bakimliyiz
Konu etiketleri: gazelin bölümleri, gazelin özellikleri, gazelin bölümleri nelerdir, gazel ve özellikleri, hüsnü matla nedir, gazel özellikleri, hüsnü matla, gazelin özellikleri nelerdir, hüsnü makta, hüsnü makta nedir, gazel bölümleri, matla makta nedir, matla ve makta nedir, gazel özellikleri nelerdir, gazelin bolumleri,
Sponsor Reklamlar
Geri git   Bakimliyiz.Com > GENEL KÜLTÜR > Eğitim ve Öğretim > Türkçe ve Edebiyat

Kadın Portalı Kayıt Ol Reklam Verin İletişim Forumları Okundu Kabul Et
Alt 07-02-2011, 01:50   #1 (permalink)
 
elif - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Standart Gazel ve Özellikleri Nelerdir?

Gazel ve Özellikleri Nelerdir?

Gazel divan edebiyatının en yaygın kullanılan nazım biçimidir. Önceleri Arap edebiyatında kasidenin tegaüzzül adı verilen bir bölümü iken sonra ayrı bir biçim halinde gelişmiştir. Gazelin beyit sayısı 5-15 arasında değişir. Daha fazla beyitten olaşan gazellere müyezzel ya da mutavvel gazel denilir. Gazelin ilk beyti matla son beyti ise makta adını alır. Matla beytinin dizeleri kendi aralarında uyaklıdır (musarra). Sonraki beyitlerin ilk dizeleri serbest ikinci dizeleri ilk beyitle uyaklı olur. Birden fazla musarra beytin bulunduğu gazel zü’l-metali her beyti musarra olan gazel ise müselsel gazel adıyla bilinir. İlk beyitten sonraki beyte “hüsn-i matla” (ilk beyitten güzel olması gerekir) son beyitten öncekine “hüsn-ü makta” (son beyitten güzel olması gerekir) denir.
Gazelin en güzel beyti ise beytü’l-gazel ya da şah beyit adıyla anılır. Bunun yeri ya da sırası önemli değildir. Bazı gazellerin matlasını oluşturan dizelerden birinci ya da ikincisinin matlasının ikinci dizesi olarak yenilenmesine “redd’i-matla” denir. Şair mahlasını (şairin takma adı ya da tanındığı ad) maktada ya da “hüsn-ü makta”da söyler. Bu durumda beyit ikinci bir adla mahlas beyti ya da mahlashane olarak anılır. Şairin mahlasını tevriyeli kullanmasına hüsn-ü tahallüs denir. Dize ortalarında uyak bulunan gazele musammat sonu getirilmemiş ya da beyit sayısı 5’in altında bulunan gazellere de “natamam” gazel denir. Başka şairlerin birkaç dize ekleyerek bend biçimine dönüştürdüğü gazellere “tahmis” “terbi” adı verilir.
Bütün beyitlerinde aynı düşüncenin ele alındığı gazeller “yek ahenk gazel” her beyti öncekinden ustalıklı biçimde söylenmiş gazeller de “yek avaz gazel” olarak adlandırılır. Gazeller konularına göre de çeşitli isimlerle tanımlanır. Aşka ilişkin acı mutluluk gibi içli duyguların dile getirildiği gazeller “aşıkane” içki yaşama boş verme yaşamdan zevk alma gibi konularda yazılanlara rindane denir. Aşıkane gazellere en iyi örnek Fuzûlî’nin gazelleri rindane gazellere en iyi örnek ise Bâkî’nin gazelleridir. Kadını içkiyi ve ten zevklerini konu edinen gazeller ise örneğin Nedîm’in gazelleri “şuhane” öğretici nitelikli gazellere örneğin Nâbî’nin gazelleri hakimane gazel denir. Ayrıca felsefi konularda yazılmış gazeller de vardır. Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazılmış gazeller de vardır. Gazelleri makamla okuyan kişilere “gazelhan” gazel yazan usta şairlere ise “gazelsera” adı verilir. Gazel Türk müziğinde ise şiirin bir hanende tarafından doğaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.
Gazelin kelime anlamı ahu ceylan ve kuru yapraktır. Güzellikten aşktan onun yüzünden çekilen acılardan şaraptan eğlenceden söz eden Divan Edebiyatı nazım şeklidir.
1- Beyit sayısı 5 ile 15 arasında değişir. ama genelde bu sayı 5 7 9 beyittir.
2- İlk beyit kendi arasında kafiyelidir. Gazelin kafiye düzeni (örgüsü) şöyledir; aa ba ca da ea fa
3- Gazelin ilk beytine matla(doğuş yeri) denir.
Not: Gazelde yalnızca bir beyit kendi arasında aa şeklinde kafiyelidir.
4- Gazelin son beytine makta (bitiş kesiliş yeri) denir.
5- Şairin isminin geçtiği beyte taç beyit denir.
6- Gazelin en güzel beytine beytü’l-gazel denir. Bu beyte Şah beyit de denir.
7- Gazelde genelde anlam bütünlüğü aranmaz anlam beyitte tamamlanır.
8- Bir gazelin bütününde aynı konu işleniyorsa böyle gazellere yek-ahenk gazel denir.
9- Bütün bir şiirin aynı söyleyiş güzelliğine sahip olduğu gazellere yek-âvâz gazel denir.
10- Divan edebiyatı şairleri bütün maharetlerini gazelde ortaya koyarlar. Büyük şair olmanın en büyük ölçütü gazellerdir.
11- Gazelde konu aşk şarap güzellik ve aşkın ıstırabıdır.
12- Bazı gazellerin matladan sonra gelen beyitlerinde mısralar ortalarından bölünebilir. Bu durumda gazele iç kafiye hakimdir. Böyle gazellere musammat gazel denir.
Gül devri ayş eyyâmıdır zevk u sefâ hengâmıdır
Âşıkların bayramıdır bu mevsim-i ferhunde dem
13- Aruz ölçüsüyle yazılır.
14- Fuzûlî Bâkî Nedim Şeyh Galip Taşlıcalı Yahya Bey vb. gazelin önemli isimleridir.
Not: Çağdaş edebiyatımızda Yahya Kemâl gazel nazım şeklini yeni bir anlayışla denemiştir.
GAZEL
Benî candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem’i yanmaz mı
Kamû bîmârınâ cânan devâ-yî derd eder ihsan
Niçin kılmaz manâ derman menî bîmâr sanmaz mı

elif isimli Üye şimdilik offline konumundadır  





Hızlı Cevap

Doğrulama Sorusu
Mesajınız:
Yazı şeklini sil
Kalın
Eğik yazı
Altı çizik

Grafik ekle
Alıntı yap [QUOTE]
 
Alanı Küçült
Alanı Büyült

Seçenekler
Stil


Gazel ve Özellikleri Nelerdir?

Gazel ve Özellikleri Nelerdir? konusu, Eğitim ve Öğretim / Türkçe ve Edebiyat forumunda tartışılıyor.



Benzer Konular

Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Güneşin Özellikleri Nelerdir? Я Coğrafya 12 26-05-2014 05:28
Silindir ve Özellikleri Nelerdir? elif Matematik 2 10-04-2012 08:22
Türkü ve Özellikleri Nelerdir? elif Türkçe ve Edebiyat 0 07-02-2011 01:45
Çöller ve Özellikleri Nelerdir? elif Coğrafya 0 04-02-2011 02:35
Gazel Nedir?-Gazel Hakkında elif Türkçe ve Edebiyat 0 24-06-2009 03:10

Üye olmadan soru sorabilirsiniz!

Bütün Zaman Ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 08:05 .


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.5.2 ©2010, Crawlability, Inc.
Web Stats