bakimliyiz
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Türkçe ve Edebiyat

Kadın Portalı Kayıt Ol İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 24-06-2009, 03:56   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Cinas Nedir?-Cinas Nasıl Yapılır?

Cinas Nedir?-Cinas Nasıl Yapılır?

Mısra sonlarında sesteş sözcüklerle yapılan uyaklara cinas sanatı denir.

Kısmetindir gezdiren yer yer seni

Arşa çıksan da bu akıbet yer yer seni.

Bu ne güzel bir gül

Hiç ağlama hep gül.

Anlamları ayrı olduğu halde söyleniş ve yazılış bakımından birbirine benzeyen kelimeleri bir arada kullanma.

Eski edebiyatçılar bir kelime oyunu olan cinas sanatını çok severlerdi. Kelimeler arasındaki benzerliğin tam ve eksik olmasından dolayı cinas tam cinas (cinas-ı tam) ve eksik cinas (cinas-ı gayr-ı tam) diye ikiye ayrılırdı. Tam cinas anlamları ayrı olan iki kelimenin harflerinin sayısı tertibi ve başka yönleri bakımından birbirine tamamıyla uymasından ileri gelir. Tam cinas basit ve mürekkep olmak üzere iki türlüdür. Tam cinasa örnek Fuzuli'nin

Gerçi ey dil yar için yüz verdi yüz mihnet sana Zerrece kat'-ı muhabbet etmedin rahmet sana

beyti olabilir. Burada birinci yüz kelimesi çehre ikinci yüz kelimesi sayı anlamına gelir. Anlam ayrı olmakla birlikte şekil benzerliği tamdır. Sünbülüzade Vehbi'nin şu mısraındaki yaz kelimesi de cinaslı olarak kullanılmıştır:

Eyleme vaktini zayi deme kış yaz oku yaz

Hece sayısı fazla olan kelimeler arasında cinasa mürekkep tam cinas (cinas-ı tam-ı mürekkeb) denir. İsmail Safa'nın

Söylerken o sözleri kızardı Hem hazzeder ah hem kızardı

beytinde olduğu gibi. Mürekkep cinasta kelimeler yazılış bakımından aynı şekilde olursa benzeşmeli cinas (cinas-ı müteşebbih); yazılışları ayrı olursa farklı cinas (cinas-ı metruk) denilir. Böylece mürekkep cinas da ikiye ayrılmış olur. Farklı cinasa örnek: Naci'nin

Dediler oldu bir iken ikişer Çıktılar harice birer ikişer

beyti gösterilebilir. Bunlardan birincisinde kötülük anlamına gelen şer ayrı yazılır. İkişer'de ise kelime bitişiktir. Aşağıdaki örnekte de yazılış bakımından farklı cinas vardır:

Ruhsarını ey dilber âyineye benzettim Vah vah ne hata ettim ayı neye benzettim.

Başı ve sonu birbirine benzeyen kelimeler arasında da cinas yapılabilir. Aynı kelimenin harfleri değişik bir sıraya konularak yapılan cinasa devrik cinas (cinas-ı kalb) adı verilir. Muallim Naci'nin aşağıdaki mısraında Naci kelimesi ile cani kelimesi arasında devrik cinas vardır:

Caniler içinde kaldı Naci.

Cinas sanatı sadece divan edebiyatına mahsus değildir. Halk edebiyatında da vardır. Özellikle mânilerde sık görülür:

Gümüş kollar gül eller Sünbül okşar gül eller. Bak sineme gözler var İsterim yare gitmek Dört yanımda gözler var.

Modern şairlerden bazıları da cinasa bas vurmuşlardır. Yahya Kemal'in aşağıdaki mısraında da Tekbir kelimesiyle tek bir kelimesi arasında cinas vardır:

Nice bin dalgalı Tekbir oluyor tek bir ses

Behçet Necatigil'in aşağıdaki dört mısraında ise yaş kelimeleri anlam bakımından farklıdır:

Yastıklarda gözyaşları mı var yaş Sağlam duvar tepserir güherçile yaş Nice şiirler yıllar yılı açmaz Parlar birden magnezyum yaş. Farklı bir kaynaktan cinas:

CİNAS

Yazılışları aynıanlamları farklı sözcüklerin bir arada kullanılmasıdır.
—Niçin kondun a bülbül kapımdaki asmaya
Ben yarimden ayrılmam götürseler asmaya.

—Göl kıyısındaki sazların arasında bir saz sesi geliyordu.
— Kara gözler
Sürmeli kara gözler
Gemim deryada kaldı
Gözlerim kara gözler.

—Kalem böyle çalınmıştır yazıma
Yazım kışıma uymazkışım yazıma.

—Böyle bağlar
Yar başın böyle bağlar
Gül açmazbülbül ötmez
Yıkılsın böyle bağlar.


elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Cinas Nedir?-Cinas Nasıl Yapılır?

Cinas Nedir?-Cinas Nasıl Yapılır? konusu, Eğitim ve Öğretim / Türkçe ve Edebiyat forumunda tartışılıyor.


Konu etiketleri: cinas nedir, cinas örnekleri, şiirde cinas nedir, cinaslı kelimeler, cinas nedir örnekler, cinas sanatına örnek şiirler, cinas örnekleri bakımlıyızcom, cinaslı isim nedir, tam cinas örnekleri, cinas şiir örnekleri, cinas nedir edebiyat, cinas ornek, cinas nasıl olur, cinas ornekleri, enteresan cinas örnekleri,

Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevap Son Mesaj
Ses Türemesi Nedir?-Ses Türemesi Nasıl Yapılır? elif Türkçe ve Edebiyat 7 07-03-2016 10:47
Benzeşme Nedir?-Benzeşme Nasıl Yapılır? elif Türkçe ve Edebiyat 16 01-05-2014 12:39
Amniosentez nedir ? Nasıl yapılır ? Riskleri nelerdir ? Bkmlyz Gebelik 0 01-02-2009 01:27
Kürtaj Nedir ? Kürtaj Nasıl Yapılır? Bkmlyz Gebelik 0 01-02-2009 12:13
Aşılama nedir nasıl yapılır? Seray Tüp Bebek Bölümü 0 28-05-2008 03:09

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +4 olarak düzenlenmiştir. Saat şuan 10:56 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats