 0 29-05-2013 09:03
Türk bilim adamları-Türk bilim adamlarının hayatları ve eserleri hakkında bilgi ebush Eğitim ve Öğretim 0 29-03-2013 11:39

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 05:40 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats